SNORRA-EDDA: GYLFAGINNING
TEXTI TREKTARBKAR : 44-48

[ 44 ] mlti Gangleri:  "Gott skip er Skblanir en allmikil fjlkyngi mun vi vera hf r sv fi gert 1. Hvrt hefir rr hvergi sv farit at hann hafi hitt fyrir sr sv rkt ea ramt at honum hafi ofrefli verit fyrir afls sakar ea fjlkyngi?" 

mlti Hr:  "Fr mar vntir mik at fr v kunni segja, en margt hefir honum harfœrt tt. En tt sv hafi verit  at nkkurr hlutr hafi sv sterkr ea ramr verit at rr hafi eigi sigr fengit unnit,  er eigi skylt fr v at segja,  fyrir v at mrg dœmi eru til ess ok v eru allir skyldir at tra at rr er mtkastr." 

mlti Gangleri:  "Sv lzk mr sem ess hlutar muni ek yr spurt hafa er engi er til fœrr at segja." 

mlti Jafnhr:  "Heyrt hfum vr sagt fr eim atburum er oss ykkja trligir at sannir muni vera.  En hr mun s sitja nr er vita mun snn tindi af at segja,  ok muntu v tra at hann mun eigi ljga n it fyrsta sinn er aldri laug fyrr." 

mlti Gangleri:  "Hr mun ek standa ok hla ef nkkur fr rlausn til essa mls,  en at rum kosti kalla ek yr vera yfirkomna ef r kunni ei segja mr at ek spyr." 

mlti rii:  "Ausnt er n at hann vill essi tindi vita tt oss ykki fagrt at segja. 

er at upphaf at Akarr fr me hafra sna ok rei,  ok me honum s ss er Loki heitir. Komu eir at kveldi til eins banda ok f ar nttsta.  En um kveldit tk rr hafra sna ba ok skar, eptir at vru eir flegnir ok bornir til ketils.  En er soit var, settisk rr til nttverar ok eir lagsmenn.  rr bau til matar me sr bandanum ok konu hans ok brnum eira.  Son banda ht jlfi, en Rskva dttir eira.  lagi rr hafrstkurnar tar fr eldinum ok mlir at bandinn ok heimamenn hans skyldu kasta hafrstkurnar beinunum.  jlfi, son banda, helt lrlegg hafrsins ok spretti knfi snum ok braut til mergjar. 

rr dvalisk ar of nttina,  en ttu fyrir dag st hann upp ok klddi sik, tk hamarinn Mjlni, br upp ok vgi hafrstkurnar.  Stu upp hafrarnir ok var annarr haltr eptra 2 fœti.  fann hann ok tali at bandinn ea hans hjn myndu eigi skynsamliga hafa farit me beinum hafrsins.  Kennir hann at brotinn var lrleggrinn. 

Eigi arf langt fr v at segja,  vita megu at allir hversu hrddr bandinn myndi vera er hann s at rr lt sga brnnar ofan fyrir augun,  en at er hann s augnanna, hugisk hann falla myndu fyrir sjnum hans einum saman.  Hann heri hendrnar at hamarskaptinu sv at hvtnuu knarnir 3, en bandinn gøri sem vn var ok ll hjnin,  klluu kafliga, bu sr friar, buu at yfirbtum allt at er au ttu. 

En er hann s hrzlu eira,  gekk af honum mrinn ok sefaisk hann ok tk af eim stt brn eira, jlfa ok Rsku,  ok gørusk au skyldir jnustumenn hans ok fylgja au honum jafnan san. 

[ 45 ] Lt hann ar eptir hafra  en byrjar ferina austr Jtunheima ok allt til hafsins, ok fr hann t yfir hafit ann inn djpa sj.  En er hann kom til lands, gekk hann upp ok me honum Loki ok jlfi ok Rskva. 

er au hfu ltla hr gengit, var fyrir eim mrk str.  Gengu au ann dag allan til myrkrs. jlfi var manna fthvatastr.  Hann bar kl rs, en til vista var eigi gott. 

er myrkr var orit,  leituu eir sr nttstaar ok fundu fyrir sr skla nkkurn mjk mikinn. Vru dyrr enda ok jafnbreiar sklanum.  ar leituu eir sr nttbls. En of mija ntt var landskjlpti mikill,  gekk jrin undir eim systkinum ok skalf hsit. st rr upp ok ht lagsmenn sna  ok leituusk fyrir ok fundu afhs til hœgri handar mijum sklanum ok gengu au annug.  Settisk rr dyrnar, en nnur au vru innar fr honum ok vru au hrdd,  en rr helt hamarskaptinu ok hugi at verja sik. heyru au ym mikinn ok gn. 

En er kom at dagan,  gekk rr t ok sr mann hvar l skamt fr honum skginum, ok var s eigi ltill.  Hann svaf ok hraut sterkliga. ttisk rr skilja hvat ltum 1 verit hafi. Hann spenti sik megingjrum ok x honum smegin.  Ok v bili vaknar s mar, st upp skjtt,  en er sagt at r yri bilt eitt sinni at sl hann me hamrinum, ok spuri hann at nafni.  En s nefndisk Skrmir, "en eigi arf ek spyrja ik at nafni. Kenni ek at ert sarr.  En hvert hefir dregit braut hanzka minn?" Seildisk Skrmir til ok tk upp hanzka sinn.  Sr rr at at hafi hann haft um nttina fyrir skla, en afhsit, at var umlungrinn hanzkans. 

Skrmir spuri ef rr vildi hafa fruneyti hans.  rr jtti v. tk Skrmir nestbagga sinn ok leysti, ok bjsk til at eta dgur,  en rr rum sta ok hans flagar.  Skrmir bau at eir legi mtuneyti sitt, en rr jtti v.  batt Skrmir nest eira allt einn bagga ok lagi bak sr.  Gekk hann fyrir um daginn ok steig heldr strum.  En s at kveldi leitai Skrmir eim nttstaar undir eik nkkurri mikilli. 

mlti Skrmir til rs at hann vill leggjask nir at sofa,  "en r taki nestbaggann ok bi til nttverar yr."  v nst sofnar Skrmir ok hraut fast,  en rr tk nestbaggann ok skal leysa. En sv er at segja,  sem trligt mun ykkja, at engi knt fekk hann leyst ok engi larendann leyst sv at vri lausari en r.  Ok er hann sr at etta verk m eigi ntask  var hann reir, greip hamarinn tveim hndum ok steig fram rum fœti at ar er Skrmir l ok lstr hfu honum.  En Skrmir vaknar ok spyrr hvrt laufbla fell hfu honum,  ea hvrt eir hafi matazk ok sv bnir til rekna. rr segir at eir munu sofa ganga.  Ganga au undir ara eik. Er at r satt at segja at ekki var ttalaust at sofa. 

En at miri ntt heyrir rr at Skrmir hrtr ok sefr fast,  sv at dunar skginum. stendr hann upp ok gengr til hans,  reiir hamarinn ttt ok hart ok lstr ofan mijan hvirfil honum.  Hann kennir at hamarsmunnrinn søkkr djpt hfuit. En v bili vaknar Skrmir ok mlir:  "Hvat er n, fell akarn 2 nkkut hfu mr? Ea hvat er ttt um ik, rr?" 

En rr gekk aptr skyndiliga ok svarai at hann var nvaknar,  sagi at var mi ntt ok enn vri ml at sofa.  hugsai rr at ef hann kœmi sv fœri at sl hann it rija hgg, at aldri skyldi hann sj sik san;  liggr n ok gtir ef Skrmir sofnai enn fast. 

En litlu fyrir dagan,  heyrir hann at Skrmir mun sofnat hafa, stendr upp ok hleypr at honum,  reiir hamarinn af llu afli ok lstr unnvangann ann er upp vissi.  Søkkr hamarrinn upp at skaptinu, en Skrmir settisk upp ok strauk of vangann ok mlir: 

"Hvrt munu fuglar nkkurir sitja trnu yfir mr?  Mik grunai 3 er ek vaknaa at tros nkkut af kvistunum felli hfu mr. Hvrt vakir , rr?  Ml mun vera upp at standa ok klask,  en eigu r n ekki langa lei fram til borgarinnar er kallar er tgarr.  Heyrt hefi ek at r hafi kvisat yar milli at ek vra ekki ltill vexti,  en sj skulu r ar stœrri menn ef r komi tgar.  N mun ek ra yr heilri: lti r ekki strliga yfir yr.  Ekki munu hirmenn tgaraloka vel ola vlkum kgursveinum kpuryri.  En at rum kosti hverfi aptr, ok ann tlak yr vera betra af at taka.  En ef r vili fram fara, stefni r austr,  en ek n norr lei til fjalla essa er r megu n sj." 

Tekr Skrmir nestbaggann ok kastar bak sr  ok snr vers skginn fr eim, ok eigi er ess getit at sirnir bi heila hittask. 

[ 46 ] rr snr fram leiina ok eir flagar ok gengr framan til midags.  s eir borg standa vllum nkkurum ok settu hnakkann bak sr aptr  r eir fengu st upp yfir.  eir ganga til borgarinnar ok var grind fyrir borghliinu ok lokin aptr.  rr gekk grindina ok fekk eigi upp lokit,  en er eir reyttu at komask inn smugu eir milli spalanna, s hll mikla ok gengu annig.  Var hurin opin. gengu eir inn ok s ar marga menn tv bekki ok flesta œrit stra.  v nst koma eir fyrir konunginn 1, tgaraloka, ok kvddu hann, en hann leit seint til eira ok glotti vi tnn ok mlir: 

"Seint er of langan veg spyrja tinda.  Ea er annan veg en ek hygg? Er essi sveinstauli orinn Akarr?  En meiri muntu vera en mr lzk . Ea hvat rtta er at er r flagar ykkisk vera vi bnir?  Engi skal hr vera me oss s er eigi kunni nkkurs konar list ea kunnandi um fram flesta menn." 

segir s er sast gekk, er Loki heitir:  "Kann ek rtt er ek em albinn at reyna, at engi er s hr inni er skjtara skal eta mat sinn en ek." 

segir tgaraloki:  "rtt er at ef efnir, ok freista skal essar rttar," kallai tar bekkinn at s er Logi heitir skal ganga glf fram,  "ok freistau senn mti Loka". 

var tekit trog eitt ok borit inn hallarglfit ok fyllt me sltr.  Settisk Loki at rum enda en Logi at rum,  ok t hvrtveggi sem tast ok mœttusk miju troginu.  Hafi Loki etit sltrit allt af beinum,  en Logi hafi ok etit sltrit allt ok beinin me ok sv trogit,  ok sndisk n llum sem Loki hefi n ltit leikinn. 

spyrr tgaraloki hvat s inn ungi 2 mar kunni at leika, en jlfi segir at hann mun freista ok renna skei nkkur vi einhvern ann er tgaraloki fr til.  segir tgaraloki at etta er g rtt  ok kallar ess meiri vn at hann er vel at sr binn of skjtleikinn ef hann skal essa rtt inna,  en ltr hann skjtt skulu essa freista. Stendr upp tgaraloki ok gengr t,  ok var ar gott skei at renna eptir slttum velli. kallar tgaraloki til sn sveinstaula nkkurn,  er nefndr er Hugi, ok ba hann renna kapp vi jlfa.  taka eir it fyrsta skei, ok er Hugi v framar at hann snsk aptr mti honum at skeisenda. 

mlir tgaraloki:  "urfa muntu, jlfi, at leggja ik meir fram ef skalt vinna leikinn,  en er at satt at ekki hafa eir menn hr komit er mr ykkja fthvatari vera en sv." 

taka eir aptr annat skei,  ok er Hugi kømr til skeisenda ok hann snr aptr, var langt klfskot til jlfa. 

mlir tgaraloki:  "Vel ykki mr jlfi renna skei, en eigi tri ek honum n at hann vinni leikinn.  En n mun reyna leikinn er eir renna it rija skei." 

taka eir enn skeiit.  Rennr Hugi til skeisenda ok snerisk aptr, ok er jlfi eigi kominn mitt skei.  segja allir at reynt er um enna leik. 

spyrr tgaraloki r hvat eira rtta muni vera  er hann muni vilja birta fyrir eim, sv miklar sgur sem menn hafa grt um strvirki hans.  segir rr at helzt vill hann at til taka at reyta um drykkju vi einhvern mann.  tgaraloki segir at at m vel vera, gengr inn hllina ok kallar skutulsvein sinn,  bir at hann taki vtishorn at er hirmenn eru vanir at drekka af.  v nst kømr fram skutulsveinninn me horninu ok fr r hnd. 

mlir tgaraloki:  "Af horni essu ykkir vel drukkit er einum drykk gengr af, en sumir drekka af tveim drykkjum.  En engi er sv ltill drykkjumar at eigi gangi af rimr." 

rr ltr hornit ok snisk ekki mikit, ok er heldr langt.  En hann er mjk yrstr, tekr at drekka ok svelgr allstrum  ok hyggr at hann skal ei urfa optar at lta hornit.  En er hann raut ørendit ok hann laut r horninu ok sr hvat leiir drykkinum,  ok lzk honum sem allltill munr muni vera at n s lgra horninu en r. 

mlir tgaraloki:  "Vel er drukkit ok eigi til mikit. Eigi mynda ek tra ef mr vri sagt fr at sarr myndi eigi meira drykk drekka,  en veit ek at munt vilja drekka af rum drykk." 

rr svarar øngu,  setr hornit munn sr ok hyggr n at hann skal drekka meira drykk ok reytir drykkjuna sem honum vansk ørendi,  ok enn sr hann at stikill hornsins vill ekki sv mjk upp sem honum lkar.  Ok er hann tk hornit af munni sr, ok lzk honum n sem minna hafi verrat en inu fyrra sinni.  Er n gott berandi bor horninu. 

mlir tgaraloki:  "Hvat er n, rr? Muntu n eigi spara til eins drykkjar meira en r mun hgt vera?  Sv lzk mr, ef skalt n drekka inn rija drykk af horninu, sem essi mun mestr tlar.  En ekki muntu mikill mar hr heita mega me oss sem sir kalla ik,  ef gørir ei meira af r um arar rttir en mr lzk at um enna mun vera." 

var rr reir,  setr hornit munn sr ok drekkr sem kafligast m hann. En er hann s hornit, hafi n helzt nkkurr munr fengizk.  Ok br hann upp hornit ok vill eigi drekka meira. 

mlti tgaraloki:  "Aust er n at mttr inn er ekki sv mikill sem vr hugum. En viltu freista um fleiri leika?  Sj m n at ekki ntr hr af." 

rr svarar:  "Freista m ek enn um nkkura leika. En undarligt mundi mr ykkja, ek var heima me sum, ef vlkir drykkir vri sv litlir kallair.  En hvat leik vili r n bja mr?" 

mlti tgaraloki:  "at gøra hr margir sveinar, er ltit mark mun ykkja, at hefja af jru ktt minn.  En eigi munda ek kunna at mla vlkt vi sar ef ek hefa eigi st at ert miklu minni 3 fyrir r en ek huga." 

v nst hljp fram einn kttr grr hallarglfinu ok heldr mikill,  en rr gekk til ok tk hendi sinni nir undir mijan kttinn ok lypti upp,  en kttrinn beygi kenginn sv sem rr rtti upp hndina.  Ok er rr seildisk sv langt upp sem hann mtti mest ok lengst, ltti kttrinn einum fœti, ok fekk rr ei framit enna leik meir. 

mlti tgaraloki:  "Sv fr essi leikr sem mik vari. Kttrinn er heldr mikill, en rr er lgr ok ltill hj strmenni v sem hr er me oss." 

mlti rr:  "Sv ltinn sem r kalli mik, gangi n einnhverr ok fisk vi mik! N em ek reir!" 

litask tgaraloki um bekkina ok mlti:  "Eigi s ek ann mann hr inni at ekki muni ykkja ltilri at fara vi ik." Ok enn mlti hann:  "Sv fyrst kalli r hingat kerlingu fstru mna, Elli, ok fisk rr vi hana ef hann vill.  Fellt hefir hon menn er mr hafa eigi sterkligri litizk en rr er." 

v nst gekk hllina kerling nkkur gmul.  mlti tgaraloki at hon skal taka fang vi sar. Ekki er langt um at gøra.  Sv fr fang at at v harara er rr knisk at fanginu, v fastara st hon.  tk kerlingin at leita til braga, ok var rr lauss ftum,  ok vru r sviptingar allharar ok eigi lengi r rr fell rum fœti kn.  gekk til tgaraloki ok ba au htta fanginu ok sagi sv at rr myndi ekki urfa at bja fleirum mnnum fang hans hir.  Var ok liit at ntt.  Vsai tgaraloki r ok eim flgum til stis ok dveljask ar nttlangt gum fagnai. 

[ 47 ] En at morgni egar at dagai stendr rr upp ok eir allir flagar,  kla sik ok eru bnir burt at ganga.  kom ar tgaraloki ok lt setja eim bor. Skorti eigi gan fagna, mat ok drykk.  En er eir hafa matazk, snask eir til ferar. tgaraloki fylgir eim t ok gengr me eim brott r borginni.  En at skilnai mlir tgaraloki til rs ok spyrr  hvernig honum ykkir fer sn orin ea hvrt 1 hann hefir hitt rkara mann nkkurn en sik.  rr segir at eigi mun hann at segja at eigi hafi hann mikla sœm farit eira viskiptum,  "en veit ek at r munu kalla mik ltinn mann fyrir mr, ok uni ek v illa." 

mlti tgaraloki:  "N skal segja r it sanna er ert t kominn of borgina, at ef ek lifi, skalt aldri optar hana koma.  Ok at veit ek at aldri hefir hana komit, ef ek hefa vitat r at hefir sv mikinn krapt me r,  ok hefir sv nr oss mikilli fœru. 

En sjnhverfingar hef ek grt r,  sv at fyrsta sinn skginum kom ek til fundar vi yr. Ok er skyldir leysa nestbaggann,  hafa ek bundit hann me gresjrni, en fant <eigi> hvar upp skyldi lka.  En v nst laustu mik me hamrinum rj hgg, ok var it fyrsta minzt,  ok var sv mikit at mr mundi œrit til bana ef hefi komit.  En ar er stt hj hll minni setberg ok ar sttu ofan rj dali ferskeytta ok einn djpastan,  at vru hamarspor n.  Setberginu br ek fyrir hggin 2, en eigi sttu at. 

Sv var ok um leikana er r reyttu vi hirmenn mna.  var it fyrsta er Loki gøri, hann var mjk soltinn ok t ttt.  En s er Logi heitir, at var villieldr, ok brenndi hann eigi seinna trogit en sltrit.  En er jlfi reytti rsina vi ann er Hugi ht, at var hugr minn,  ok var jlfa eigi lnt at reyta skjtfœri vi hann. 

En er drakt af horninu ok tti r seint la,  en at veit tra mn at var at undr er ek mynda ei tra at vera mtti.  Annarr endi hornsins var t hafi, en at sttu eigi.  En n er kømr til svarins, muntu sj mega hvern ur hefir drukkit snum."  — at eru n kallaar fjrur. 

Ok enn mlti hann:  "Eigi tti mr hitt minna vera er lyptir upp kettinum, ok er r satt at segja,  hrddusk allir eir er at s er lyptir upp af jru einum fœtinum. En s kttr var Migarsormr,  er liggr um ll lnd, ok vansk honum varliga leng til at jrina tœki sporr ok hfu,  ok sv langt seildisk upp at skamt var til himins. 

En hitt var ok mikit undr um fangit  er sttt sv lengi vi ok felt eigi meir en kn rum fœti er fekzk vi Elli,  fyrir v at engi hefir s orit, er eigi komi ellin llum til falls. 

Ok er n r at satt at segja at vr munum skiljask,  ok mun betr hvrratveggju handar at r komi eigi optar mik at hitta.  Ek mun enn annat sinni verja borg mna me vlkum vlum ea rum, sv at ekki vald munu r mr f." 

En er rr heyri essa tlu greip hann til hamarsins ok bregr lopt,  en er hann skal fram reia sr hann hvergi tgaraloka.  Ok snr hann aptr til borgarinnar ok tlaisk fyrir at brjta borgina.  sr hann ar vllu va ok fagra en ønga borg.  Snr hann aptr ok ferr lei sna til ess er hann kom aptr rvanga.  En at er satt at segja at hafi hann rit fyrir sr at leita til  ef saman mtti bera fundi eira Migarsorms, sem sar var.  N tlak at engi kunni r sannara at segja fr essi fer rs." 

[ 48 ] mlti Gangleri:  "Allmikill er fyrir sr tgaraloki, en me vlum ok fjlkyngi ferr hann mjk.  En at m sj at hann er mikill fyrir sr at hann tti hirmenn er mikinn mtt hafa.  Ea hvrt hefir rr ekki essa hefnt?" 

Hr svarar:  "Eigi er at kunnigt, tt eigi s frœi um, at rr leirtti essa ferina er n var fr sagt,  ok dvalisk ekki lengi heima r hann bjsk sv skyndiliga til ferarinnar at hann hafi eigi rei ok eigi hafrana ok ekki 1 fruneyti. Gekk hann t of Migar sv sem ungr drengr  ok kom einn aptan at kveldi til jtuns nkkurs, s er Ymir nefndr.  rr dvalisk ar at gistingu of nttina. 

En dagan st Ymir upp ok klddisk ok bjsk at ra s til fiskjar.  En rr st lka upp ok var skjtt binn ok ba at Ymir skyldi lta sik ra me sr,  en Ymir sagi at ltil lisem myndi at honum vera, er hann var ltill ok ungmenni eitt,  "ok mun ik kala ef ek sit sv lengi ok tarliga sem ek em vanr."  En rr sagi at hann myndi ra mega fyrir v langt fr landi at eigi var vst  hvrt hann myndi fyrri beiask tan at ra,  ok reiddisk rr jtninum sv at var bit at hann myndi egar lta hamarinn skella honum,  en hann lt at vi berask, fyrir v at hann hugi at reyna afl sitt rum sta. 

Hann spuri Ymi hvat eir skyldu hafa at beitu,  en Hymir ba hann sjlfan f sr beitur.  snerisk rr braut egar angat er hann s øxnaflokk nkkurn er Ymir tti.  Hann tk inn mesta oxann, er Himinrjtr ht, ok sleit af hfuit ok fr me at til svar.  Hafi Ymir t skotit nkkvanum.  rr gekk skipit ok settisk austrrmit, tk tvr rar ok røri, ok tti Ymi skrir vera af rri hans. 

Ymir røri hlsinum fram ok sttisk skjtt rrinn.  Sagi Ymir at eir vru komnir r vaztir er hann var vanr at sitja ok draga flata fiska.  En rr kvezk vilja ra miklu lengra, ok tku eir enn snertirr.  sagi Hymir at eir vru komnir sv langt t at htt vri at sitja tar fyrir Migarsormi.  En rr kvezk myndu ra enn um hr, ok sv gøri hann, en Ymir var allktr. 

En er rr lagi upp rarnar,  greiddi hann til va heldr sterkan, ok eigi var ngullinn minni ea ramligri.  ar lt rr koma ngulinn oxahfuit ok kastai fyrir bor, ok fr ngullinn til grunns.  Ok er r at satt at segja at eigi ginti rr mir Migarsorm en tgaraloki hafi spottat r,  er hann hf orminn upp me hendi sr. 

Migarsormr gein um oxahfuit en ngullinn v gm orminum.  En er ormrinn kendi at, br hann vi sv hart at bir hnefar rs skullu t borinu.  var rr reir ok fœrisk smegin,  <spyrndi vi sv fast at hann hljp bum ftum ggnum skipit ok>  spyrndi vi grunni, dr orminn upp at bori.  En at m segja at engi hefir s st allgurligar sjnir,  er eigi mtti at sj er rr hvesti augun orminn en ormrinn stari nean mt ok bls eitrinu. 

er sagt at jtunninn Ymir gørisk litverpr,  flnaisk ok hrddisk er hann s orminn ok at er srinn fell t ok inn um nkkvann.  Ok v bili er rr greip hamarinn ok fœri lopt,  flmai jtunninn til agnsaxinu ok hj va rs bori,  en ormrinn søktisk sinn. En rr kastai hamrinum eptir honum,  ok segja menn at hann lysti af honum hfuit vi hrnnunum,  en ek hygg hitt vera r satt at segja at Migarsormr lifir enn ok liggr umsj.  En rr reiddi til hnefann ok setr vi eyra Ymi,  at hann steypisk fyrir bor ok sr iljar honum. En rr til lands."