Žjófar, lķk og falir menn

Tvęr tölur koma aftur og aftur viš sögu stjórnarskrįrmįlsins frį žjóšfundarįrinu 2010. Žaš eru tölurnar 2/3 og 1/3. Stašan ķ stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd Alžingis sem fór meš mįliš ķ žinginu 2009-2013 var sex manna meiri hluti gegn žrem fulltrśum Sjįlfstęšisflokksins og Framsóknar ķ minni hluta, sem sagt 2/3 gegn 1/3. Atkvęšagreišslur um mįliš ķ žinginu žį, t.d. um aš halda žjóšaratkvęšagreišsluna 20. október 2012, fóru į sömu lund: 2/3 greiddra atkvęša stóšu gegn 1/3. Ķ žjóšaratkvęšagreišslunni lżstu 2/3 kjósenda sig fylgjandi frumvarpi stjórnlagarįšs aš nżrri stjórnarskrį og 1/3 kjósenda hafnaši frumvarpinu.

Nś er stašan žessi: Flokkarnir sem bįru nżja stjórnarskrį undir žjóšaratkvęši 2012, Samfylking og Vinstri gręn, įsamt Bjartri framtķš og Pķrötum, njóta stušnings 2/3 kjósenda mešan Sjįlfstęšisflokkur og Framsókn njóta stušnings 1/3 kjósenda (viš bętist aš sjįlfstęšismenn munu ganga klofnir til nęstu kosninga). Hinir žingflokkarnir fjórir meš 2/3 kjósenda aš baki sér hafa žvķ stašfestingu nżrrar stjórnarskrįr ķ hendi sér eftir kosningar. Samt hafa fulltrśar žessara flokka nś setiš 48 fundi ķ stjórnarskrįrnefnd og bisaš viš aš śrbeina žrjś įkvęši nżrrar stjórnarskrįr aš kröfu Sjįlfstęšisflokks og Framsóknar. Žingmenn viršast telja sig žess umkomna aš draga bitiš śr stjórnarskrį sem 2/3 kjósenda lżstu sig samžykka ķ žjóšaratkvęšagreišslu. Hitt vęri heilbrigšara og hyggilegra aš stašfesta nżju stjórnarskrįna ķ heilu lagi gegn vilja žingmanna Sjįlfstęšisflokks og Framsóknar eftir kosningar. Einmitt žannig fór Sjįlfstęšisflokkurinn įsamt tveim minni žingflokkum aš gagnvart Framsókn bęši 1942 og 1959 enda var žaš eina fęra leišin til aš koma naušsynlegum breytingum į stjórnarskrįnni gegnum žingiš. Fordęmin geta varla skżrari veriš. Hnignandi Sjįlfstęšisflokki og Framsókn mį ekki haldast uppi aš kśga fólkiš ķ landinu til undirgefni, allra sķzt eftir aš hafa įtt svo rķkan žįtt ķ aš kalla hrun og smįn yfir landiš 2008. Rétt er aš hafa hugfast aš innan viš 14% kjósenda segjast bera mikiš traust til Alžingis, en 52% bera lķtiš traust til Alžingis skv. nżrri könnun MMR.

Stjórnarskrįrnefnd Alžingis hefur nś kynnt drög aš žrem frumvörpum, eitt er um nįttśruaušlindir, annaš um umhverfis- og nįttśruvernd og hiš žrišja um žjóšaratkvęšagreišslu aš kröfu kjósenda. Öll miša frumvarpsdrögin aš žvķ aš veikja samsvarandi įkvęši ķ frumvarpi stjórnlagarįšs og mylja undir rķkjandi hagsmuni gegn almannahag og lżšręši. Enda hafa fulltrśar a.m.k. tveggja flokka ķ nefndinni, Samfylkingar og Pķrata, lżst óįnęgju meš frumvarpsdrögin į opnum fundum. Drögin marka aš vķsu framför frį gildandi stjórnarskrį frį 1944, en miklu minni framför en žį sem kjósendur samžykktu sér til handa ķ žjóšaratkvęšagreišslunni 2012. Žingmeirihluti Sjįlfstęšisflokks og Framsóknar reynir nś aš lokka minni hlutann til aš hjįlpa sér viš aš svķkja žegar samžykktar réttarbętur af fólkinu ķ landinu. Frumvarpsdrög stjórnarskrįrnefndar um nįttśruaušlindir markast af undanslętti. Tónninn er sleginn strax ķ byrjun: „Aušlindir nįttśru Ķslands tilheyra ķslensku žjóšinni.“ Textinn minnir į strįkinn sem var stöšvašur fyrir of hrašan akstur og sagši viš lögregluna: Bķllinn tilheyrir mér, en pabbi į hann. Falklandseyjar tilheyra Bretlandi, en Bretar eiga žęr ekki. Greinargeršin meš frumvarpsdrögunum višurkennir undanslįttinn, žar stendur (bls. 17): „Meš žessu oršalagi er ekki vķsaš til hefšbundins eignarréttar“. Žarna er gefiš ķ skyn aš žjóšareign eigi heima skör lęgra en ašrar eignir. Nefndin heršir į undanslęttinum meš žvķ aš lįta oršin „sameiginleg og ęvarandi eign žjóšarinnar“ ķ upphafi aušlindaįkvęšis stjórnlagarįšs vķkja fyrir berskjaldašri „žjóšareign“ inni ķ mišjum texta. Ķ stašinn fyrir „fullt gjald“ fyrir nżtingu nįttśruaušlinda ķ žjóšareigu er nś kominn tvöfaldur afslįttur: „Aš jafnaši skal taka ešlilegt gjald“. Ķ athugasemdum viš drögin er hvergi fjallaš um hvort „ešlilegt“ geti talizt aš śtvegsmenn hirši 90% af fiskveiširentunni svo sem veriš hefur hingaš til eins og Indriši Žorlįksson fv. rķkisskattstjóri hefur lżst. Ķ stašinn fyrir oršin „sem ekki eru ķ einkaeigu“ eru nś komin oršin „sem ekki eru hįš einkaeignarrétti“. Žarna er skżrt oršaval stjórnlagarįšs – allir vita hvaš oršin „ķ einkaeigu“ merkja – lįtiš vķkja fyrir lošnu og teygjanlegu oršalagi sem bżšur upp į lagažref. Allir vita aš śtvegsmenn eiga ekki fiskinn ķ sjónum, en žeir gętu reynt aš gera tilkall til aš hafa įunniš sér eignarrétt yfir honum. Til žess viršast refirnir skornir.

Greinargeršin meš frumvarpsdrögunum hefur aš sönnu ekkert lagagildi, en hśn er til žess fallin aš grafa undan žeirri réttarbót sem kjósendur samžykktu žegar 83% žeirra – 5/6 frekar en 2/3! – lżstu stušningi viš žjóšareignarįkvęšiš ķ frumvarpi stjórnlagarįšs. Greinargeršin segir berum oršum aš frumvarpstexti nefndarinnar „leišir hins vegar ekki sjįlfkrafa til breytinga į gildandi nżtingarheimildum“ og „įkvęšiš mun ekki sjįlfkrafa raska žeim óbeinu eignarréttindum sem kunna aš felast ķ afnota- eša hagnżtingarrétti sem žegar kann aš hafa veriš stofnaš til gagnvart landsréttindum og aušlindum sem samkvęmt frumvarpinu munu teljast ķ žjóšareign“. Ķ greinargeršinni segir einnig: „Ef gjald er ekki įkvaršaš į markaši mį gera rįš fyrir aš gjaldtaka taki miš af aršsemi nżtingar …“ Skilaboš stjórnarskrįnefndar til śtvegsmanna eru skżr: Haldiš bara įfram aš skuldsetja ykkur upp ķ rjįfur og žį fįiš žiš stjórnarskrįrvarinn afslįtt eins og ekkert hafi ķ skorizt.

Greinargeršin meš frumvarpsdrögum stjórnarskrįrnefndar fer mörgum oršum um lagatexta sem litlu skipta en hśn nefnir hvergi tķmamótadóm Hęstaréttar frį 1998 žar sem fiskveišistjórnarkerfiš var lżst brotlegt gegn gildandi stjórnarskrį. Greinargeršin nefnir ekki heldur bindandi įlit mannréttindanefndar Sameinušu žjóšanna frį 2007 sem stašfesti dóm Hęstaréttar frį 1998. Žögnin heyrist, og sést.

Fréttablašiš, 25. febrśar 2016.


Til baka