rjr dauar og einn lfi

Sari heimsstyrjldin setti svip sinn Reykjavk og jlfi allt. Hj v var ekki komizt. sland tk stakkaskiptum, bi efnahagslfi og sjna landsins, einkum Reykjavk. Braggabyggin sem herir Breta og Bandarkjamanna skildu eftir sig strslok spillti sjnu Reykjavkur verulega fram undir 1970 eins og Eggert r Bernharsson prfessor lsti vel mli og myndum bk sinni Undir brujrnsboga (2001). Hermangi spillti stjrnmlalfinu. Stri sundrai fjlskyldum og vinum. Fur veit g um sem kvaddi ekki dttur sna egar hn fluttist fr Reykjavk vestur um haf strslok me manni snum, bandarskum hermanni, g ekkti flki. lk afstaa manna til strveldanna og stjrnmla setti einnig strik reikninginn, djpa ristu.

Styrjldin kostai 200 mannslf slandi, mest skipskum. Normenn misstu 10 sund manns og Bandarkjamenn og Bretar misstu um 400 sund manns hvor j, Frakkar 600 sund og Sovtmenn 27 milljnir skv. nju mati rssneskra mannfjldafringa. Gamla mati, um 10 milljn mannslf, missti marks, segja n rssnesk stjrnvld. Mndulveldin (jverjar, Japanar og talar) misstu um 11 milljnir manns samtals.

 

eim fer rt fkkandi sem brust strinu og komust lfs af. Einn eirra heitir Glenn Dowling Frazier. Hann fddist Alabama 1924 og skri sig herinn 1941 til a komast a heiman og var sendur til Filippseyja. Skmmu sar rust Japanar Pearl Harbor Hava og drgu Bandarkjamenn inn stri, fyrst Asu. Japanar hfu yfirburastu Kyrrahafi. Bandarkjamenn gfust upp fyrir Japnum Filippseyjum vori 1942 og voru teknir til fanga. Frazier var v strsfangi rlabum Japana rj og hlft r allt til strsloka 1945. Hann lsir hrmungunum sem hann lifi ar bk sinni Gestur helvtis (Hells Guest, 2012). a sem hlt honum lfinu rlabunum var vonin um a sj krustuna sna aftur Alabama og kvnast henni.

Hann lsir heimkomunni hausti 1945 egar hann s Kalifornu rsa r hafi. egar hann gekk land San Francisco kraup hann niur og kyssti jrina og fr san smaklefa til a hringja mur sna, herinn borgai smtali. Hann vissi ekki a eir hernum hfu tilkynnt fjlskyldu hans ri fyrr a hann vri talinn af. egar hann sagi til sn smann heyri hann dynk: mir hans hafi dotti glfi mevitundarlaus. kom smann systir hennar sem var heimskn og allt fr smu lei: annar dynkur. kom systir hans smann: riji dynkurinn. bar ar a fur hans sem hafi veri uppi lofti. Sonur sll, sagi fairinn, g vissi alltaf a vrir lfi, velkominn heim. En bddu aeins, g er hr me rjr dauar kerlingar, g arf a skvetta r vatni svo r geti heyrt r smanum.

egar Frazier kom heim til Alabama spurist hann fyrir um krustuna og fkk r frttir a hn vri a fara a gifta sig sunnudaginn kemur.

Hermenn bandamanna segja margir a grimmd og stafastur setningur Japana um a berjast til sasta manns lkt og t.d. suurrkjamenn geru borgarastyrjldinni Bandarkjunum 1861-1865, hafi sannfrt um a Harry Truman forseti hafi bjarga mrg hundru sundum mannslfa me v a varpa kjarnorkusprengjunum tveim Hrsma og Nagasak gst 1945, rem mnuum eftir uppgjf jverja Evrpu. Japanar gfust upp. eir vissu ekki a Bandarkjamenn ttu aeins essar tvr sprengjur og hefu urft marga mnui til a ba til eina sprengju enn. Hermenn bandamanna segja einnig margir a llum efasemdum um nausyn strsins og aildar Bandarkjamanna a v hafi veri feykt burtu egar eir komust undir lokin snoir um dauabir nasista Evrpu og grimmdarverk eirra austurvgstvunum Rsslandi. Vitnisburir Rssa eru smu lund.

essir vitnisburir og arir fra okkur heim sanninn um ann mikla rangur sem Evrpulndin me zkaland og Frakkland broddi fylkingar hafa n me v a halda fri lfunni 70 r samfleytt fr strslokum 1945, lengur en nokkru sinni fyrr sgu Evrpu. Draumur margra um aild Rsslands og kranu a ESB hefur fjarlgzt bili.

Frttablai, 3. september 2015.


Til baka