Alveg eftir bˇkinni

Stjˇrnmßla■rˇun sÝ­ustu ßra Ý BandarÝkjunum kallast ß vi­ ■rˇun mßla hÚr heima. Vi­ ■vÝ var a­ b˙ast ■ar e­ SjßlfstŠ­isflokkurinn hefur frß ■vÝ fyrir aldamˇtin 2000 sˇtt sÚr fyrirmyndir til bandarÝskra rep˙blikana sem berast n˙ ß banaspjˇtum. Ůßverandi forma­ur SjßlfstŠ­isflokksins lřsti opinberlega stu­ningi vi­ rep˙blikanann George Bush eldri Ý forsetakj÷rinu 1992. Sko­anakannanir sřndu a­ meiri hluti ═slendinga kaus heldur demˇkratann Bill Clinton sem nß­i kj÷ri. Sko­anakannanir sřndu 2012 a­ 98% ═slendinga studdu demˇkratann Barack Obama Ý forsetakj÷rinu ■a­ ßr.

 

Rep˙blikanar hafa gengi­ fram af demˇkr÷tum frß ßrinu 2000 ■egar HŠstirÚttur st÷­va­i endurtalningu atkvŠ­a Ý FlˇrÝda og dŠmdi George Bush yngra forsetaembŠtti­ me­ fimm atkvŠ­um gegn fjˇrum eftir flokkslÝnum. ┴lit HŠstarÚttar hrundi. EftirmŠlin um forsetatÝ­ Bush yngra eru yfirleitt ß ■ß lei­ a­ hann hafi veri­ einn allra lakasti forseti landsins frß ÷ndver­u. ForsetatÝ­ hans marka­ist af ey­ileggingu, leynimakki, lygum og l÷gbrotum (skrifstofustjˇri varaforsetans fÚkk fangelsisdˇm, en Bush forseti skaut honum undan fangavist). Stjˇrnin og ■ingi­ ey­il÷g­u řmsa almanna■jˇnustu eins og Ý ljˇs kom t.d. Ý flˇ­unum Ý New Orleans ■ar e­ h˙n ßtti ekki a­ geta gert gagn skv. hugmyndafrŠ­i ■eirra. Um ■essa s÷gu alla eru margir vitnisbur­ir, t.d. bŠkurnar The Wrecking Crew (2009) eftir Thomas Frank og Worse than Watergate (2004) og Conservatives without Conscience (2006) eftir John Dean sem var starfsma­ur HvÝta h˙ssins 1970-1973 Ý forsetatÝ­ Richards Nixon, sat Ý fangelsi Ý fjˇra mßnu­i og sß sig um h÷nd ■egar flokksbrŠ­ur hans gengu endanlega fram af honum Ý forsetatÝ­ Bush yngra.

╔g lřsti sÝ­ari bˇk Deans svo hÚr Ý FrÚttabla­inu 5. september 2006: „[■ar] kafar Dean dřpra Ý hugskot ■eirra illskeyttu ÷fgamanna, sem hann telur, a­ hafi n˙ undirt÷kin Ý Rep˙blÝkanaflokknum. Hann vitnar Ý rannsˇknir sßlfrŠ­inga ß drottnunargj÷rnum mannger­um; slÝkir menn ■rß sterka foringja og eru ßrßsargjarnir, ˇsveigjanlegir og Ýhaldssamir, ■eir eru lř­skrumarar, ganga um me­ gu­s or­ ß v÷rum og mega ■ˇ helzt ekkert aumt sjß ßn ■ess a­ ■urfa a­ tra­ka ß ■vÝ og skirrast ekki heldur vi­ a­ vanvir­a mannrÚttindi og stjˇrnarskrßr; ■eir efast aldrei. Ůessir menn ganga fyrir heift og hefndum, segir Dean. Lřsing hans vir­ist rÝma vel vi­ greinarger­ Morgunbla­sins 25. j˙nÝ s.l. um „vont andr˙msloft heiftar og hefndar” ß vissum st÷­um hÚr heima.“

═ ■essu ljˇsi ver­ur ■a­ skiljanlegt hvers vegna bandarÝskir kjˇsendur ger­u ■a­ sem margir hÚldu a­ myndi varla gerast fyrr en eftir marga ßratugi: ■eir ger­u bl÷kkumann a­ forseta.

Rep˙blikanar hafa n˙ meiri hluta Ý bß­um deildum BandarÝkja■ings. ┴standi­ Ý ■inginu er ■annig a­ flokkarnir talast varla vi­. SŠmileg sßtt rÝkir Ý r÷­um demˇkrata ■ˇtt ■ar sÚu skiptar sko­anir um řmis mßl. Innan ■ingflokks rep˙blikana rÝkir ß hinn bˇginn strÝ­sßstand ■ar sem lÝtill minni hluti ofstŠkismanna k˙gar meiri hlutann sem hefur a­ s÷nnu ekki ˙r hßum s÷­li a­ detta. Ůannig stendur ß ■vÝ a­ ■ingi­ hefur nokkrum sinnum komizt ß fremsta hlunn me­ a­ kalla grei­slu■rot yfir BandarÝkjastjˇrn til a­ koma h÷ggi ß forsetann. Rep˙blikanar vir­ast telja a­ ■eir geti or­i­ ÷­rum til skammar. Ůeir b÷r­ust gegn heilbrig­istryggingal÷ggj÷f Obamas forseta me­ kjafti og klˇm, en forsetinn haf­i sitt fram. Sama mßli gegnir um ParÝsarsamkomulagi­ um a­ger­ir gegn hlřnandi loftslagi: langflestir rep˙blikanar ß ■ingi hafa sagt sig ˙r l÷gum vi­ vÝsindi til a­ ■ˇknast olÝufÚl÷gum.

Ůetta ßstand hefur dregi­ mj÷g ˙r ßliti BandarÝkja■ings. ═ j˙nÝ 2015 s÷g­ust 8% kjˇsenda treysta ■inginu skv. Gallup, 32% treysta HŠstarÚtti, 52% treysta l÷greglunni og 72% treysta hernum. Forsetaframbjˇ­endur sem eru ■ˇknanlegir flokkseigendafÚlagi rep˙blikana njˇta svo lÝtillar hylli me­al ˇbreyttra flokksmanna a­ tveir utangar­smenn, Donald Trump frß New York og Ted Cruz frß Texas, vir­ast sigurstranglegastir ■eirra sem keppa n˙ um ˙tnefningu flokksins. Ver­i annar hvor ■eirra fyrir valinu, mun hann tr˙lega gjalda afhro­ Ý kosningunum lÝkt og Barry Goldwater ger­i 1964. Rep˙blikanar b˙ast sem sagt til a­ afhenda demˇkr÷tum forsetaembŠtti­ ß silfurfati og gildir ■ß tr˙lega einu hvort demˇkratar ˙tnefna sˇsÝalistann Bernie Sanders frß Vermont, sem er n˙ bara venjulegur Ýslenzkur sjßlfstŠ­isma­ur eins og ■eir voru Ý formannstÝ­ Ëlafs Thors og Bjarna Benediktssonar, e­a fyrsta kvenforsetann Hillary Clinton. L˙ti Trump Ý lŠgra haldi fyrir Cruz e­a fyrir Marco Rubio frß FlorÝda me­al rep˙blikana vir­ist lÝklegt a­ Trump bjˇ­i sig fram sem ■ri­ji ma­ur og aukast ■ß enn sigurlÝkur demˇkrata.

Svipa­ er a­ gerast hÚr heima. SjßlfstŠ­isflokkurinn hefur gengi­ svo fram af kjˇsendum, m.a. me­ ■vÝ a­ senda lř­rŠ­inu langt nef me­ framg÷ngu sinni Ý stjˇrnarskrßrmßlinu og me­ ■vÝ a­ sřna veikan vilja til a­ gera upp ßbyrg­ sÝna ß hruninu, a­ hann horfir n˙ fram ß a­ ■urfa a­ vÝkja fyrir pÝr÷tum Ý nŠstu al■ingiskosningum. PÝratar ■urfa a­ gera bara eitt a­ minni hyggju til a­ tryggja sÚr lykilst÷­u vi­ myndun nŠstu rÝkisstjˇrnar. Ůeir ■urfa a­ lofa a­ sta­festa nřju stjˇrnarskrßna sem bÝ­ur afgrei­slu Al■ingis auk annarra hreingerninga. SÝ­an ■urfa ■au a­ hefjast handa um a­ laga l÷g landsins a­ nřrri stjˇrnarskrß, m.a. kosningal÷gin og fiskvei­istjˇrnarl÷gin.

FrÚttabla­i­, 4. febr˙ar 2016.


Til baka