Annmarkar skżrslunnar góšu

Žótt skżrsla Rannsóknarnefndar Alžingis (RNA) sé góšra gjalda verš, eru į henni annmarkar, sem bęta žarf śr. Skżrslan flettir aš sönnu ofan af fullyršingum stjórnvalda um Ķsland sem fórnarlamb fjįrmįlakreppunnar śti ķ heimi. Ekki žurftu Noršurlönd į neyšarašstoš Alžjóšagjaldeyrissjóšsins (AGS) aš halda vegna kreppunnar. Žvert į móti hafa žau stutt Ķsland meš lįnveitingum ķ samstarfi viš AGS. Hruniš var heimatilbśiš, žótt neistinn, sem kveikti bįliš, bęrist aš utan. Skżrsla RNA tekur af tvķmęli um žetta, og žaš gera einnig ašrar heimildir. Undan žeirri nišurstöšu veršur ekki vikizt. Höfušįlyktun skżrslu RNA hljóšar svo: „Skżringar į falli Glitnis banka hf., Kaupžings banka hf. og Landsbanka Ķslands hf. er fyrst og fremst aš finna ķ örum vexti žeirra og žar meš stęrš žeirra žegar žeir féllu ķ október 2008.“ (1. bindi, bls. 31). Žetta er eins og aš segja, aš kviknaš hafi ķ hśsi, af žvķ aš eldur brauzt śt. Fullnęgjandi rannsókn į eldsvoša žarf aš tilgreina eldsupptökin, enda var žaš meginhlutverk nefndarinnar „ draga upp heildarmynd af ašdraganda aš falli bankanna og leita svara viš spurningunni um hverjar hafi veriš orsakir žess.“ (1. bindi, bls. 23). Skżrsla RNA fjallar aš vķsu ķtarlega um einkavęšingu bankanna og rekur żmsa galla į framkvęmd hennar. Skżrslan afhjśpar sinnuleysi, spillingu og vanrękslu ķ valdstjórninni og lögbrot ķ bönkunum. Skżrslan vķsar žó hvergi til rita žekktra fręšimanna um bankarįn aš innanveršu eins og bandarķski prófessorinn Willam Black, sem er manna fróšastur um mįliš, hefur bent į. Nefndin hefši žurft aš kafa dżpra og fjalla um fleira, til dęmis sparisjóšina, hrun lķfeyrissjóša og REI-mįliš. Žaš bķšur. Lögin um rannsókn į ašdraganda og orsökum falls ķslensku bankanna veita svohljóšandi heimild: „Ef mašur af įsetningi neitar aš gegna skyldu sinni til aš veita nefndinni upplżsingar samkvęmt įkvęšum žessara laga skal hann sęta sektum eša fangelsi allt aš 2 įrum. Sömu refsingu varšar aš gefa nefndinni rangar eša villandi upplżsingar ...“ Žessu rannsóknarśrręši er oft beitt erlendis til aš veita skżrslugjöfum, sem liggja undir grun um vitneskju um lögbrot, kost į aš segja til brotanna ellegar fremja meinsęri. Ekki veršur séš, aš nefndin hafi beitt žessu śrręši til aš spyrja bankamenn um žrįlįtan oršróm innan lands og utan um fjįrböšun bankanna ķ žįgu rśssneskra glępasamtaka. Žess sjįst heldur engin merki ķ skżrslu RNA, aš varaformašur bankarįšs, sem hefur setiš ķ mišstjórn Sjįlfstęšisflokksins samfleytt frį 1977 og situr žar enn, hafi veriš spuršur um lögbrotin, sem Sverrir Hermannsson, fyrrum bankastjóri Landsbankans, hefur boriš į varaformanninn fyrrverandi ķ fjölmörgum blašagreinum mörg undangengin įr – nś sķšast hér ķ Fréttablašinu 17. febrśar. Nefndin kaus raunar ekki heldur aš ręša viš Sverri, žótt hann hafi margsinnis bent mešal annars į meint lögbrot eins žeirra manna, sem stżršu Landsbankanum fram aš hruni. Vettvangslżsing Sverris hefši įtt heima ķ skżrslunni og hlżtur nś aš liggja į boršum saksóknara įsamt öšrum mįlum, sem varša stjórnendur og eigendur bankanna. Margt bendir til, aš meint lögbrot fyrrum varaformanns bankarįšs Landsbankans, hvort heldur žau snśast um ólöglega mešferš trśnašarupplżsinga um fjįrhag einstakra višskiptavina eša óešlileg višskipti ķ tengslum viš einkavęšingu bankanna svo sem Sverrir Hermannsson hefur marglżst į prenti, hafi ekki veriš einsdęmi ķ rķkisbönkunum fram aš einkavęšingu. Um žetta mį hafa żmsar munnlegar heimildir til marks og einnig skriflegar, til dęmis dagbękur Matthķasar Johannessen, fyrrum ritstjóra Morgunblašsins, sem eru ašgengilegar į vefnum. En svo lengi sem ekki eru lagšar fram dómtękar sannanir af žvķ tagi, sem skżrsla RNA leggur fram um żmis mįl, munu erindrekar spillingarinnar og lögbrotanna halda įfram aš žręta. Fordęmi Lettlands er fróšlegt ķ žessu višfangi. Žar hafa margir žótzt vita, aš innlendir bankar böšušu fé fyrir Rśssa. Oršrómurinn var žrįlįtur. Bankamenn og stjórnmįlamenn hęttu smįm saman aš žręta. Fjölmišlar fjalla nś opinskįtt um mįliš, og žaš hefur einnig AGS gert ķ skżrslu um Lettland. Lettar reyna ekki lengur aš villa į sér heimildir. En žótt fjįrböšun fyrir Rśssa sé nś višurkennd stašreynd ķ Lettlandi, er ekki vķst, aš öll kurl séu komin til grafar. Rśssatengslunum er lżst sem ešlilegri bankažjónustu lķkt og žeirri žjónustu, sem svissneskir bankar hafa veitt višskiptavinum sķnum. Žaš er viršingarvert, aš Lettar skuli gangast viš žessu hįttalagi frekar en aš hanga į lyginni lķkt og hundar į roši. Ķslendingar žyrftu aš taka sér slķka hreinskilni til fyrirmyndar og koma į fót sérstakri stofnun til aš kljįst viš spillingu. Svķar settu slķka stofnun (Riksenheten mot korruption) į laggirnar hjį sér eftir stjórnarskiptin 2006. Žaš mį kalla hyggilegar forvarnir ķ svo aš segja óspilltu landi. Viš žurfum vandlegar skżrslur um fyrri tķš og nśtķmann auk forvarna.

Fréttablašiš, 8. jślķ 2010.


Til baka