Aušlindir ķ žjóšareigu

Skömmu fyrir fundinn ķ Parķs ķ desember 2015 žar sem til stóš – og tókst! – aš nį alžjóšlegu samkomulagi um varnir gegn frekari hlżnun loftslags birtu forstjórar Alžjóšabankans og Alžjóšagjaldeyrissjóšins ķ Washington sameiginlega įskorun til heimsbyggšarinnar. Forstjórarnir tveir, Jim Yong Kim ķ Alžjóšabankanum og Christine Lagarde ķ AGS, skorušu į rķkisstjórnir allra landa heimsins aš nį samkomulagi ekki ašeins um markmiš – loftslagiš mį ekki halda įfram aš hitna – heldur einnig um leišir aš markinu.

Žau męltu meš žeirri leiš sem fjölmargir hagfręšingar um allan heim hafa frį öndveršu tališ vęnlegasta, ž.e. bęši hagkvęmasta og réttlįtasta, til aš nį tilętlušum įrangri ķ umhverfisvernd og aušlindastjórn. Leišin liggur ekki um valdboš og bönn og ekki heldur um einkavęšingu, heldur mišar hśn aš žvķ aš laša fram tilhlżšilega viršingu fyrir sameiginlegu umhverfi okkar allra og sameiginlegum aušlindum meš žvķ aš gera mönnum aš greiša réttum eiganda sannvirši – fullt gjald! – fyrir réttinn til aš nżta umhverfiš og aušlindirnar.

Hugsunin er žessi: Rétt veršlagning į heilbrigšum markaši er traustasta tryggingin fyrir hagkvęmri nżtingu umhverfis og annarra sameignaraušlinda. Hvaša heilvita manni dytti ķ hug aš afhenda olķufyrirtękjum eignarhald į lofthjśpi jaršar? – og höfša til gróšafķknar žeirra eša įbyrgšartilfinningar ķ žeirri von aš žau haldi hitanum ķ skefjum. Spurningin svarar sér sjįlf.

Žessi einfalda markašsleiš mętir andstöšu af hįlfu žeirra sem vilja fį aš spilla umhverfinu óįreittir og raka til sķn arši af aušlindum annarra ķ friši eins og endranęr. Olķufélög og erindrekar žeirra ķ stjórnmįlum hafa t.d. barizt harkalega gegn Parķsarsamkomulaginu, jafnvel meš žvķ aš žręta fyrir žį augljósu stašreynd aš loftslag heldur įfram aš hlżna og heil lönd eru aš sökkva ķ sę. Vitnisburširnir hrannast upp. Jślķ ķ įr var heitasti jślķmįnušur frį žvķ męlingar hófust. Samt halda margir įfram aš žręta, yfirleitt ķ boši eša undir įhrifum sérhagsmunahópa sem mega ekki til žess hugsa aš fį ekki aš halda uppteknum hętti.

Ekkert af žessu ętti aš hljóma ókunnuglega ķ ķslenzkum eyrum. Hlżnun loftslags og ofveiši til sjós eru angar į sama meiši. Hvort tveggja stafar af óhóflegum įgangi į annarra kostnaš, hvort heldur meš žvķ aš dęla of miklum koltvķsżringi śt ķ andrśmsloftiš eša meš žvķ aš senda of mörg skip į sjó.

Vęnlegasta leišin til lausnar vandans er aš taka gjald fyrir réttinn til aš nżta umhverfi og aušlindir, gjald handa réttum eigendum en ekki handa śtvöldum einkavinum stjórnmįlamanna. Loftiš sem viš öndum aš okkur er sameign meš sama hętti og aušlindir okkar til lands og sjįvar eru sameign skv. lögum og brįšum einnig skv. nżrri stjórnarskrį. Enginn į žvķ aš žurfa aš velkjast ķ vafa um réttan eiganda. Fólkiš er réttur eigandi og žaš getur sjįlft įkvešiš meš hvaša hętti žaš innheimtir afnotagjaldiš af žeim sem fį aš nżta umhverfiš og aušlindirnar.

Žetta er kjarninn ķ bošskap forstjóra Alžjóšabankans og AGS til heimsbyggšarinnar fyrir Parķsarfundinn ķ vetur leiš.

Og žetta er kjarninn ķ bošskap veišigjaldsmanna hér heima ķ rökręšum um stjórn fiskveiša ķ brįšum hįlfa öld og ķ aušlindaįkvęši nżju stjórnarskrįrinnar sem enn bķšur stašfestingar į Alžingi. Aš veita śtvegsmönnum 90% afslįtt af réttu gjaldi fyrir veišiheimildir er nęsti bęr viš aš afhenda olķufyrirtękjum eignarhald į lofthjśpi jaršar og leyfa žeim aš braska meš loftiš.

Fréttablašiš, 1. september 2016.


Til baka