BandarÝkin: Afsaki­, hlÚ

Mikil atbur­ir hafa n˙ gerzt Ý Bretlandi og BandarÝkjunum me­ fßrra mßna­a millibili eins og rß­a mß af ■vÝ a­ bß­ir stˇru stjˇrnmßlaflokkarnir Ý bß­um l÷ndum eru sundurtŠttir og Ý sßrum.

T÷kum Bretland fyrst. Ůar ger­ist ■a­ Ý j˙ni s.l. a­ kjˇsendur ßkvß­u a­ Bretland skyldi yfirgefa ESB ■ˇtt helztu forustumenn ═haldsflokksins Ý rÝkisstjˇrn og nŠr allir ■ingmenn Verkamannaflokksins og einnig Frjßlslynda flokksins og Skozka ■jˇ­arflokksins Ý stjˇrnarandst÷­u mŠltu gegn ˙rs÷gn hli­ vi­ hli­. Verkamannaflokkurinn gekk sameina­ur en hikandi til ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunnar. ═haldsflokkurinn var klofinn ■ar e­ fßmennur hluti ■ingflokksins og fßeinir rß­herrar mŠltu fyrir ˙rs÷gn ˙r ESB, m.a. af ˇtta vi­ Brezka sjßlfstŠ­isflokkinn (UKIP) sem kalla mß systurflokk SjßlfstŠ­isflokksins og Ůjˇ­fylkingarinnar hÚr heima. David Cameron ■ßv. forsŠtisrß­herra ßkva­ a­ bo­a til ■jˇ­aratkvŠ­is um ˙rs÷gn til a­ fri­a minni hlutann Ý eigin flokki, ═haldsflokknum, og ■ˇttist viss um sigur. Kjˇsendur lřstu eigi a­ sÝ­ur stu­ningi vi­ ˙rs÷gn, einkum kjˇsendur Ý dreifbřli me­ lßgar tekjur og litla menntun. ┌rslitin komu m÷rgum ß ˇvart. Cameron sag­i af sÚr embŠtti og hvarf af vettvangi.

Bretar vir­a leikreglur lř­rŠ­isins og telja ■vÝ einbo­i­ a­ vir­a ni­urst÷­u ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunnar, og gildir ■ß einu a­ h˙n var rß­gefandi frekar en bindandi. Samt rÝkir lagaleg ˇvissa um framhaldi­. Enskur dˇmstˇll hefur ˙rskur­a­ a­ brezk l÷g mŠli fyrir um a­ ■ingi­ ver­i a­ sta­festa ˙rslit ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunnar. HŠstirÚttur Bretlands ■arf vŠntanlega a­ fella lokadˇm um mßli­. Vi­ bŠtist a­ Skotar huglei­a a­ lßta ß ■a­ reyna fyrir dˇmstˇlum hvort ■eir hafa lagalegt neitunarvald gegn ˙rs÷gn Bretlands ˙r ESB enda greiddi meiri hluti skozkra (og einnig nor­ur-Ýrskra) kjˇsenda atkvŠ­i gegn ˙rs÷gn. Nřr forsŠtisrß­herra Bretlands, Theresa May, er andvÝg ˙rs÷gn Bretlands ˙r ESB en h˙n tˇk eigi a­ sÝ­ur a­ sÚr ■a­ erfi­a hlutverk a­ skipuleggja ˙tg÷nguna. Ůeir sem telja a­ a­ild Breta a­ ESB frß 1973 hafi skipt sk÷pum fyrir efnahagslÝf landsins kvÝ­a framhaldinu, og ■eir eru margir.

NŠst ger­ist ■a­ sem enn fŠrri ßttu von ß: Donald Trump sem fˇr fram fyrir rep˙blikana Ý ˇ■÷kk helztu forustumanna flokksins var kj÷rinn forseti BandarÝkjanna ■ˇtt hann hlyti mun fŠrri atkvŠ­i ß landsvÝsu en keppinautur hans, demˇkratinn Hillary Clinton, fv. utanrÝkisrß­herra. AtkvŠ­amunurinn er n˙ 1,3 milljˇnir og ß tr˙lega eftir a­ aukast ■ar e­ talningu er ekki enn a­ fullu loki­. Ůetta er Ý anna­ sinn ß 16 ßrum a­ rep˙blikanar vinna HvÝta h˙si­ me­ minni hluta atkvŠ­a a­ baki sÚr.

Rep˙blikanaflokkurinn er sundra­ur. Hvernig ß anna­ a­ vera ■egar nřkj÷rinn forseti ■rŠtir fyrir hlřnun loftslags af mannav÷ldum og nřkj÷rinn varaforseti ■rŠtir fyrir ■rˇunarkenninguna? Mi­a­ vi­ stˇryr­in sem frambjˇ­endur rep˙blikana h÷f­u hver um annan Ý kosningabarßttunni er vandsÚ­ a­ fri­ur geti komizt ß Ý flokknum fyrr en a­ l÷ngum tÝma li­num. Vi­ bŠtist a­ Trump břst n˙ til a­ ra­a řmsum ÷fgam÷nnum Ý mikilvŠgar st÷­ur. VŠntanlegur dˇmsmßlarß­herra, Jeff Sessions ÷ldungadeildar■ingma­ur frß Alabama, er ■ekktur fyrir and˙­ ß bl÷kkum÷nnum; ■ingi­ Ý Washington hafna­i ß sÝnum tÝma skipun hans Ý dˇmaraembŠtti ß ■eirri forsendu. VŠntanlegur rassp˙tÝn forsetans, ■.e. a­alrß­gjafi, Stephen Bannon, er ■ekktur fyrir a­ halda ˙ti illskeyttu lygavefsetri sem dreifir f÷lskum frÚttum og ˇhrˇ­ri um andstŠ­inga ÷fgahŠgrisins.

┌lf˙­in Ý r÷­um rep˙blikana innbyr­is og einnig Ý gar­ demˇkrata ß sÚr langan a­draganda. Arthur Miller, leikskßldi­ sem hefur veri­ fastagestur ß fj÷lum Ůjˇ­leikh˙ssins allar g÷tur frß 1951 og er enn, sag­ist enga r÷krŠna skřringu geta fundi­ ß heift margra rep˙blikana Ý gar­ Bills Clinton forseta 1993-2001 a­ra en ■ß a­ Clinton, sonur einstŠ­rar mˇ­ur Ý Arkansas, vŠri Ý reyndinni fyrsti bl÷kkuforseti BandarÝkjanna. Ůessi skřring Millers kemur heim vi­ hamagang rep˙blikana gegn Obama forseta undangengin ßtta ßr. Rep˙blikanar ß ■ingi hafa barizt harkalega gegn nŠr ÷llum mßlum forsetans ßn tillits til mßlavaxta og grafi­ svo undan honum a­ ■rÝr af hverjum fjˇrum skrß­um flokksm÷nnum rep˙blikana segjast enn efast um a­ Obama hafi fŠ­zt Ý BandarÝkjunum svo sem stjˇrnarskrßin krefst af hverjum forsetaframbjˇ­anda. Efasemdarmennina var­ar ekki um fyrirliggjandi fŠ­ingarvottor­ forsetans, ekki frekar en ■ß var­ar um ■ekktar sta­reyndir um hlřnandi loftslag og uppruna tegundanna. Ůegar Ronald Reagan var kj÷rinn forseti BandarÝkjanna 1980 ˇttu­ust margir demˇkratar meintar ÷fgar hans, en rˇ komst ß ■egar ljˇst var­ a­ Reagan og rÝkisstjˇrn hans myndu ekki gera atl÷gu a­ mannrÚttindal÷ggj÷finni sem forverar hans, demˇkratarnir John Kennedy og Lyndon Johnson, h÷f­u fengi­ sam■ykkta Ý ■inginu 1964-1965 enda var Reagan gamall demˇkrati. Dwight Eisenhower, forseti ˙r r÷­um rep˙blikana 1953-1961 (demˇkratar h÷f­u einnig reynt a­ fß hann til frambo­s fyrir sig), lÚt sÚr ekki heldur til hugar koma a­ upprŠta velfer­arl÷ggj÷f demˇkratans Franklins Roosevelt forseta frß kreppußrunum. Vonir standa til a­ Donald Trump taki sÚr ■essi fordŠmi til fyrirmyndar enda sag­ist hann ß fyrri tÝ­ eiga lengri samlei­ me­ demˇkr÷tum en rep˙blik÷num.
 

FrÚttabla­i­, 24. nˇvember 2016.


Til baka