Blmstrandi byggir

Noregi vegnar vel, mjg vel. Normnnum hefur tekizt a byggja upp auugt, framsnt og frislt samflag sem heimsbyggin ll ltur upp til. a verur a teljast vel af sr viki landi sem var ur blftk og forsm skiptimynt hernaarbrlti strvelda. Noregur tilheyri Danmrku 1380-1814. Danska var ritml Normanna. egar Frakkar tpuu strinu vi Englendinga 1814 ar sem Danir studdu Frakka og Svar Englendinga, neyddust Danir til a afhenda Svum yfirr yfir Noregi. Normenn brugust vi me v a setja sr eigin stjrnarskr 1814 (Eisvallarstjrnarskrna), en hn dugi ekki til. N reis alda jrkni Noregi lkt og annars staar Evrpu. Edvard Grieg samdi norska tnlist: menn heyru flki, fjllin og firina syngja lgum Griegs. Skldin tku sama streng. Bjrnstjerne Bjrnson, hfundur norska jsngsins, fkk bkmenntaverlaun Nbels 1903 egar verlaunin voru veitt rija sinn.

Svo fr a endingu a Normenn sgu sig r rkjasambandinu vi Sva og kvu a taka sr heldur sjlfsti 1905, ri eftir a Danir veittu slendingum heimastjrn. Svar brugust kva vi, str l loftinu, en Svar stilltu sig. Framganga Dana gagnvart slendingum ri ur kann a hafa hjlpa til a leia Svum fyrir sjnir a eigin mlum urftu einnig Normenn a f a ra sjlfir. Noregur var enn eitt ftkasta land lfunnar. rin 1850-1920 fluttust fleiri en 800.000 Normenn til Bandarkjanna og eru afkomendur eirra ar n u..b. jafnmargir ea fleiri en bar Noregs (5 milljnir).

Landsstjrnin eftir str var a flestu leyti til fyrirmyndar, yfirleitt undir forustu Verkamannaflokksins, flokks jafnaarmanna. Hagstjrnin var hsta gaflokki m.a. fyrir tilstilli hsklahagfringa sem stjrnvld tku mark . Fyrstu Nbelsverlaunin hagfri voru veitt Normanni og Hollendingi 1969. Normenn hafa aldrei misst tk verblgunni heima fyrir og ekki heldur atvinnuleysi. Vxtur framleislunnar hefur veri frekar jafn og r og skila sr sgandi framskn lfskjaranna. jartekjur mann Noregi eru n meiri en annars staar Evrpu ef Lxemborg ein er undan skilin. Sama mli gegnir um jartekjur hverja vinnustund sem er betri kvari v er fyrirhfnin bak vi tekjuflunina tekin me reikninginn. jartekjur hverja vinnustund eru n (2016) 91 Bandarkjadalur Noregi bori saman vi 44 dali slandi. Normenn hafa einsog arir teki aukna velsld t bi auknum tekjum og minni vinnu. Vinnandi flk Noregi vann a jafnai 2.100 stundir 1950 og 1.400 stundir r bori saman vi tplega 1.900 stundir slandi r og 2.700 stundir 1950. essi mikil munur – 1.900 stundir hr, 1.400 ar – vitnar um a meallaunegi Noregi kemst af me 10 stundum styttri vinnuviku a jafnai en tkast slandi. Oluauur Normanna hjlpar eim en skiptir ekki skpum enn sem komi er enda er hann a mestu leyti geymdur erlendis lfeyrissji til sari nota. Noregur tk skjtum framfrum alla 20. ldina me siglingum, viskiptum, tmabrri (og umhverfisvnni!) virkjun vatnsfalla og rum framfrum. Herseta jverja strinu 1940-1945 olli Normnnum a snnu miklum skaa, m.a. me v a leggja allan nyrzta hluta landsins, Finnmrku, rst. Normenn veittu nasistum hetjulegt vinm strinu og misstu 9.500 mannslf, en eir voru fljtir a n sr aftur strik eftir str og skipa sr hp helztu forustuja lfunnar og heimsins. Fyrsti aalritari Sameinuu janna var Normaur, Trygve Lie (1946-1952).

egar lfskjarakvarinn er vkkaur eins og Sameinuu jirnar hafa gert fr 1990 me v a reikna nja velferarvsitlu sem vegur saman tekjur, menntun og heilbrigi (e. Human Development Index) trnir Noregur efsta sti listans yfir nr allar jir heimsins og hefur gert allar gtur fr 2001 (Noregur deildi 1. stinu me slandi 2005 og 2006, en sland skipar n 16. sti). egar velferarvsitalan er lagfr til a taka misskiptingu me reikninginn heldur Noregur 1. stinu mean t.d. Bandarkin hrapa vi lagfringu r 8. sti listans niur 28. sti (sland frist upp um 4 sti). etta arf engum a koma vart sem fer um Noreg og ltur sr ekki duga a dst a Osl, Bjrgvin og rndheimi, rem strstu borgunum. Fjri hver Oslarbi er nbi og sjtti hver bi landsins er nbi enda er Noregur hluti Evrpska efnahagssvisins sem tryggir frjlsa fr milli landa og Bretar ba sig n undir a yfirgefa.

Noregur er lifandi snnun ess a mannf – sm! – er engin fyrirstaa efnahagslfi ja. Sj milljarar jararba eiga heimkynni sn um 200 sjlfstum rkjum. a ir a meallandi telur 35 milljnir ba. Normnnum hltur a finnast a hlgilegt a Englendingar segi vi Skota a eir su of fir og smir til a standa eigin ftum sem sjlfst j. Skotar eru fleiri en Normenn.

Frttablai, 14. jl 2016.


Til baka