Brennuvargar og sl÷kkvist÷rf

Nřr forseti ═slands ■arf helzt a­ sameina sem flesta kosti forvera sinna.

Forseti lř­veldisins ■arf a­ geta veitt Al■ingi og rÝkisstjˇrn a­hald og jafnvel skipa­ landinu utan■ingsstjˇrn sÚ ■ess ■÷rf eins og Sveinn Bj÷rnsson; teki­ farsŠlt frumkvŠ­i a­ stjˇrnarmyndun vi­ erfi­ar a­stŠ­ur eins og ┴sgeir ┴sgeirsson; haldi­ fram s÷gu landsins, menningu, tungu og nßtt˙ru ßn yfirlŠtis innan lands og utan lÝkt og Kristjßn Eldjßrn og VigdÝs Finnbogadˇttir; skoti­ umdeildum ■ingmßlum til ■jˇ­arinnar eins og Ëlafur Ragnar GrÝmsson; og eflt ═slendinga til dß­a me­ hug og or­i.

N˙verandi forseti virkja­i mßlskotsrÚtt forsetans skv. gildandi stjˇrnarskrß ■ˇtt hann hef­i a­ vÝsu um ßrabil kennt nemendum sÝnum Ý Hßskˇla ═slands a­ mßlskotsrÚtturinn vŠri markleysa lÝkt og nokkrir lagakennarar ger­u einnig. A­ ÷­ru leyti kemst n˙verandi forseti hvergi me­ tŠrnar ■ar sem forverar hans h÷f­u hŠlana. N˙ ver­ur ekki lengur undan ■vÝ vikizt a­ lřsa ■vÝ. G÷ngum ß r÷­ina.

Sveinn Bj÷rnsson, fyrsti forseti ═slands, ßtaldi Al■ingi Ý nřßrsßvarpi sÝnu 1949 fyrir a­ vanrŠkja endursko­un stjˇrnarskrßrinnar frß 1944 og sag­i: „ … b˙um vÚr ■vÝ enn■ß vi­ bŠtta flÝk, sem sni­in var upprunalega fyrir anna­ land, me­ ÷­rum vi­horfum, fyrir heilli ÷ld.“ N˙verandi forseti er ß hinn bˇginn allur ß bandi andstŠ­inga nřju stjˇrnarskrßrinnar sem tveir ■ri­ju hlutar kjˇsenda sam■ykktu Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunni 2012. Forsetinn hefur skipa­ sÚr Ý fremstu r÷­ ■eirra sem vilja smßna ■jˇ­arviljann Ý stjˇrnarskrßrmßlinu.

┴sgeir ┴sgeirsson beitti sÚr fyrir myndun vi­reisnarstjˇrnarinnar 1959 m.a. til a­ leysa ■ann vanda sem hlauzt af dj˙pu ˇsŠtti helztu forustumanna SjßlfstŠ­isflokksins og Framsˇknarflokksins eftir stjˇrnarskrßrbreytinguna 1959. Vi­reisnarstjˇrnin reyndist langlÝf og farsŠl, sat Ý tˇlf ßr. RÝkisstjˇrn SjßlfstŠ­isflokks og Framsˇknarflokks 1995-2007 reyndist a­ vÝsu jafnlanglÝf, en farsŠl var h˙n ekki heldur var­a­i veginn fram a­ bjargbr˙ninni 2008 svo sem jafnvel yngstu menn Šttu a­ muna. N˙verandi forseti ßtti einkum frumkvŠ­i a­ myndun rÝkisstjˇrnar Framsˇknarflokks og SjßlfstŠ­isflokks 2013 undir forustu minni flokksins, Framsˇknar, hinnar fyrstu Ý s÷gu lř­veldisins sem frammi fyrir agndofa umheimi hr÷kkla­ist frß v÷ldum vegna hneykslis eftir a­eins ■rj˙ ßr en ■ˇ a­eins til mßlamynda.

 

Kristjßn Eldjßrn og VigdÝs Finnbogadˇttir voru flekklausir fulltr˙ar Ýslenzkrar menningar og fluttu mßl sitt svo innan lands og utan a­ hvergi bar skugga ß. N˙verandi forseti hefur Ýtreka­ or­i­ sÚr til minnkunar innan lands og utan me­ yfirlŠtisfullum mßlflutningi („You ain‘t seen nothing yet“). Rannsˇknarnefnd Al■ingis birti a­ gefnu tilefni langan kafla Ý skřrslu sinni (8. bindi, bls. 170-178) um nau­syn ■ess a­ forsetaembŠttinu vŠru settar „si­areglur ■ar sem me­al annars yr­u ßkvŠ­i um ■a­ me­ hva­a hŠtti er e­lilegt a­ hann veiti vi­skiptalÝfinu stu­ning.“ (bls. 178) Fv. rÝkisstjˇrn Ýtreka­i ■essi tilmŠli til forsetans, en hann var­ ekki vi­ ■eim. ١ttafullur mßlflutningur forsetans ß ekki vel vi­ n˙ ■egar ÷fgafullir ■jˇ­remblar sŠkja Ý sig ve­ri­ um alla Evrˇpu.

Al■ingi ger­i sig sekt um ■ß ˇhŠfu ß lokafundi sÝnum Ý marz 2013 a­ grei­a ekki atkvŠ­i um nřju stjˇrnarskrßna sem lß fullb˙in til sta­festingar ß Al■ingi. Forseti ═slands hef­i ■ß ßtt a­ grÝpa Ý taumana eins og gildandi stjˇrnarskrß frß 1944 heimilar honum. Forsetinn hef­i geta­ beitt fyrir sig 23. og 25. grein stjˇrnarskrßrinnar.

═ 23. grein segir: „Hafi Al■ingi veri­ fresta­ getur forseti lř­veldisins eigi a­ sÝ­ur kvatt Al■ingi saman til funda ef nau­syn ber til.“ Forsetinn hef­i ■vÝ geta­ kalla­ Al■ingi saman strax aftur til a­ lj˙ka mßlinu. Hef­i ■a­ ekki duga­ hef­i forsetinn geta­ beitt fyrir sig 25. grein stjˇrnarskrßrinnar ■ar sem segir: „Forseti lř­veldisins getur lßti­ leggja fyrir Al■ingi frumv÷rp til laga og annarra sam■ykkta.“ Forsetinn hef­i geta­ lagt stjˇrnarskrßrfrumvarpi­ ˇbreytt fyrir Al■ingi. Meiri hluti ■ingmanna haf­i opinberlega lřst stu­ningi vi­ frumvarpi­. Gildandi stjˇrnarskrß veitti forsetanum skřra heimild til a­ hleypa Al■ingi ekki heim fyrr en ■a­ hef­i sta­fest nřju stjˇrnarskrßna Ý samrŠmi vi­ ni­urst÷­u kjˇsenda Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunni 2012. Meiri hluti Al■ingis hef­i a­ ÷llum lÝkindum ekki lagt Ý a­ fella frumvarpi­ ■ar e­ dˇmur ■jˇ­arinnar lß fyrir.

Forseti ═slands kaus a­ gera ekkert af ■essu, hann sem haf­i ■ˇ fyrstur manna beitt mßlskotsrÚttinum skv. 26. grein stjˇrnarskrßrinnar. Hann lÚt undir h÷fu­ leggjast a­ koma fˇlkinu Ý landinu og lř­rŠ­inu til varnar ß ˙rslitastundu svo sem hann haf­i skřrt umbo­ til skv. stjˇrnarskrß og stjˇrnskipan landsins gerir beinlÝnis rß­ fyrir.

Nřr forseti ■arf a­ standa me­ ■jˇ­inni ef gjß myndast milli ■ings og ■jˇ­ar og beita sÚr fyrir sta­festingu nřju stjˇrnarskrßinnar sem ■jˇ­in kaus sÚr til handa 2012, stjˇrnarskrß sem hefst ß or­unum: „Vi­ sem byggjum ═sland viljum skapa rÚttlßtt samfÚlag ■ar sem allir sitja vi­ sama bor­.“ Reynslan sřnir a­ n˙verandi forseti er ekki vel til verksins fallinn. Hann var nefndur „gu­fa­ir ˙trßsarinnar“ og er enn holdgervingur spilltrar og ˇhŠfrar stjˇrnmßlastÚttar sem hrinti ═slandi fram af hengiflugi 2008, kalla­i h÷rmulegan ska­a yfir fj÷lda fˇlks innan lands og utan og lŠtur samt eins og lÝti­ sem ekkert hafi Ý skorizt. Brennuvargar henta ekki vel til sl÷kkvistarfa.

FrÚttabla­i­, 21. aprÝl 2016.


Til baka