A­ ■rŠta fyrir sta­reyndir

Brynjar NÝelsson l÷gma­ur ■rŠtir fyrir ■ekktar sta­reyndir. Hann ■rŠtir fyrir, a­ stjˇrnarskrßin frß 1944 hafi veri­ til brß­abirg­a. Gu­ni Th. Jˇhannesson sagnfrŠ­ingur hefur ßsamt m÷rgum ÷­rum lřst ■vÝ Ý l÷ngu mßli, a­ me­ stjˇrnarskrßnni 1944 var tjalda­ til einnar nŠtur, enda lofu­u forustumenn allra flokka ß Al■ingi 1944 gagngerri endursko­un stjˇrnarskrßrinnar hi­ fyrsta.

Brynjar ■rŠtir einnig fyrir ■ßtt stjˇrnarskrßrinnar Ý hruninu. Rannsˇknarnefnd Al■ingis mŠlti ■ˇ me­ endursko­un stjˇrnarskrßrinnar (8. bindi, bls. 184) einmitt vegna ■ess, a­ nefndin setti hruni­ Ý samhengi vi­ stjˇrnskipunina. Allir hljˇta t.d. a­ sjß, a­ eitthva­ er bogi­ vi­ stjˇrnskipun lands, ■ar sem tveir menn geta dregi­ ═sland inn Ý strÝ­ ßn ■ess a­ spyrja Al■ingi. Brynjar talar um „ˇvilja almennings til ■ßttt÷ku Ý ferlinu“ eins og ■a­ skipti engu mßli, a­ lÝnurnar voru lag­ar ß ■jˇ­fundnum 2010, ■ar sem komu saman 950 manns af landinu ÷llu, frß 18 ßra til 91 ßrs a­ aldri, valin af handahˇfi ˙r ■jˇ­skrß me­ jafnri kynjaskiptingu. ┌rtaki­ var vali­ ■annig, a­ allir ═slendingar ßttu jafna m÷guleika ß a­ veljast til setu ß ■jˇ­fundinum. Ůannig var tryggt, a­ ni­urst÷­ur ■jˇ­fundarins speglu­u vilja ■jˇ­arinnar. Ůa­ er ˇsvÝfni a­ halda ■vÝ fram eins og Brynjar gerir, a­ ■etta fˇlk hafi lßti­ teyma sig ß asnaeyrum.
Brynjar ■rŠtir fyrir, a­ frß ■jˇ­fundinum hafi borizt „krafa um nřja stjˇrnarskrß“. Ni­ursta­a ■jˇ­fundarins tekur ■ˇ af ÷ll tvÝmŠli, en ■ar segir: „Ůßtttakendur rŠddu ■au gildi sem ■eir vilja a­ l÷g­ sÚu til grundvallar nřrri stjˇrnarskrß.“ Brynjar segir: „Till÷gur stjˇrnlagarß­s endurspegla ■vÝ einfaldlega pˇlitÝskar sko­anir og markmi­ ■eirra stjˇrnlagarß­sfulltr˙a, sem skipa­ir voru af meirihluta al■ingis.“ Einnig ■etta er ˇsatt. Stjˇrnlagarß­ ger­i Ý reyndinni ekki anna­ en a­ fŠra ni­urst÷­u ■jˇ­fundarins Ý frumvarpsb˙ning. Eiginlegur h÷fundur frumvarpsins er ■vÝ ■jˇ­fundurinn, fˇlki­ Ý landinu, ekki Stjˇrnlagarß­. Au­lindaßkvŠ­i­ er eitt mikilvŠgasta ßkvŠ­i frumvarpsins, og ■a­ er Ý nßnu samrŠmi vi­ ni­urst÷­u ■jˇ­fundarins og skriflegar stefnuskrßr og stefnuyfirlřsingar allra flokka ß Al■ingi. Stjˇrnlagarß­ tˇk flokkana ß or­inu eins og lřst er Ý greinarger­ Stjˇrnlagarß­s me­ frumvarpinu. Hi­ sama ß vi­ um m÷rg ÷nnur ßkvŠ­i frumvarpsins, sem rÝma vel vi­ stefnu allra flokka ß Al■ingi. Hvernig Štti anna­ a­ vera? Ůjˇ­fundurinn lag­i lÝnurnar, og hann sat fullt af fˇlki, sem hefur fylgt ÷llum stjˇrnmßlaflokkum a­ mßlum e­a engum.

Brynjar segir: „MikilvŠgt er a­ vÝ­tŠk og almenn samsta­a sÚ um efni stjˇrnarskrßr“. Ůetta er rangt. Ůa­ er ■vert ß mˇti e­lilegt, a­ stjˇrnarskrßrfrumv÷rp eigi andstŠ­inga, ■vÝ a­ sumum er ˇlj˙ft a­ bera ■Šr skyldur, sem fylgja rÚttindum annarra. BandarÝska stjˇrnarskrßin var t.d. sam■ykkt me­ naumum meiri hluta atkvŠ­a Ý nÝu fylkjum 1787-88. H˙n hefur samt reynzt vera heilladrj˙gur „samfÚlagssßttmßli, sem nau­synlegur er Ý hverju ■jˇ­rÝki“. Gˇ­um stjˇrnarskrßm er Štla­ a­ tryggja, a­ vi­ t÷kum nŠgt tillit hvert til annars. Tillitsleysingjar, sem heimta a­ fß a­ fara sÝnu fram hva­ sem tautar og raular, leggjast Ý andst÷­u gegn slÝkum stjˇrnarskrßm. MannrÚttindabrjˇtum er lÝtt gefi­ um mannrÚttindaßkvŠ­i Ý stjˇrnarskrßm.
Brynjar lřkur mßli sÝnu me­ ■vÝ a­ segja: „Fullyr­a mß a­ ekki sÚ almennur vilji til a­ kollvarpa lř­veldisstjˇrnarskrßnni.“ Ůetta er rÚtt athuga­, enda er frumvarp Stjˇrnlagarß­s til nřrrar stjˇrnarskrßr vandlega reist ß brß­abirg­astjˇrnarskrßnni frß 1944. Grundv÷llur stjˇrnskipunarinnar me­ ■ingrŠ­i Ý ÷ndvegi stendur ˇhagga­ur. Frumvarp Stjˇrnlagarß­s mi­ar a­ ■vÝ a­ treysta gamlan grundv÷ll stjˇrnskipunarinnar me­ nřjum ßkvŠ­um um valdm÷rk og mˇtvŠgi, sem Štla­ er m.a. a­ reisa skor­ur vi­ ofrÝki framkvŠmdarvaldsins ß kostna­ l÷ggjafarvalds og dˇmsvalds, me­ ■vÝ m.a. a­ gir­a fyrir spilltar embŠttaveitingar Ý dˇmskerfinu og annars sta­ar.

Brynjar klykkir ˙t me­ vi­v÷run: „Ver­i till÷gur stjˇrnlagarß­s a­ nřrri stjˇrnarskrß a­ veruleika mun ■a­ kalla ß uppnßm og ˇrˇleika Ý Ýslensku samfÚlagi.“ Frumvarp Stjˇrnlagarß­s ver­ur bori­ undir ■jˇ­aratkvŠ­i 20. oktˇber vegna ■ess, a­ flokkur Brynjars NÝelssonar og me­rei­arsveinar hans hrintu ═slandi fram af hengiflugi 2008 og sk÷pu­u me­ ■vÝ mˇti meira „uppnßm og ˇvissu“ en ■jˇ­in hefur ß­ur fengi­ a­ kynnast.
Ůjˇ­aratkvŠ­agrei­slan er haldin m.a. til a­ vir­a einrˇma ßlyktun Al■ingis frß 28. september 2010, en stendur: „Al■ingi ßlyktar a­ … taka ver­i gagnrřni ß Ýslenska stjˇrnmßlamenningu alvarlega og leggur ßherslu ß a­ af henni ver­i dreginn lŠrdˇmur. … Al■ingi ßlyktar a­ fela forsŠtisnefnd, vi­komandi nefndum Al■ingis, stjˇrnlaganefnd, … og forsŠtisrß­herra fyrir h÷nd rÝkisstjˇrnar a­ rß­ast Ý eftirfarandi: I. Endursko­a … Stjˇrnarskrß lř­veldisins ═slands, nr. 33/1944.“

Ůessa ßlyktun sam■ykkti Al■ingi me­ 63 atkvŠ­um gegn engu.

pressan.is, 8. oktˇber 2012.


Til baka