Leišrétting?

Tillögur rķkisstjórnarinnar um leišréttingu hśsnęšisskulda heimilanna vekja įleitnar spurningar.

     Skošum verklagiš fyrst. Rķkisstjórnin felur einkafyrirtęki, Analytica, aš meta įhrif fyrirhugašrar leišréttingar. Meš žvķ er rķkisstjórnin ķ reyndinni aš lżsa žvķ yfir, aš hśn vantreysti stjórnkerfi rķkisins. Rķkisstjórnin hefši getaš aflaš tillögum sķnum trausts meš žvķ t.d. aš leggja strax fram umsögn AGS, sem hefur lagt drjśgan skerf til hagstjórnarinnar frį hruni auk lįnsfjįr, eša umsagnir annarra óhįšra sérfręšinga, en rķkisstjórnin viršist ekki heldur treysta AGS eša óhįšum sérfręšingum. Žaš er ekki traustvekjandi verklag.

Ekki er annaš aš sjį en aš 80 milljaršar króna lendi į skattgreišendum nęstu fjögur įr, žar eš ekkert segir ķ tillögunum um fjįrmögnun lękkunar höfušstóls hśsnęšislįna um žessa 80 milljarša, ž.e. 20 milljarša į įri 2014-2017. Žessir 80 milljaršar hljóta aš žurfa aš skila sér til heimilanna meš auknum nišurskurši rķkisśtgjalda, aukinni skattheimtu eša aukinni skuldsetningu rķkisins, og er žó ekki į neitt af žvķ bętandi eins og sakir standa.

Žvķ vekur eftirtekt, aš ķ skżrslu Analytica stendur:

„Skv. tillögum sérfręšingahópsins er gert rįš fyrir aš skuldaleišréttingarhluti ašgeršanna verši ekki fjįrmagnašur meš peningaprentun og aš ekki myndist halli į rķkissjóši beinlķnis vegna žessara ašgerša. Hins vegar veršur rķkissjóšur af framtķšartekjum af śttekt séreignarsparnašar sem nś rennur til höfušstólslękkunar lįna. Ekki er gert rįš fyrir aš til žurfi aš koma rķkisįbyrgš eša sérstök skuldsetning rķkissjóšs vegna ašgeršanna.“

Žessar forsendur Analytica fį ekki stašizt, hvort sem 80 milljaršarnir skila sér eša ekki utan śr heimi, t.d. frį erlendum vogunarsjóšum ķ gegnum žrotabś bankanna ķ samręmi viš kosningaloforš Framsóknar ķ vor leiš, en um žaš er žó ekkert sagt ķ gögnum mįlsins. Analytica viršist sjįst yfir žaš lykilatriši, aš fjįrmögnun rķkissjóšs gegnum žrotabś bankanna er tęknilega ķgildi peningaprentunar af hįlfu Sešlabanka Ķslands og žvķ įvķsun į aukna veršbólgu og višskiptahalla eins og Gunnar Tómasson hagfręšingur hefur ķtrekaš bent į. Mat Analytica į įhrifum leišréttingarinnar (engin teljandi įhrif į veršbólgu, gengi o.s.frv.) er žvķ ekki trśveršugt. Fróšlegt vęri aš sjį mat AGS į žessum atrišum – og ekki vanžörf į, śr žvķ aš Žjóšhagsstofnun var lögš nišur fyrir meira en įratug.

Kynningu į tillögum rķkisstjórnarinnar fylgir óljóst tal um skattlagningu bankanna. Žetta tal er įbyrgšarlaust, śr žvķ aš rķkisstjórnin hefur ekki lagt fram neinar tillögur um framtķšarskipan bankamįlanna. Bankarnir standa ķ rauninni į braušfótum vegna afskrifta, vanskila og lögbrota į lišinni tķš, en žeir gręša samt sem stendur į tį og fingri, žar eš žeir žurfa ekki nś frekar en endranęr aš sęta erlendri samkeppni. Žeir gręša meš gamla laginu, ž.e. į kostnaš višskiptavina sinna meš žvķ aš greiša innstęšueigendum hverfandi vexti og taka hįa vexti af śtlįnum undir verndarvęng rķkisins. Bankaskattur er žvķ aš óbreyttu fyrirkomulagi bankamįlanna skattur į venjulegt fólk og fyrirtęki ķ innlyksa višskiptum viš bankana.

 

Aš hluta snżst fyrirhuguš leišrétting um aš leyfa skuldugum heimilum aš létta į skuldum sķnum ķ žrjś įr meš žvķ aš greiša žęr nišur frekar en aš byggja upp séreignarsparnaš. Žennan hluta leišréttingarinnar žurfa heimilin sjįlf aš bera, žar eš žau munu žį eiga minni lķfeyri en ella žegar fram ķ sękir. Žessu fylgir žó svolķtil mešgjöf frį rķkinu aš žvķ leyti, aš vęri séreignarsparnašurinn leystur śt jafnharšan til annarra nota, žyrfti skv. lögum aš greiša af honum tekjuskatt. Rķkiš veršur žvķ af skatttekjum sem žessu nemur ķ framtķšinni, og biliš žarf aš brśa meš nżrri skattheimtu, skuldasöfnun eša nišurskurši śtgjalda. Umfang žess hluta fjįrmögnunarinnar er ekki aušvelt aš meta löngu fyrir fram. Rķkisstjórnin hefši getaš reynt aš afla trausts į tillögum sķnum meš žvķ aš leggja einnig fram tillögur um framtķšarskipan bankamįla, verštryggingar, afnįm gjaldeyrishafta o.fl., svo aš fólkiš og fyrirtękin ķ landinu žyrftu ekki aš óttast, aš allt sęki aftur fljótlega ķ gamla fariš. Engum slķkum tillögum er žó til aš dreifa. Enn hallar mjög į lįntakendur ķ bankavišskiptum. Žessa slagsķšu žarf aš leišrétta įn frekari tafar eins og m.a. Lżšręšisvaktin lagši til fyrir kosningar. Sé žaš ekki gert, getur aukin veršbólga meš óbreyttri verštryggingu į skömmum tķma étiš upp allan hugsanlegan įvinning heimilanna af fyrirhugašri leišréttingu, komi hśn til framkvęmda fyrir tilstušlan Alžingis įn naušsynlegra višbótarrįšstafana. Fari svo, mun leišréttingin reynast skammgóšur vermir.

DV, 6. desember 2013.


Til baka