Ekkert skiptir meira mßli

Hva­ skiptir meira mßli ß vettvangi stjˇrnmßlanna en a­ vir­a eftirsˇkn ■jˇ­arinnar eftir nřrri stjˇrnarskrß? – skřran vilja eins og hann birtist Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunni 2012 og aftur Ý tveim nřjum sko­anak÷nnunum ß ■essu ßri.

Ekkert – ekkert! – skiptir meira mßli a­ minni hyggju.

Al■ingi bau­ kjˇsendum 2012 til mikilvŠgustu atkvŠ­agrei­slu sem fram hefur fari­ Ý landinu, sannkalla­rar lř­rŠ­isveizlu ■ar sem kjˇsendur fengu fŠri ß a­ segja hug sinn til gamalgrˇinna ßgreiningsefna millili­alaust, ■.e. ßn ■ess a­ stjˇrnmßlaflokkarnir hef­u smala­ ß kj÷rsta­ og haldi­ uppi linnulausum ßrˇ­ri kostu­um af har­drŠgum hagsmunasamt÷kum. Peningar komu hvergi vi­ s÷gu. Ůetta var ■jˇ­aratkvŠ­agrei­sla eftir reglunni: Einn ma­ur, eitt atkvŠ­i. ┌rslitin reyndust vera Ý fullu samrŠmi vi­ ■ß vitneskju sem fyrir lß skv. Ýtreku­um sko­anak÷nnunum um afst÷­u kjˇsenda til helztu mßla svo sem au­linda Ý ■jˇ­areigu og jafns vŠgis atkvŠ­a.

┌rslitin ■urftu ekki a­ koma neinum ß ˇvart ■ar e­ frumvarp Stjˇrnlagarß­s til nřrrar stjˇrnarskrßr spegla­i ■jˇ­arviljann. Ůess var vandlega gŠtt a­ hafa frumvarpi­ Ý sem fyllstu samrŠmi vi­ ni­urst÷­u ■jˇ­fundarins 2010 ■ar sem fulltr˙arnir h÷f­u veri­ valdir af handahˇfi ˙r ■jˇ­skrß. Hef­u kjˇsendur hafna­ nřju stjˇrnarskrßnni 2012 hef­u ■eir komi­ aftan a­ sjßlfum sÚr. Ůa­ ger­u ■eir ekki. Ůeir reyndust fyllilega samkvŠmir sjßlfum sÚr. Frumvarpi­ hlaut stu­ning 67% kjˇsenda. Au­lindaßkvŠ­i­ hlaut stu­ning 83% kjˇsenda. Skřrari gat ni­ursta­an varla veri­. Ůjˇ­in haf­i tala­. Ůinginu bar a­ hlř­a. M÷glunarlaust, lÝkt og BandarÝkja■ing ger­i 1787.

Hva­ segir au­lindaßkvŠ­i­? Ůa­ segir einkum tvennt. Annars vegar ■etta: „Au­lindir Ý nßtt˙ru ═slands, sem ekki eru Ý einkaeigu, eru sameiginleg og Švarandi eign ■jˇ­arinnar. Enginn getur fengi­ au­lindirnar, e­a rÚttindi tengd ■eim, til eignar e­a varanlegra afnota og aldrei mß selja ■Šr e­a ve­setja.“ Og hins vegar ■etta: „Stjˇrnv÷ld geta ß grundvelli laga veitt leyfi til afnota e­a hagnřtingar au­linda e­a annarra takmarka­ra almannagŠ­a, gegn fullu gjaldi og til tiltekins hˇflegs tÝma Ý senn. SlÝk leyfi skal veita ß jafnrŠ­isgrundvelli og ■au lei­a aldrei til eignarrÚttar e­a ˇafturkallanlegs forrŠ­is yfir au­lindunum.“

Fulltr˙i Vinstri grŠnna ß Al■ingi breytti „fullu gjaldi“ Ý „e­lilegt gjald“ ■vert gegn r÷kstuddum tilmŠlum Stjˇrnlagarß­s. Fyrir ■ingmanninum vakti tr˙lega a­ blÝ­ka ˙tvegsmenn me­ ■vÝ a­ reyna a­ tryggja ■eim stjˇrnarskrßrvarinn afslßtt af fullu gjaldi. RÚttast vŠri a­ fŠra or­alagi­ aftur Ý upprunalegt horf. Stjˇrnarskrßrnefnd Al■ingis 2013-2016 ger­i sÝ­an fyrir luktum dyrum a­ra tilraun til a­ ˙rbeina au­lindaßkvŠ­i­ enn frekar og tv÷ ÷nnur ßkvŠ­i til vi­bˇtar, en atlagan mistˇkst eins og vita mßtti og var a­standendum sÝnum til minnkunar.

═ jan˙ar 2017 ger­i FÚlagsvÝsindastofnun Hßskˇla ═slands k÷nnun ß afst÷­u kjˇsenda til nřju stjˇrnarskrßrinnar. Frß ■eirri k÷nnun var ekki sagt opinberlega af einhverjum ßstŠ­um, en h˙n sřndi a­ 72% ■eirra sem tˇku afst÷­u lřstu sig hlynnta ■vÝ a­ „ß komandi l÷ggjafar■ingi ver­i lagt fram frumvarp a­ nřrri stjˇrnarskrß byggt ß till÷gu stjˇrnlagarß­s frß 2011“. ═ september s.l. birti MMR sÝ­an ni­urst÷­ur nřrrar k÷nnunar sem tekur af ÷ll tvÝmŠli um afst÷­u kjˇsenda.

Ůar kemur m.a. ■etta fram:

Ě     70% ■eirra sem taka afst÷­u telja „mikilvŠgt a­ fß nřja stjˇrnarskrß ß nŠsta kj÷rtÝmabili“.

Ě     Stu­ningurinn er mikill ˙ti ß landi (63%) og enn meiri ß h÷fu­borgarsvŠ­inu (74%).

Ě     Meiri hluti stu­ningsmanna allra flokka nema SjßlfstŠ­isflokksins sty­ja nřja stjˇrnarskrß. Stu­ningurinn er mestur me­al stu­ningsmanna PÝrata (99%) og Samfylkingar (98%), nŠstmestur me­al ■eirra sem sty­ja Vinstri grŠna (92%), nŠst koma stu­ningsmenn Vi­reisnar (61%) og ■ß Framsˇknar (55%). Ůeir sem sty­ja SjßlfstŠ­isflokkinn reka lestina (19%). Bj÷rt framtÝ­ var ekki skrß­ sÚrstaklega.

Ě     Stu­ningurinn er meiri me­al lßgtekjufˇlks (78%) en me­al hßtekjufˇlks (67%).

Ě     A­eins tveir hˇpar hafa ß a­ skipa fleiri andstŠ­ingum nřju stjˇrnarskrßrinnar en stu­ningsm÷nnum. Annar er SjßlfstŠ­isflokkurinn sem ■egar hefur veri­ nefndur (19%). Hinn hˇpurinn er – haldi­ ykkur n˙ fast! – stjˇrnendur og Š­stu embŠttismenn; innan vi­ helmingur ■eirra sty­ur nřja stjˇrnarskrß (43%).

SjßlfstŠ­isflokkurinn hefur mßla­ sig ˙t Ý horn. Nřs Al■ingis bÝ­ur a­ setja SjßlfstŠ­isflokkinn til hli­ar eins og hann setti Framsˇkn til hli­ar af hli­stŠ­u tilefni 1942 og 1959. Vi­ ■urfum nřja rÝkisstjˇrn sem sta­festir nřja stjˇrnarskrß ßn frekari tafar og tilrauna til skemmdarverka. Ůß mun ■jˇ­in geta fagna­ 100 ßra afmŠli fullveldisins 1. desember 2018 me­ sŠmd.

FrÚttabla­i­, 12. oktˇber 2017.


Til baka