Žrjįr fallnar forsendur

Veldi Sjįlfstęšisflokksins (1929-) hefur frį fyrstu tķš hvķlt į žrem meginforsendum. Sjįlfstęšisflokkurinn tók ķ fyrsta lagi eindregna afstöšu gegn Sovétrķkjunum (1917-1991) og alręšisskipulagi žeirra og stillti sér upp sem höfušandstęšingi Kommśnistaflokksins (1930-38), Sósķalistaflokksins (1938-68) og Alžżšubandalagsins (1956-). Ķ annan staš tók Sjįlfstęšisflokkurinn sér stöšu gegn Sambandi ķslenzkra samvinnufélaga (1910-1992) og kaupfélögunum og tefldi fram einkaframtaki ķ andstöšu viš samvinnuhreyfingu aš hętti Framsóknarflokksins (1916-). Ķ žrišja lagi hafnaši Sjįlfstęšisflokkurinn stéttagrundvelli flokkaskiptingarinnar og höfšaši bęši til bęnda og verkalżšs auk kaupsżslumanna og stórśtgeršar. Sem launžegaflokkur stillti Sjįlfstęšisflokkurinn sér aš sumu leyti upp viš hliš jafnašarmanna ķ Alžżšuflokknum (1916-) og öšrum jafnašarflokkum og varš stęrsti flokkur landsins lķkt og jafnašarflokkar Danmerkur, Finnlands, Noregs og Svķžjóšar uršu flokka stęrstir ķ žeim löndum og eru žaš enn. Žrįlįt sunduržykkja og ašrar veilur mešal andstęšinga Sjįlfstęšisflokksins styrktu einnig stöšu flokksins. Žessar žrjįr forsendur Sjįlfstęšisflokksins eru nś allar fallnar. Sovétveldiš hrundi 1989-91 og į sér nś enga formęlendur. Įętlunarbśskapur ķ krafti einręšis eins og tķškašist ķ Sovétrķkjunum er kominn į öskuhaugana. Einręši er einnig į undanhaldi um heiminn, en žaš lifir žó sums stašar enn ķ skjóli vopnavalds. Enginn stjórnmįlaflokkur getur til lengdar byggt styrk sinn į andstöšu viš fallinn óvin. Sambandsveldiš hrundi um lķkt leyti og Sovétrķkin og sumpart af svipušum įstęšum, žaš er aš segja undan eigin žunga. Heilbrigšari markašsbśskapur meš jįkvęšum raunvöxtum varš Sambandinu aš falli, žvķ aš žaš hafši nęr alla tķš nęrzt į nišurgreiddum vöxtum, višskiptahöftum og öšrum fylgifiskum žess markašsfirrta bśskaparlags, sem stjórnmįlaflokkarnir bįru allir sameiginlega en žó mismikla įbyrgš į. Žegar veršbólgan var loksins keyrš nišur og jįkvęšum raunvöxtum var komiš į, svo aš nišurgreitt lįnsfé meš gamla laginu var ekki lengur ķ boši, hlaut Sambandiš aš leggja upp laupana. Viš žessi umskipti skapašist aš vķsu nżr samvinnugrundvöllur handa Sjįlfstęšisflokknum og Framsóknarflokknum, og žeir hafa setiš saman ķ rķkisstjórn sķšan 1995. Sambandslaus hefur Framsóknarflokkurinn žó veikzt til muna og er nś varla svipur hjį sjón. Ašdrįttarafl Sjįlfstęšisflokksins hlżtur einnig aš minnka gagnvart frjįlslyndum kjósendum, sem kvķša žvķ, aš Bślgarķa og Rśmenķa gangi inn ķ Evrópusambandiš eftir nokkra mįnuši og loki į eftir sér, įn žess aš Sjįlfstęšisflokkurinn sżni nokkur merki žess, aš hann ętli aš rakna śr rotinu, einn stórra evrópskra borgaraflokka. Ętli žeir séu enn aš bķša eftir Albanķu? Samanlagt fylgi flokkanna tveggja, sem įratugum saman gįtu reitt sig į tępa tvo žrišju hluta atkvęša ķ kosningum, hefur dregizt svo saman, aš žaš er nś komiš nišur ķ röskan helming – og stefnir nišur fyrir helming ķ nęstu alžingiskosningum, ef svo fer sem horfir. Žrišja forsendan er einnig fallin. Sjįlfstęšisflokkurinn er ekki lengur hįlfgeršur jafnašarflokkur eins og hann var, žegar kjöroršiš ,,stétt meš stétt” žótti hafa sannfęrandi hljóm. Sjįlfstęšisflokkurinn hefur breytzt ķ haršskeyttan ójafnašarflokk. Um žetta mį hafa margt til marks. Sjįlfstęšisflokkurinn įtti fulla ašild aš og ber žvķ fulla įbyrgš į žeim mikla ójöfnuši, sem endurgjaldslaus śthlutun aflakvóta bar meš sér gegn hįvęrum andmęlum. Žetta hefur flokkurinn višurkennt ķ reynd meš žvķ aš leiša lķtils hįttar veišigjald ķ lög eftir dśk og disk, en uppgjöfinni fylgir žó engin sżnileg išrun eša yfirbót. Žvert į móti hefur Sjįlfstęšisflokkurinn beinlķnis beitt sér fyrir auknum ójöfnuši meš žvķ til dęmis aš lękka skatta į fjįrmagnstekjur langt nišur fyrir skatta į launatekjur. Nżjar tölur rķkisskattstjóra sżna, aš ójöfnušur hefur aukizt mjög sķšustu įr, meira og örar en dęmi eru um ķ nįlęgum löndum. Ķ žessu ljósi žarf aš skoša ķtrekašar śtistöšur Sjįlfstęšisflokksins viš aldraša, öryrkja og ašra, sem höllum fęti standa, enda viršast eldri borgarar nś stefna aš framboši til alžingis einir eša meš öšrum gagngert til aš fella rķkisstjórnina. Sjįlfstęšisflokkurinn hefur teflt frį sér žeirri sérstöšu, sem fólst ķ gamla kjöroršinu ,,stétt meš stétt.” Veldi hans er ķ uppnįmi. Og herinn er farinn.

Fréttablašiš, 16. nóvember 2006.


Til baka