BrothŠtt lř­rŠ­i

Ni­urlŠging heilla ■jˇ­■inga er ekki tÝ­ur vandi Ý lř­rŠ­isrÝkjum. Heimsbygg­in hefur sÝ­ustu vikur sta­i­ forvi­a frammi fyrir atganginum ß BandarÝkja■ingi, ■ar sem illskeyttur og ofstŠkisfullur minni hluti rep˙blikana reyndi fram ß elleftu stundu a­ knřja BandarÝkjastjˇrn Ý grei­slu■rot me­ ˇfyrirsjßanlegum aflei­ingum fyrir efnahagslÝf landsins og heimsins. Rep˙blikanar heimtu­u, a­ lř­rŠ­islegar ßkvar­anir, sem ■egar h÷f­u veri­ teknar um heilbrig­istryggingar handa fßtŠku fˇlki, yr­u afturkalla­ar, ella myndu ■eir keyra rÝkissjˇ­ Ý ■rot. ═ New York Times segja fastir dßlkah÷fundar, a­ ■jˇ­ar÷ryggi BandarÝkjanna stafi meiri hŠtta af ■inginu Ý Washington en af Al KaÝda.
    Ůa­ mßtti ■ingi­ ■ˇ eiga, a­ fßeinir skyldurŠknir rep˙blikanar tˇku h÷ndum saman vi­ demˇkrata um a­ varna stˇrslysi. Ůa­ tˇkst. H÷fundar bandarÝsku stjˇrnarskrßrinnar sßu vi­ vandanum 1787. Fulltr˙adeild BandarÝkja■ings, sem var­ sÚr til svo stˇrfelldrar minnkunar, er endurkj÷rin Ý heilu lagi ß tveggja ßra fresti. ŮrÝr af hverjum fjˇrum kjˇsendum segjast n˙ skv. k÷nnunum ekki vilja sjß neinn af ■ingm÷nnum rep˙blikana framar. Ver­a kjˇsendur b˙nir a­ gleyma ■vÝ Ý ■ingkosningunum a­ ßri? Kannski ekki. Rep˙blikanar hafa margir haft ■ann hßttinn ß undangengin ßr a­ sigra keppinauta sÝna Ý kosningum me­ ■vÝ a­ lofa l÷gbanni gegn fˇsturey­ingum og nřta sigurinn til a­ lÚtta sk÷ttum af au­m÷nnum ßn ■ess a­ hrˇfla vi­ fˇsturey­ingum. Thomas Frank lřsir rep˙blik÷num me­ ßhrifarÝkum hŠtti Ý bˇkum sÝnum What‘s the Matter with Kansas (2005) og The Wrecking Crew (2009).
Framganga sjßlfstŠ­ismanna og framsˇknarmanna ß Al■ingi ß sÝ­asta kj÷rtÝmabili var keimlÝk framg÷ngu rep˙blikana. Minni hlutinn Ý stjˇrnarandst÷­u haf­i sitt fram Ý hverju mßlinu ß eftir ÷­ru me­ mßl■ˇfi og ÷­rum spellvirkjum. Trausti­, sem kjˇsendur bera til Al■ingis skv. mŠlingum Capacents, fˇr ni­ur Ý 9%. Nřkj÷ri­ Al■ingi nřtur trausts 14% kjˇsenda skv. s÷mu mŠlingum: 86% kjˇsenda vantreysta Al■ingi. Grˇfust var framganga SjßlfstŠ­isflokksins og Framsˇknar Ý stjˇrnarskrßrmßlinu. Byrjum ß Framsˇkn.
    Fyrir al■ingiskosningarnar 2009 sag­i Framsˇkn Ý auglřsingu:
    „Meginr÷kin fyrir stjˇrnlaga■ingi eru ■au a­ gefa ■jˇ­inni tŠkifŠri til a­ endursko­a stjˇrnskipun landsins. Ůa­ var Štlunin vi­ stofnun lř­veldis. ŮvÝ standast ekki andmŠli um a­ stjˇrnlaga■ing taki vald frß al■ingism÷nnum sem eru n˙ einrß­ir um stjˇrnarskrßna. Ůingmenn hafa ß undanf÷rnum 65 ßrum ekki geta­ sŠst ß meirihßttar breytingar ß stjˇrnarskrß auk ■ess sem Framsˇknarflokkurinn hefur fŠrt ■au r÷k fyrir till÷gu sinni um stjˇrnlaga■ing a­ ˇe­lilegt sÚ a­ Al■ingi ßkve­i sÝna eigin starfslřsingu og tengsl sÝn vi­ rÝkisstjˇrn, dˇmstˇla o.s.frv. Aldur stjˇrnarskrßrinnar, 130 ßr, er ■vÝ ekki meginßstŠ­an fyrir stjˇrnlaga■ingi. AndstŠ­ingar stjˇrnlaga■ings vilja a­ ■a­ sÚ rß­gefandi. Ůeir ˇttast v÷ld ■ess. ... Framsˇknarflokkurinn vill a­ nř og n˙tÝmaleg stjˇrnarskrß ver­i samin af stjˇrnlaga■ingi ■ar sem eiga sŠti ■jˇ­kj÷rnir fulltr˙ar, a­ skerpt ver­i ß a­skilna­i l÷ggjafar- og framkvŠmdavalds og rß­herrar gegni ekki ■ingmennsku.“
   
Framsˇkn ger­i ■essar frˇmu kr÷fur um nřja stjˇrnarskrß a­ skilyr­i fyrir stu­ningi flokksins vi­ minnihlutastjˇrn Samfylkingarinnar og Vinstri grŠnna Ý febr˙ar 2009. Ferill mßlsins var sÝ­an Ý ÷llum a­alatri­um eins og Framsˇkn lag­i upp me­. Og Framsˇkn sveik: h˙n sneri bakinu vi­ eigin afkvŠmi. Engan ■arf a­ undra, a­ Framsˇkn skuli hafa logi­ sig til valda ß nř me­ lofor­um um a­ lÚtta skuldabyr­ar heimilanna.
    Ferill SjßlfstŠ­isflokksins Ý stjˇrnarskrßrmßlinu er sama marki brenndur. ═ ßlyktun landsfundar flokksins 2009 segir: „L÷g­ er ßhersla ß mikilvŠgi ■ess a­ vanda­ sÚ til verka vi­ breytingar ß stjˇrnarskrß og trygg­ sÚ a­koma ■jˇ­arinnar.“ Mj÷g var vanda­ til verka eins og umsagnir fj÷lmargra frŠ­imanna innan lands og utan vitna um. Svanur Kristjßnsson prˇfessor Ý stjˇrnmßlafrŠ­i kallar frumvarp Stjˇrnlagarß­s „eitt merkilegasta skjal sem til hefur or­i­ Ý allri stjˇrnmßlas÷gu landsins.“ Og aldrei hefur nokkur ■jˇ­ haft jafnbeina a­komu a­ ger­ nřrrar stjˇrnarskrßr eins og var­ hÚr heima fyrir tilstilli ■jˇ­fundar, sem bo­a­ var til m.a. a­ frumkvŠ­i sjßlfstŠ­ismanna ß Al■ingi, og einnig me­ ■vÝ a­ fj÷ldi fˇlks nřtti sÚr vefsetur Stjˇrnlagarß­s me­ ■vÝ a­ beina ■anga­ fj÷lda skriflegra erinda og athugasemda, ■egar frumvarpi­ var Ý smÝ­um fyrir opnum tj÷ldum. Enda reyndist frumvarpi­ njˇta yfirgnŠfandi stu­nings Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunni, sem SjßlfstŠ­isflokknum og Framsˇkn mistˇkst a­ koma Ý veg fyrir ■rßtt fyrir Ýtreka­ar tilraunir.
┴ sunnudaginn kemur ver­ur eitt ßr li­i­ frß ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunni 20. oktˇber 2012. ═ henni lřstu 2/3 hlutar kjˇsenda sig fylgjandi frumvarpi Stjˇrnlagarß­s a­ nřrri stjˇrnarskrßr. Myndarlegur meiri hluti kjˇsenda lřsti sig einnig fylgjandi einst÷kum ßkvŠ­um frumvarpsins, sem Al■ingi spur­i um, svo sem um au­lindir Ý ■jˇ­areigu (83% s÷g­u jß), beint lř­rŠ­i (73%), persˇnukj÷r (78%) og jafnt vŠgi atkvŠ­a (67%).
Margar stjˇrnarskrßrnefndir skipa­ar ■ingm÷nnum hafa reynt a­ koma sÚr saman um endursko­un stjˇrnarskrßrinnar frß 1944. Allar tilraunir ■eirra hafa fari­ ˙t um ■˙fur. Eina nefndin, sem skila­i af sÚr fullb˙nu frumvarpi a­ nřrri stjˇrnarskrß, og ■a­ einum rˇmi, var Stjˇrnlagarß­, kosi­ af ■jˇ­inni og skipa­ af Al■ingi. Al■ingi ber a­ fara a­ skřrum vilja kjˇsenda eins og hann birtist Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunni 20. oktˇber 2012. Ef Al■ingi bregzt skyldu sinni, getur ═sland ekki lengur talizt vera fullbur­a lř­rŠ­isrÝki.

DV, 18. oktˇber 2013.


Til baka