Frumvarp um lękkun veišigjalda

Alžingi veitti frumvarpi til laga um lękkun veišgjalda flżtimešferš į dögunum. Venjan er aš veita almenningi žriggja vikna frest til aš skila umsögnum um frumvörp. Aš žessu sinni var fresturinn örskammur. Śtgeršin heimtar sitt. Viš vorum 14 sem nįšum aš skila atvinnuveganefnd Alžingis fįeinum athugasemdum viš frumvarpiš.

Mikil lękkun veišigjalda frį 2013

Eins og fram kemur ķ greinargerš meš frumvarpinu lękkušu veišigjöld į hverju įri frį 2012/13 til 2016/17 žótt rķkissjóši lęgi mjög į tekjum til aš vernda fólkiš ķ landinu gegn óžyrmilegum afleišingum hrunsins. Lękkun veišigjaldanna nemur nęstum 2/3 į žessu įrabili į veršlagi hvers įrs og er enn meiri į föstu veršlagi.

Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn mótmęlti lękkun veišigjalda 2013 af hagstjórnarįstęšum og žaš geršu einnig margir ašrir innan lands. Indriši H. Žorlįksson fv. rķkisskattstjóri hefur lżst žvķ aš ašeins um 10% fiskveiširentunnar hefur undangengin įr skilaš sér til rétts eiganda aušlindarinnar, fólksins ķ landinu, mešan 90% hafa runniš til śtvegsmanna. Til samanburšar hafa 80% olķurentunnar ķ Noregi runniš til rétts eiganda žar.

Fyrirhuguš lękkun veišigjalda gengur ķ berhögg viš lögin ķ landinu eša a.m.k. anda laganna, m.a. fyrstu grein laganna um stjórn fiskveiša nr. 38/1990, en žar segir: „Nytjastofnar į Ķslandsmišum eru sameign ķslensku žjóšarinnar.“ Fyrirhuguš lękkun gengur einnig ķ berhögg viš

Ų  Stjórnarskrįna skv. dómi Hęstaréttar frį 1998,

Ų  Śrskurš mannréttindanefndar SŽ frį 2007 ķ mįli sjómannanna Erlings Sveins Haraldssonar og Arnar Snęvars Sveinssonar gegn ķslenzka rķkinu og

Ų  Nżju stjórnarskrįna sem 67% kjósenda lżstu stušningi viš ķ žjóšaratkvęšagreišslunni sem Alžingi bauš kjósendum til 2012 og žį sérstaklega aušlindaįkvęšiš sem 83% kjósenda lżstu sig fylgjandi, en žar segir: „Aušlindir ķ nįttśru Ķslands, sem ekki eru ķ einkaeigu, eru sameiginleg og ęvarandi eign žjóšarinnar. Enginn getur fengiš aušlindirnar, eša réttindi tengd žeim, til eignar eša varanlegra afnota og aldrei mį selja žęr eša vešsetja. ... Stjórnvöld geta į grundvelli laga veitt leyfi til afnota eša hagnżtingar aušlinda eša annarra takmarkašra almannagęša, gegn fullu gjaldi og til tiltekins hóflegs tķma ķ senn. Slķk leyfi skal veita į jafnręšisgrundvelli og žau leiša aldrei til eignarréttar eša óafturkallanlegs forręšis yfir aušlindunum.“

Alžingi į enn eftir aš virša vilja žjóšarinnar meš žvķ aš lögfesta nišurstöšu žjóšaratkvęšagreišslunnar.

Engum žarf aš koma į óvart skżringin į hvoru tveggja, lękkun veišigjalda nś og ķtrekušum undanbrögšum Alžingis ķ stjórnarskrįrmįlinu sķšan 2013. Skżringin blasir viš. Henni hafa margir menn lżst ķ löngu mįli innan lands og utan svo eftir hefur veriš tekiš. Hér er ein lżsingin enn, tekin śr óbirtri meistaraprófsritgerš Žorvalds Logasonar félagsfręšings ķ Hįskóla Ķslands 2011 meš leyfi höfundar:

”Kvótakerfiš hefur ... virkaš einsog duliš sjóšakerfi, meš föstum fyrirfram įkvešnum fyrirgreišslum til śtvalinna śtgeršarmanna. Į kvótanum hefur veriš pólitķskt eignarhald. Bśin voru til eitruš vensl milli žeirra stjórnmįlaflokka sem studdu kvótann, Sjįlfstęšisflokks og Framsóknarflokks, og śtgeršarmanna. Fyrirgreišslukerfiš ķ sjįvarśtvegi var ķ raun lögfest og bundiš viš tvo stjórnmįlaflokka sem um leiš festi pólitķskt samrįš žeirra į milli. Samrįš sem gengiš hefur undir heitinu, helmingaskipti. Hér: Helmingaskipti veršmętustu aušlindar žjóšarinnar. Svo mikil völd, eignir og veršmęti eru ķ hśfi, aš augljós hętta er į aš žeir sem žau hafa öšlast séu tilbśnir til aš ganga mjög langt til aš verja aušvöld sķn. Eitraša sambandiš milli ofangreindra stjórnmįlaflokka og śtgeršarinnar eru, aš mati höfundar, veigamikill skżringažįttur spillingarinnar į Ķslandi, vegna žess aš śtgeršaraušvaldiš er tryggasti bakhjarl valdakjarna beggja flokkanna.”

Bezt fęri į aš Alžingi klippti sjįlft į naflastrenginn sem bindur marga žingmenn viš śtvegsmenn. Lögfesting nżju stjórnarskrįrinnar bżšur Alžingi greiša leiš til žess. Alžingi dugir aš segja viš śtvegsmenn: Žjóšin hefur talaš. Ef Alžingi bregzt žessari frumskyldu sinni viš lżšręšiš ķ žurfa önnur öfl, utan žings, aš leysa mįliš.

 

Fréttablašiš, 7. jśnķ 2018.


Til baka