Gengisf÷lsunarfÚlagi­

Se­labankinn hefur a­ undanf÷rnu leyft gengi krˇnunnar a­ hŠkka nˇg til a­ nß ver­bˇlgumarkmi­i sÝnu, sem er 2,5% ver­bˇlga. Ůarna er h˙n lifandi komin gamla gengisf÷lsunarstefnan. H˙n er ■ˇ Švinlega skammgˇ­ur vermir eins og reynslan sřnir. Ver­bˇlgan stefnir aftur upp fyrir sett mark bŠ­i nŠsta ßr og ■ar nŠsta eins og bankinn segir sjßlfur Ý nřrri ■jˇ­hagsspß. ═ ■essu ljˇsi ■arf a­ sko­a t.d. skyndilega aukningu bÝlainnflutnings og erlendra fer­alaga ß ■essu ßri. Hßlmstrß eru til ■ess a­ grÝpa ■au.

Eins var ■etta fyrir hrun. Ůß var genginu haldi­ of hßu langtÝmum saman til a­ fjarlŠgjast ekki sett ver­bˇlgumarkmi­ um of. Se­labankinn lÚt undir h÷fu­ leggjast a­ hamla gegn innstreymi erlends lßnsfjßr, heldur kynti bankinn beinlÝnis undir of■enslunni me­ ■vÝ t.d. a­ lŠkka bindiskyldu bankanna. Se­labankinn bŠtti grßu ofan ß svart me­ ■vÝ a­ ■rŠta fyrir, a­ gengi­ vŠri of hßtt skrß­. Se­labankinn ■rŠtti einnig fyrir ˇhagkvŠmni Ý rekstri vi­skiptabankanna, sem birtist ■ß sem n˙ Ý miklum vaxtamun, ■.e. miklum mun ˙tlßnsvaxta og innlßnsvaxta, sem er alls sta­ar og Švinlega fylgifiskur fßkeppni ß fjßrmßlamarka­i. Se­labankinn ßtti a­ heita sjßlfstŠ­ur skv. l÷gum, en hann skipa­i sÚr Ý li­ me­ eigendum bankanna og stˇ­ sÝ­an me­ buxurnar ß hŠlunum, ■egar gengi­ fÚll um helming eins og hendi vŠri veifa­. Ůß loksins var gengi krˇnunnar nokkurn veginn rÚtt skrß­ ß vi­tekna kvar­a. Ůegar Úg benti ß fjßrmßlakreppu TaÝlands 1997 sem vÝti til varna­ar, ■ekkti mßli­ vel, ■etta var ß mßlstofu Ý se­labankanum sk÷mmu fyrir hrun, s÷g­u sÚffarnir me­ sigurbros ß v÷r: ═sland er ekki TaÝland, nŠsta spurning, takk. Ůeir vissu ekki sitt rj˙kandi rß­. Drottinn minn dřri, hugsa­i Úg, og var ■ˇ řmsu vanur.

Gengisf÷lsunarstefnan ß einkar illa vi­ n˙ Ý ljˇsi ■ess, a­ ■jˇ­arb˙i­ aflar ekki og getur ekki eins og sakir standa afla­ nŠgs gjaldeyris til a­ standa skil ß erlendum skuldbindingum. Ůa­ vekur ■vÝ athygli Ý ■jˇ­hagsspß se­labankans, a­ bankinn spßir vi­skiptahalla me­ gamla laginu bŠ­i 2015 og 2016 og ■ß um lei­ enn minni bur­um til a­ standa Ý skilum. Vi­skiptahalli veikir gjaldeyrisst÷­u ■jˇ­arb˙sins. Ekkert bˇlar enn ß samningum vi­ kr÷fuhafa Ý ■rotab˙ g÷mlu bankanna. Stˇra LandsbankabrÚfi­ fellur Ý gjalddaga 2016, Ý erlendri mynt. RÝkisstjˇrnin og se­labankinn tala ßfram ˙t og su­ur um gjaldeyrish÷ftin og afnßm ■eirra brß­um sex ßrum eftir hrun. Hver h÷ndin vir­ist vera uppi ß mˇti annarri, ef hŠgt er a­ nota slÝkt or­alag um svo slappar hendur. Einn daginn segja ■au, a­ afnßm haftanna sÚ ß nŠsta leiti; l÷ngu li­nar dagsetningar hafa m.a.s. veri­ nefndar. Daginn eftir segja ■au, a­ afnßm haftanna geti dregizt ß langinn. Se­labankastjˇri lÝkti afnßmi haftanna vi­ einvÝgi, ■ar sem eina skoti­ mŠtti ekki geiga. Hann tiltˇk ekki, hva­ gerast myndi, skyldi skoti­ geiga. Se­labankinn segist vilja slaka ß h÷ftunum, en rŠ­st samt til atl÷gu gegn lÝfeyrissparna­i ■rjßtÝu ■˙sund sparifjßreigenda, sem hafa Ý gˇ­ri tr˙ safna­ lÝfeyri Ý erlendri mynt og standa n˙ skyndilega frammi fyrir ■vÝ a­ ver­a heldur a­ spara Ý krˇnum, sem hŠgt er a­ gera upptŠkar ■ß og ■egar me­ gengisfalli me­ gamla laginu. Enn ein mßlaferlin gegn se­labankanum eru Ý uppsiglingu.

Se­labankinn vir­ist lÝta ß hruni­ sem tŠknilegt vi­fangsefni. Hann sřnir engin merki um skilning ß, a­ hruni­ var afsprengi landlŠgrar ˇhagkvŠmni og spillingar svo sem vŠnta mßtti Ý landi, ■ar sem tveir ■ri­ju hlutar kjˇsenda telja spillingu vera ˙tbreidda Ý stjˇrnmßlum skv. k÷nnun Gallups 2012 (bori­ saman t.d. vi­ 14-15 prˇsent kjˇsenda Ý Danm÷rku og SvÝ■jˇ­). Se­labankinn vir­ist ekki heldur hafa teki­ til sÝn ■ß lykilni­urst÷­u Rannsˇknarnefndar Al■ingis, a­ ■rÝr af ■eim sj÷ embŠttis- og stjˇrnmßlam÷nnum, sem sřndu vanrŠkslu Ý a­draganda hrunsins, voru bankastjˇrar se­labankans. Bankinn hefur ekki gert neitt til a­ upplřsa, hva­ var­ um gjaldeyrinn, sem streymdi ˙r bankanum ß r÷ngu gengi rÚtt fyrir hrun. Hann vildi ekki einu sinni afhenda Al■ingi (■ann stutta tÝma, sem ■ingi­ haf­i hug ß ■vÝ) hljˇ­rit af sÝmtali se­labankastjˇrans og forsŠtisrß­herrans Ý mi­ju hruni, sÝmtali, sem kalla­ hefur veri­ dřrasta sÝmtal ═slandss÷gunnar. ┴ sama tÝma hefur bankinn ßsŠlzt fjßrmßlaeftirliti­, ■ˇtt vita­ sÚ, a­ bankaeftirliti­ var vitamßttlaust – „designed to fail“ eins og kanninn myndi segja – ■au ßr, sem ■a­ var deild Ý se­labankanum. Margt fleira mŠtti nefna. Ůannig er ═sland Ý dag. Ekkert af ■essu gŠti nokkurn tÝmann gerzt Ý nßlŠgum l÷ndum. Erlendir bla­amenn eru komnir ß spori­, margir. Ekki bara Jyllandsposten.

DV, 11. j˙lÝ 2014.


Til baka