G÷mul r÷k og nř

R÷kin me­ og ß mˇti inng÷ngu ═slands Ý Evrˇpusambandi­ hafa veri­ kembd Ý ■aula. Ůau eru řmist af hagrŠnum e­a pˇlitÝskum toga. ╔g hef lengi veri­ ■eirrar sko­unar, a­ ═slendingar hafi hag af inng÷ngu Ý ESB umfram ■Šr hagsbŠtur, sem fylgdu inng÷ngunni ß Evrˇpska efnahagssvŠ­i­ 1994. Hagurinn af inng÷ngu Ý ESB felst Ý a­gangi a­ ˇdřrari og betri mat og drykk, lŠgri v÷xtum, einkum ef upptaka evrunnar fylgir me­ Ý kaupunum svo sem stendur til, minni ver­bˇlgu, meiri samkeppni, minna okri, meiri valddreifingu, minni sjßlft÷ku, virkara a­haldi og eftirliti. Jafnvel ■ˇtt ■essar hagsbŠtur vŠru ekki fyrirsjßanlegar, vŠri Úg fyrir mÝna parta hlynntur inng÷ngu Ý ESB af pˇlitÝskum ßstŠ­um. Ůa­ stafar af ■vÝ, a­ ESB er allsherjarbandalag allra helztu vina■jˇ­a ═slands Ý Evrˇpu nema Nor­manna og Svisslendinga, og Ý ■eim hˇpi eigum vi­ heima, ■ˇtt einhver okkar kunni a­ ÷llu samanl÷g­u a­ draga hagsbŠturnar Ý efa. Vi­ eigum ekki a­ spyrja a­ ■vÝ einu, hva­a hag vi­ getum haft af ESB. Vi­ eigum einnig a­ hugsa til ■ess, sem vi­ kunnum a­ hafa ■ar fram a­ fŠra. R÷kin gegn a­ild eru misj÷fn a­ gŠ­um. Okrarar kŠra sig ekki um a­ild, ■vÝ a­ ■eir ■urfa ■ß a­ lßta af i­ju sinni. Spilltir stjˇrnmßlamenn munu einnig missa spˇn ˙r aski sÝnum, ■ar e­ ■eir munu eiga erfi­ara uppdrßttar Ý kr÷fuh÷r­um evrˇpskum fÚlagsskap, og kallar ESB ■ˇ ekki allt ÷mmu sÝna. Bankarßn um bjartan dag ver­a einnig torveldari undir v÷kulum augum bankayfirvalda og fjßrmßlaeftirlits ESB. Vßclav Havel, forseti TÚkklands, or­a­i ■essa hugsun skřrt um ßri­: Engum nema glŠpam÷nnum getur stafa­ ˇgn af inng÷ngu Ý ESB. R÷k ■jˇ­ernissinna gegn fullveldisafsali hafa n˙ holan hljˇm, svo illa sem stjˇrnv÷ldum hÚlzt ß ˇskoru­u fullveldi ═slands. Stjˇrnmßlamenn, embŠttismenn, bankamenn og stjˇrnendur stˇrfyrirtŠkja keyr­u landi­ Ý kaf og b÷ku­u erlendum vi­skiptavinum bankanna svo stˇrfellt fjßrhagstjˇn, a­ ■eim kann sumum a­ ■ykja e­lilegt, a­ ═slendingar deili framvegis fullveldi sÝnu me­ ■eim og ÷­rum, svo a­ ■eim stafi ekki frekari hŠtta af Ýslenzkum fjßrglŠfram÷nnum. Ůa­ er skiljanlegt vi­horf af erlendum sjˇnarhˇli. Ůjˇ­verjar kusu a­ binda hendur sÝnar innan ESB af tillitssemi vi­ granna sÝna Ý ljˇsi s÷gunnar. Ůetta var einnig hugsun sumra hei­vir­ra FŠreyinga Ý kreppunni ■ar um og eftir 1990: ■eim fannst rÚtt a­ bjˇ­ast til a­ segja sig ˙r rÝkjasambandinu vi­ Danm÷rku af vir­ingu fyrir D÷num, en af ■vÝ var­ ■ˇ ekki. Nor­menn lÝta margir svo ß, a­ ■eir ■urfi ekki ß a­ild a­ ESB a­ halda, ■ar e­ ■eim sÚu allir vegir fŠrir ß eigin spřtur Ý krafti olÝuau­sins, sem ■eir hafa safna­ Ý digran sjˇ­. Ůa­ kann a­ vera rÚtt, en ■essi r÷k vitna ekki um miki­ ÷rlŠti gagnvart fßtŠkari ■jˇ­um innan ESB. Sumir ═slendingar tˇku Ý sama streng og bentu ß, a­ lÝfeyrissjˇ­irnir Ýslenzku nßmu 100.000 BandarÝkjad÷lum ß mann 2007 bori­ saman vi­ 85.000 BandarÝkjadali ß mann Ý olÝusjˇ­i Nor­manna. Ůa­ var ■ß. Gengi krˇnunnar hefur lŠkka­ um r÷skan helming frß 2007, svo a­ lÝfeyrissjˇ­irnir eru n˙ mŠlt Ý dollurum ß mann kannski hßlfdrŠttingar ß vi­ olÝusjˇ­ Nor­manna, sem ■eir kalla n˙ lÝfeyrissjˇ­. RÝkidŠmisr÷kin gegn inng÷ngu ═slands Ý ESB eiga ekki lengur vi­. Ůau voru falsr÷k. RÝkidŠmi­ 2007 var tßlsřn, sem var reist ß rammf÷lsku gengi krˇnunnar og hlutabrÚfa og einnig ß uppsprengdu ver­i fasteigna.

Tildr÷g bankahrunsins ver­a ljˇsari me­ hverjum deginum sem lÝ­ur. Eigendur og stjˇrnendur bankanna og nokkurra stˇrfyrirtŠkja lÚtu greipar sˇpa um bankana og fyrirtŠkin, til dŠmis Sjˇvß. Rßnsmennirnir keyptu sÚr fri­ til a­ braska me­ innstŠ­ur og sjˇ­i bankanna og fj÷regg ■jˇ­arinnar me­ ■vÝ a­ ra­a Ý kringum sig vinveittum vir­ingarm÷nnum ˙r stjˇrnmßlaflokkunum, einkum SjßlfstŠ­isflokknum. A­ild ═slands a­ ESB myndi grei­a fyrir nau­synlegu uppgj÷ri, ■ar e­ margir Ýb˙ar ESB-landa hafa or­i­ fyrir miklum skakkaf÷llum af v÷ldum Ýslenzkra banka. Ůetta fˇlk ß ekki sÝ­ur en ═slendingar heimtingu ß, a­ ßbyrg­armenn hrunsins, eigendur og stjˇrnendur banka og stˇrfyrirtŠkja og a­rir, sem brutu af sÚr, ver­i dregnir til ßbyrg­ar a­ l÷gum. A­eins me­ undanbrag­alausu uppgj÷ri vi­ hruni­ og alla helztu ßbyrg­armenn ■ess munu ═slendingar geta endurheimt sjßlfsvir­ingu sÝna og samheldni og einnig ■a­ tr˙na­artraust, sem rÝkti ß­ur Ý landinu og Ý samskiptum ═slands vi­ ÷nnur l÷nd, annars varla.

FrÚttabla­i­, 23. j˙lÝ 2009.


Til baka