Gráttu mig ei, Argentína

Buenos Aires – Sem ég gekk inn í tangóklúbbinn hér í Buenos Aires fyrir allmörgum árum, ţá blasti ţar viđ mér í móttökunni risavaxiđ gljáandi olíumálverk međ ţverhandarţykkum gullramma.  Á myndinni voru tveir gleiđbrosandi miđaldra menn.  Annan ţekkti ég strax, Carlos Menem forseta Argentínu 1989-1999.  Hann var auđţekktur af helztu höfuđprýđi sinni, miklum börtum sem minntu einna helzt á myndir af séra Matthíasi Jochumssyni.  Hinn reyndist vera eigandinn sem stóđ sjálfur í miđasölunni og seldi mér ađgöngumiđa á 50 pesóa.  Ég átti ekkert smćrra en 100 pesóa sem jafngiltu ţá 100 Bandaríkjadölum.  Hann gaf mér 50 til baka.  Tangósýningin var svellandi fín. 

Morguninn eftir fór ég út ađ kaupa mér dagblađ og bađ manninn í blađsöluturninum afsökunar á ađ ég skyldi ekki eiga neitt smćrra en ţennan 50 pesóa seđil sem ég hafđi fengiđ til baka kvöldiđ áđur.  Hann skilađi mér seđlinum aftur og sagđi:  Ţetta eru 50 ástralar, ţessir seđlar voru teknir úr umferđ fyrir löngu.  Ekki veit ég hvernig fór fyrir eiganda klúbbsins sem hafđi afhent mér úreltan seđil, en Carlos Menem var dćmdur í fjögurra og hálfs árs fangelsi 2015 fyrir fjárdrátt.  Efnahagsráđherrann og dómsmálaráđherrann í stjórn hans fengu ţrjú ár hvor fyrir ađild ađ sama broti.  Áđur hafđi forsetinn fv. ţurft ađ greiđa sekt fyrir mútuţćgni.  Ţađ var hann sem hafđi löngu fyrr náđađ og leyst úr haldi herforingjana sem höfđu myrt ţúsundir óbreyttra borgara og ráđizt á Falklandseyjar.

Ţannig er Argentína.  Stundum er stórlöxunum sleppt.  Stundum ţurfa ţeir ađ sćta ábyrgđ.   

Argentína var ríkasta land heims árin fyrir aldamótin 1900 og hélzt í hópi ríkustu landa fram til 1930 ţegar Kreppan mikla setti strik í reikninginn međ ţví ađ taka fyrir kjötútflutning frá Argentínu. Herinn ruddist til valda. Eftir ţađ tók ađ halla undan fćti.

Juan Perón var forseti Argentínu og einrćđisherra 1946-1955.  Hann bar kápuna á báđum öxlum.  Hann var fv. herforingi og hermálaráđherra, greiddi götu ţýzkra stríđsglćpamanna í Argentínu eftir heimsstyrjöldina og talađi jafnframt máli verkalýđsins gegn voldugum bćndum og landeigendum.  Hann hrökklađist undan andstćđingum sínum í útlegđ fyrst til Venesúelu og síđan til Spánar og kom síđan heim aftur til ađ setjast í forsetastólinn 1973-1974, ţá undir merkjum lýđrćđis.  Honum var aldrei stungiđ inn. 

Perón er ţjóđsaga og ţađ er einnig Eva, önnur eiginkona hans, sem ólst upp í sárri fátćkt og talađi sig inn í hjörtu ađdáenda sinna.  Hún varđ heimsfrćg af söngleik Andrews Loyd Webber og Tims Rice, Evita, sem fluttur var í íslenzkri ţýđingu Jónasar Friđriks Guđnasonar í Íslensku óperunni 1997.  Egill Ólafsson og Andrea Gylfadóttir fluttu hlutverk forsetahjónanna.

Eftir valdatíma Peróns og herforingjanna héldu einrćđi og lýđrćđi áfram ađ dansa tangó í Argentínu í allmörg ár enn.  Lýđrćđi komst á 1983 og hefur sú skipan stađiđ síđan ţá ţótt ekki dygđi ţađ til ađ kveđa niđur spillinguna.  Eduardo Duhalde forseti Argentínu 2002-2003 sagđi í viđtali viđ Financial Times strax eftir embćttistöku sína:  „Stjórnmálaforusta landsins er sjitt (hans orđ, ekki mitt; stafsetningin er skv. Orđabók Menningarsjóđs), og ég tel sjálfan mig međ.”  Alţingi sýndi af sér hliđstćđa hreinskilni ţegar ţađ ályktađi einum rómi 2010 ađ „taka verđi gagnrýni á íslenska stjórnmálamenningu alvarlega“.

Hjónin Néstor Kirchner og Cristine Kirchner úr flokki Perónista voru forsetar Argentínu 2003-2015, hann 2003-2007 og hún 2007-2015.  Ţau auđguđust ótćpilega ţessi ár.  Hann dó 2010.  Hún fékk síđan dóm fyrir spillingu en gengur laus ţar eđ hún nýtur friđhelgi sem ţingmađur.  Friđhelgin hlífir henni viđ handtöku en ekki saksókn.

Mauricio Macri var kjörinn forseti Argentínu 2015.  Nafn hans fannst í Panama-skjölunum áriđ eftir.  Dómstóll í Buenos Aires hreinsađi hann af grun um fjárböđun 2017, en hann er ekki slopinn ţví rannsókn málsins heldur áfram.  Ţannig er Argentína.

Og ţannig er Suđur-Ameríka.  Alberto Fujimori forseti Perú 1990-2000 situr inni.  Lula da Silva forseti Brasilíu 2003-2010 situr einnig inni, en stuđningsmenn hans segja hann vera pólitískan fanga.  Augusto Pinochet forseti Síle 1974-1990 var tjargađur, fiđrađur og fangelsađur ţótt hann slyppi of vel ađ margra dómi.  Brot ţessara manna eru ýmist efnahagsbrot eđa mannréttindabrot nema hvort tveggja sé. 

Skv. skýrslu Gallups frá 2013 telja 63% til 81% íbúa Argentínu, Brasilíu, Perú og Síle spillingu vera útbreidda í stjórnmálum landanna boriđ saman viđ 67% á Íslandi og 50% í Úrúgvć.   

 

Fréttablađiđ, 18. apríl 2019.


Til baka