Ašför gegn lżšręši

Žaš er hęgšarleikur aš bera kennsl į flekklausa lżšręšissinna į Ķslandi. Žeir žurfa aš standast bara eitt einfalt próf: ef žeir lįta žjóšmįl til sķn taka į annaš borš, žį žurfa žeir helzt aš hafa lagzt gegn eša a.m.k. fundiš aš ranglįtri kjördęmaskipan landsins frį fyrstu tķš, eins og t.a.m. Hannes Hafstein rįšherra gerši į Alžingi. Žeir, sem hafa sżnt skilning – og andśš! – į skašlegum įhrifum ranglįtrar kjördęmaskipanar, hafa hreinan skjöld: žeir eru lķklega hlynntir fortakslausu lżšręši, ž.e. lżšręši, sem veitir öllum jafnan kosningarrétt eša žvķ sem nęst. Žeir, sem hafa į hinn bóginn aldrei fett fingur śt ķ mikiš misvęgi atkvęšisréttar eftir bśsetu og hafa į žingi lįtiš žaš dragast von śr viti aš fęra kjördęmaskipan landsins ķ nothęft horf til frambśšar eša jafnvel beinlķnis gert śt į misréttiš, žeir hafa sżnt žaš ķ verki, aš žeir bera ekki fulla viršingu fyrir lżšręši.

Kjördęmaskipan żmissa annarra landa viršir ekki til fulls regluna ,,einn mašur, eitt atkvęši”, rétt er žaš, enda žótt misvęgiš sé óvķša meira en hér heima. Tökum Bandarķkin. Žar kusu höfundar stjórnarskrįrinnar aš bśa svo um hnśtana, aš fólkiš deilir atkvęšisrétti sķnum meš landinu ķ žeim skilningi, aš dreifšar byggšir hafa hlutfallslega fleiri fulltrśa ķ öldungadeild Bandarķkjažings en žéttbżli. Žessi slagsķša birtist einnig ķ kjörrįšinu, sem kżs landinu forseta. Žaš var dreifbżliš, sem kom George W. Bush ķ Hvķta hśsiš fyrir brįšum fjórum įrum, enda žótt hann fengi hįlfri milljón atkvęša fęrra en keppinauturinn į landsvķsu. Hvaš sem žvķ lķšur, žį var žaš skiljanleg įkvöršun į sķnum tķma aš leyfa landi ķ örum vexti aš deila atkvęšisrétti meš fólkinu. Žaš var leiš til žess aš draga śr hęttunni į žvķ, aš stórborgir eins og New York réšu lögum og lofum um landiš upp į sitt eindęmi. En nś, žegar Bandarķkin hafa nįš fullum vexti og fólkiš hefur dreift śr sér, į žetta forna fyrirkomulag sķšur rétt į sér, žar eš landsbyggšin stendur ekki lengur höllum fęti.

Hér heima hefur langvinnt misvęgi atkvęša eftir bśsetu stašiš ķ vegi fyrir lżšręši meš žvķ aš tefla völdum upp ķ hendur flokka og manna, sem hefšu ella ekki nįš völdum og endurspegla ekki heldur til fulls vilja žjóšarinnar. Żmis mikilvęg žjóšmįl hefšu fengiš ašrar lyktir į fyrri tķš en raun varš į, ef reglan ,,einn mašur, eitt atkvęši” hefši veriš virt ķ alžingiskosningum eins og sjįlfsagt hefur žótt aš virša hana ķ forsetakosningum alla tķš og ķ žjóšaratkvęšagreišslum. Matarverš vęri varla helmingi hęrra į Ķslandi en annars stašar ķ Evrópu, ef allir hefšu sama atkvęšisrétt, hvar sem žeir bśa, śtvegsmönnum hefši varla tekizt aš sölsa undir sig kvótann eftir 1984, og Ķsland stęši varla ennžį utan Evrópusambandsins, śr žvķ aš skošanakannanir Gallups og annarra hafa jafnan ķ meira en įratug bent til žess, aš meiri hluti žjóšarinnar vill sękja um inngöngu. Žennan lista mętti hafa miklu lengri.

Žjóšaratkvęšagreišslur um einstök stórmįl eru žakkarveršar ķ landi, žar sem misvęgi atkvęša ķ alžingiskosningum hefur aš żmsu leyti stašiš ķ vegi fyrir žjóšarviljanum, eins og Gušmundur Andri Thorsson lżsti vel į žessum staš į mįnudaginn var. Ķ žessu ljósi žarf aš skoša eindreginn įsetning forustu Sjįlfstęšisflokksins um aš skekkja atkvęšagreišsluna um fjölmišlafrumvarpiš eša skjóta sér undan henni til aš reyna aš torvelda meiri hluta kjósenda aš fį vilja sķnum framgengt. Forkólfar flokksins viršast ekki skeyta um žaš, aš stjórnarskrįin veitir ekki heimild til žeirrar skeršingar į rétti meiri hlutans, sem žeir ętlušu aš leiša ķ lög. En žeir misstu móšinn į elleftu stund, ekki af viršingu fyrir stjórnarskrįnni, heldur af einskęrum ótta viš aš tapa atkvęšagreišslunni. Nś ętla žeir aš endurkeyra sama frumvarp lķtiš breytt ķ gegnum žingiš og leggja aš nżju fyrir forseta Ķslands til samžykktar eša synjunar eins og ekkert hafi ķ skorizt. Žeir viršast ekki heldur skeyta um lögvafann, sem leikur į žessu hįttalagi. Žeir viršast beinlķnis brenna ķ skinninu aš brjóta stjórnarskrįna. Hvers vegna? Hvaš gengur žeim til?

Forkólfar Sjįlfstęšisflokksins eru bersżnilega aš reyna aš skrśfa fyrir fjölmišla – ašra en žį tvo, sem žeir žykjast hafa ķ hendi sinni. Morgunblašiš heyr lķfróšur meš žeim, enda hangir rekstur blašsins – og žį um leiš veldi flokksins – į blįžręši. Žaš er ekkert nżtt ķ žessu atferli: žeir, sem reyndu aš keppa viš fyrirtęki Sjįlfstęšisflokksins į fyrri tķš, t.d. ķ millilandaflugi og siglingum, mįttu sęta žvķ, aš flokkurinn beitti rķkisvaldinu gegn žeim eins og allir vita – og e.t.v. enginn betur en Björgólfur Gušmundsson, nś ašaleigandi Landsbanka Ķslands. Žaš veršur fróšlegt aš fylgjast meš žvķ, hvort Landsbankinn mun greiša fyrir ašstešjandi ašför Sjįlfstęšisflokksins gegn keppinautum Morgunblašsins.

Ašför Sjįlfstęšisflokksins gegn lżšręšinu ķ landinu vitnar įsamt öšru um hnignun flokksins: hann viršist vera aš ganga sér til hśšar sem nothęfur forustuflokkur ķ landsmįlum. Žegar forseti Ķslands afsalar ašild sinni aš löggjafarvaldinu til žjóšarinnar skv. heimild ķ stjórnarskrį, žį beita forustumenn flokksins brögšum til aš girša fyrir žjóšarviljann. Žeir žurfa hvķld.

Fréttablašiš, 8. jślķ 2004.


Til baka