Hva­ nŠst?

Innan tÝ­ar fŠst ˙r ■vÝ skori­, hva­ ver­ur um efnahagsߊtlun rÝkisstjˇrnarinnar og Se­labankans me­ fulltingi Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­sins (AGS). Sjˇ­urinn er engin bo­flenna ß ═slandi. Hann er hÚr Ý bo­i stjˇrnvalda. Sumir vara vi­ sjˇ­num og hampa ■eirri gagnrřni, sem hann hefur sŠtt ß fyrri tÝ­, einkum vegna a­komu hans a­ nokkrum AsÝul÷ndum 1997-98 og ArgentÝnu 2002. Atlagan missir ■ˇ marks, ■vÝ a­ efnahagsߊtlun ═slands n˙ vÝkur Ý veigamiklum atri­um frß fyrri ߊtlunum, sem sjˇ­urinn hefur stutt annars sta­ar. Fyrri gagnrřni ß sjˇ­inn ß ■vÝ ekki vi­ n˙ um ═sland.

Frßvikin eru tv÷. ═ fyrra lagi hafa stjˇrnv÷ld me­ sam■ykki sjˇ­sins gripi­ til tÝmabundinna gjaldeyrishafta til a­ freista ■ess a­ aftra enn frekara gengisfalli krˇnunnar en or­i­ er. Af ■essu mß sjß, a­ sjˇ­urinn a­hyllist ekki frjßlsar fjßrmagnshreyfingar ˙t Ý Šsar. Hann vir­ir ■ß sko­un, a­ stjˇrnv÷ld geta Ý ney­ ■urft a­ hefta fjßrmagnsflutninga um tÝma. Ůa­ er ■vÝ ekki rÚtt, a­ sjˇ­urinn og starfsmenn hans tr˙i Ý blindni ß frjßlsan marka­. Einstrengingur er ekki gˇ­ hagfrŠ­i.

   ═ sÝ­ara lagi ßkvß­u stjˇrnv÷ld me­ sam■ykki sjˇ­sins a­ bÝ­a Ý eitt ßr me­ brřnar a­ger­ir Ý rÝkisfjßrmßlum, umbera mikinn halla ß rÝkisb˙skapnum Ý ßr Ý kj÷lfar hrunsins og hefjast sÝ­an handa um strangt a­hald ß nŠsta ßri. Af ■essu mß sjß, a­ sjˇ­urinn tekur mi­ af sta­hßttum. Hann reynir ekki a­ steypa ÷ll l÷nd Ý sama mˇt. BandarÝski prˇfessorinn Joseph Stiglitz, einn merkasti hagfrŠ­ingur samtÝmans, er s÷mu sko­unar eins og hann lřsti um daginn Ý sjˇnvarpsvi­tali vi­ Egil Helgason bla­amann og einnig ß fj÷lmennum fundi Ý Hßskˇla ═slands. Stiglitz hefur ß­ur gagnrřnt sjˇ­inn harkalega fyrir řmislegt, en hann telur, a­ s˙ gagnrřni eigi ekki vi­ um ═sland n˙.

A­koma AGS a­ ═slandi var nau­synleg, ■ar e­ Ýslenzk stjˇrnv÷ld stˇ­u rß­■rota frammi fyrir hruninu. Ůau ■urftu ■vÝ ß hjßlp a­ utan a­ halda, bŠ­i rß­gj÷f og lßnsfÚ. Efnahagsߊtlun stjˇrnvalda, sem hrundi­ var Ý framkvŠmd Ý nˇvember 2008 me­ hjßlp AGS, er eftir atvikum vŠnleg til ßrangurs, svo langt sem h˙n nŠr. Ůa­ spillir ■ˇ horfunum, a­ stjˇrnv÷ld hafa ekki fylgt ߊtluninni til fulls. Ůessar tafir valda mestu um, a­ endursko­un ߊtlunarinnar, sem ßtti a­ fara fram Ý febr˙ar, hefur ekki enn fari­ fram. Sjˇ­urinn sřndi ═slandi ■olinmŠ­i me­ ■vÝ a­ fallast ß frestun ß gagngerri stefnubreytingu Ý rÝkisfjßrmßlum Ý eitt ßr, en stjˇrnv÷ld vir­ast hafa misskili­ frestinn. Ůau vir­ast ekki skynja nau­syn ■ess a­ hafa hra­ar hendur til a­ aftra ÷­ru hruni og enn frekara gengisfalli. ═ AsÝu sŠtir sjˇ­urinn n˙ ßmŠli fyrir a­ sřna ═slandi linkind.

   Efnahagsߊtlun stjˇrnvalda me­ stu­ningi AGS tilgreinir samstŠ­ar lßgmarksa­ger­ir, sem ■arf til a­ koma efnahagslÝfinu ß rÚttan kj÷l. Stjˇrnv÷ld ■urfa a­ rß­ast Ý margvÝslegar frekari umbŠtur ß eigin spřtur. Vi­ h÷fum til dŠmis ekki ß efni ß a­ halda ßfram a­ Ý■yngja neytendum og skattgrei­endum me­ b˙v÷ruinnflutningsbanni, sem ß engan sinn lÝka Ý Evrˇpu. Sjˇ­urinn skiptir sÚr ekki af landb˙na­armßlum, en rÝkisstjˇrnin Štti a­ taka mßli­ upp ˇtilkv÷dd og m÷rg ÷nnur mßl af sama toga Ý sta­ ■ess a­ halda ßfram a­ draga lappirnar.

AGS ger­i skyssu fyrir hrun. Hann hef­i Ý tŠka tÝ­ ßtt a­ taka kr÷ftuglega undir vi­varanir ˙r řmsum ßttum um ˇhˇflega skuldas÷fnun bankanna og ˇnˇgan gjaldeyrisfor­a Se­labankans, en ■a­ ger­i hann ekki fyrr en undir ■a­ sÝ­asta, ■ˇtt tiltŠkar hagt÷lur veittu Šri­ tilefni til. Sjˇ­num ver­ur ■ˇ varla legi­ ß hßlsi fyrir a­ hafa ekki teki­ tÝmanlega undir vi­varanir annarra. Sjˇ­urinn hefur ekkert bo­vald ß ═slandi. RÝkisstjˇrninni er Ý sjßlfsvald sett, hvort h˙n ■iggur a­sto­ hans e­a ekki. Hruni­ er aflei­ing ßbyrg­arlausrar hagstjˇrnar, fÝflagangs, grŠ­gi, hroka og spillingar langt aftur Ý tÝmann, og sjˇ­urinn ber enga ßbyrg­ ß ■vÝ. Hann hefur ■vert ß mˇti reynt a­ ■oka stjˇrnv÷ldum Ý rÚtta ßtt me­ ■vÝ til dŠmis a­ mŠla me­ vei­igjaldi Ý sta­ ˇkeypis kvˇta˙thlutunar, sem reyndist vera mannrÚttindabrot samkvŠmt ˙rskur­i mannrÚttindanefndar Sameinu­u ■jˇ­anna 2007. MannrÚttindabrotin halda ßfram Ý bo­i rÝkisstjˇrnar Jˇh÷nnu Sigur­ardˇttur eins og ekkert hafi Ý skorizt. Joseph Stiglitz mŠlti gegn ˇkeypis ˙thlutun aflakvˇta ß fundinum Ý Hßskˇlanum um daginn eins og hann hefur gert Ý fyrri heimsˇknum til ═slands. Hann varar eindregi­ vi­ sams konar me­fer­ ß ÷­rum au­lindum ■jˇ­arinnar, ■vÝ ■Šr eru einnig ■jˇ­areign.

FrÚttabla­i­, 10. september 2009.


Til baka