HvÝnandi K˙ba

N˙ fer hver a­ ver­a sÝ­astur a­ kynnast komm˙nismanum af eigin raun. Nor­ur-Kˇrea er loku­ ÷llum nema ÷rfßum fer­am÷nnum, en K˙bu er hŠgt a­ heimsŠkja. Landi­ er sem aldrei fyrr ß hvÝnandi k˙punni. Kreppan er dj˙p, og h˙n er tvÝ■Štt. Annars vegar er efnahagskreppan, sem ÷ldungarnir Ý rÝkisstjˇrninni reyna ekki lengur a­ leyna. FÝdel Kastrˇ er hßlfnÝrŠ­ur, og Ra˙l brˇ­ir hans, sem er n˙ forseti landsins, er a­ ver­a ßttrŠ­ur. Hins vegar er stjˇrnmßlakreppan, sem engum leyfist a­ nefna ß nafn a­ vi­lag­ri refsingu. Ůessir tveir angar kreppunnar tengjast. Raunverulegar efnahagsumbŠtur eru ekki Ý sjˇnmßli, ■ar e­ stjˇrnmßlaforustan er l÷mu­, og ÷fugt. Ůegar kalda strÝ­inu lauk, var­ K˙ba af erlendri efnahagsa­sto­, sem haf­i haldi­ landinu gangandi Ý 70 ßr. Fyrir og eftir sÝ­ari heimsstyrj÷ldina studdi kaninn K˙bu me­ ■vÝ a­ hleypa innfluttum sykri frß K˙bu til BandarÝkjanna framhjß hßum verndartollum, en bandarÝsk fyrirtŠki h÷f­u ■ß sykurekrur K˙bu Ý hendi sÚr. Eftir a­ KastrˇbrŠ­ur hÚldu innrei­ sÝna Ý Havana ß nřßrsdag 1959, tˇku SovÚtrÝkin vi­ keflinu og studdu K˙bu me­ ■vÝ a­ flytja inn ■jˇ­nřttan sykur ß yfirver­i auk annarrar a­sto­ar. Ůegar SovÚtrÝkin hrundu ß jˇladag 1991, hŠtti fjßrstu­ningur ■eirra vi­ K˙bu eins og hendi vŠri veifa­, og 11.000 sovÚzkir herna­arrß­gjafar og tŠknirß­unautar voru kalla­ir heim. Bara sykur˙tflutningurinn ß yfirver­i haf­i skila­ K˙bu um fimm millj÷r­um BandarÝkjadala ß ßri, e­a um 500 d÷lum ß hvert mannsbarn Ý landinu. Smßm saman fylltu KÝnverjar a­ hluta skar­i­, sem R˙ssar skildu eftir sig, og Venes˙ela undir stjˇrn Hugos Chavez forseta hefur selt K˙bu olÝu ß undirver­i, olÝu, sem K˙bverjar hafa sÝ­an selt ÷­rum ß heimsmarka­sver­i og hirt muninn. EfnahagslÝfi­ ß K˙bu snřst ■vÝ enn um yfirver­ og undirver­. Landi­ geldur fyrir, a­ rÚtt ver­, marka­sver­, kemur sÝzt til ßlita. Tali­ er, a­ brotthvarf R˙ssa frß K˙bu hafi skert tekjur landsmanna um 40 prˇsent. K˙bverjar Ý BandarÝkjunum senda heim um tvo milljar­a BandarÝkjadala ß ßri. Vi­ ■etta bŠtast fullar fer­at÷skur fjßr, kannski anna­ eins, eftir a­ rÝkisstjˇrn Obamas forseta heimila­i BandarÝkjam÷nnum af k˙bverskum uppruna nřlega a­ fer­ast heim til K˙bu. K˙ba var og er eins og R˙ssland var: fyrirtŠkin ■ykjast borga verkafˇlkinu, og fˇlki­ ■ykist vinna. Eftir brotthvarf R˙ssa frß K˙bu fundu rÝkisfyrirtŠkin (nŠr ÷ll fyrirtŠki landsins) fyrir ■vÝ, a­ ■etta er dřrt sport. RÝkisstjˇrn K˙bu byrja­i ■vÝ sk÷mmu eftir 1991 a­ leyfa einkarekstur Ý smßum stÝl. Eitt leiddi af ÷­ru. Ra˙l Kastrˇ tilkynnti Ý fyrra, a­ einkavŠ­ing rÝkisfyrirtŠkja kalla­i ß upps÷gn einnar milljˇnar rÝkisstarfsmanna (Ýb˙afj÷ldi K˙bu er um 11 milljˇnir). Skilabo­in voru skřr: rÝkisstjˇrnin getur ekki lengur sÚ­ um sÝna. AtvinnuleysisbŠtur eru rřrar og renna ˙t eftir ■rjß mßnu­i. Skilningur KastrˇbrŠ­ra ß einkarekstri ristir ■ˇ ekki dřpra en svo, a­ einkafyrirtŠkjum er gert ˇkleift a­ taka vi­ nema litlum hluta ■eirra, sem missa vinnuna hjß rÝkinu. Til dŠmis eru einkamatsta­ir n˙ leyf­ir, en ■eir mega ekki hafa nema tuttugu stˇla og mega ekki rß­a ˇvandabundi­ fˇlk Ý vinnu, heldur a­eins fj÷lskyldume­limi. NŠrri mß geta, hvort ekki er reynt a­ fara Ý kringum reglurnar. Hva­ er stˇll? Hva­ er fj÷lskylda? L÷greglan ey­ir ˇmŠldu p˙­ri Ý a­ gir­a fyrir sni­g÷nguna. Fyrstu skref K˙bverja ß lei­ sinni til marka­sb˙skapar lofa ■vÝ ekki gˇ­u. Eitt helzta einkenni marka­sb˙skapar er, a­ nřjum fyrirtŠkjum gefast fŠri ß a­ leysa ˇhagkvŠm fyrirtŠki af hˇlmi Ý heilbrig­ri samkeppni. Lei­in a­ ■vÝ marki er a­ efla samkeppni frekar en a­ halda henni Ý skefjum. Mikil samkeppni er lÝklegri en lÝtil samkeppni til a­ halda hagna­i Ý skefjum svo sem KastrˇbrŠ­rum er mj÷g Ý mun. Allt er Ý ni­urnÝ­slu: h˙sin, bÝlarnir, vÚlakosturinn, mannaflinn. ┴rum saman hefur ein bygging hruni­ ß hverjum degi allan ßrsins hring. Sykurmyllurnar standa ˇbreyttar frß 1959. BÝlaflotinn er kafli ˙t af fyrir sig: g÷mlu bandarÝsku kaggarnir bera k˙bverskum bifvÚlavirkjum fagurt vitni eftir meira en hßlfa ÷ld. FßtŠktin er mikil og sßr. Ungir og gamlir betla ß g÷tum ˙ti. LŠknar og l÷gfrŠ­ingar hafa meira upp ˙r sÚr sem lei­s÷gumenn en vi­ st÷rfin, sem ■eir lŠr­u til. Mßna­arlaun l÷greglumanna og hermanna eru 28 til 34 BandarÝkjadalir, lŠkna 21 til 25 dalir og verkamanna 17 dalir. En m˙sÝkin er gˇ­. Fßtt bendir til, a­ fˇlki­ muni rÝsa upp gegn ■eim brŠ­rum Ý brß­. Ůegar ■eir eru horfnir af sjˇnarsvi­inu, getur ■ˇ allt gerzt. Svo fallegu landi leyfist ekki a­ halda fˇlkinu sÝnu f÷stu Ý fßtŠktargildru mann fram af manni.

FrÚttabla­i­, 11. ßg˙st 2011.


Til baka