KatalˇnÝa

HÚr Štla Úg a­ segja ykkur s÷guna af sjßlfstŠ­isbarßttu Katalˇna. KatalˇnÝa prř­ir nor­austurhluta Spßnar. ═b˙afj÷ldinn er 7,5 milljˇnir e­a sj÷tti hluti Spßnverja, litlu minni en Ý SvÝ■jˇ­. Katalˇnar eiga sÚr mikla s÷gu og sÚrstŠ­a menningu og tungu lÝkt og t.d. Port˙galar. Katalˇnska er ßlÝka frßbrug­in spŠnsku eins og danska er frßbrug­in sŠnsku. H÷fu­borgin Barselˇna er nŠststŠrsta borg Spßnar, nŠst ß eftir MadrÝd.

Byrjum Ý Skotlandi. Margir Skotar vilja taka sÚr sjßlfstŠ­i me­ ■eim r÷kum a­ ■eir lÝta til Nor­urlanda sem fyrirmyndar a­ rÚttlßtu samfÚlagi og telja Englendinga heldur lÝta til BandarÝkjanna. ŮvÝ er beggja hagur a­ rj˙fa rÝkjasambandi­ frß 1707, segja skozkir sjßlfstŠ­issinnar, ■ar e­ ■ß fß bŠ­i Englendingar og Skotar auki­ frelsi til stefnum÷rkunar Ý gagnstŠ­ar ßttir. Englendingar vir­a ■etta sjˇnarmi­ eins og rß­a mß af ■vÝ a­ Skotum hefur veri­ veitt aukin sjßlfsstjˇrn innan Bretlands og var leyft a­ halda ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um sjßlfstŠ­i 2014. Meiri hluti kjˇsenda hafna­i sjßlfstŠ­i. SÝ­an ■ß hefur sjßlfstŠ­issinnum vaxi­ svo fiskur um hrygg a­ ■eir hirtu nŠstum ÷ll sŠti Skotlands Ý brezka ■inginu Ý kosningunum fyrir nokkru.

 

Katalˇnar hafa a­ra s÷gu a­ segja. Ůeir lÝta ß sig sem undiroka­an minni hluta ß Spßni og telja fullt sjßlfstŠ­i einu fŠru lei­ina til a­ gir­a fyrir ■ß mismunun sem ■eir telja sig sŠta. Fengju ■eir sjßlfstŠ­i gŠtu ■eir a­ mestu leyti fari­ sÝnu fram, t.d. me­ ■vÝ a­ halda ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slur, en ■Šr eru sjaldgŠfar ß Spßni. Vi­ ■etta bŠtast m.a. ■jˇ­ernissjˇnarmi­ lÝkt og Ý Skotlandi, řmist heilbrig­ menningar- og var­veizlusjˇnarmi­ e­a innhverf ■jˇ­remba og me­fylgjandi tortryggni gagnvart ˙tlendingum.

RÝkisstjˇrn Spßnar tekur sjßlfstŠ­isbarßttu Katalˇna ekki vel, mun sÝ­ur en rÝkisstjˇrn Bretlands hefur teki­ sjßlfstŠ­isˇskum Skota. Katalˇnar b˙a a­ vÝsu vi­ sjßlfstjˇrn ß řmsum svi­um lÝkt og Skotar, en rÝkisstjˇrnin Ý MadrÝd tekur ekki Ý mßl a­ veita Katalˇnum heimild til a­ halda ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um sjßlfstŠ­i eins og rÝkisstjˇrn Bretlands leyf­i Skotum a­ gera. Stjˇrnin Ý MadrÝd hˇtar Katalˇnum a­ ■eir muni ■urfa a­ hverfa ˙r ESB ef ■eir taka sÚr sjßlfstŠ­i. Ůessa hˇtun lÚt brezka stjˇrnin einnig dynja ß Skotum fyrir ■jˇ­aratkvŠ­agrei­sluna ■ar Ý fyrra. Hˇtunin er bygg­ ß sandi. Sko­um mßli­.

Ef Katalˇnar taka sÚr sjßlfstŠ­i munu Spßnverjar anna­hvort vi­urkenna KatalˇnÝu sem sjßlfstŠtt rÝki e­a ekki. Ef spŠnska stjˇrnin neitar a­ vi­urkenna sjßlfstŠ­a KatalˇnÝu, ■ß munu m÷rg a­ildarl÷nd ESB vŠntanlega ekki heldur vi­urkenna sjßlfstŠ­i­, og ver­ur ■ß KatalˇnÝa ßfram Ý ESB sem hluti Spßnar. Ef spŠnska stjˇrnin vi­urkennir ß hinn bˇginn KatalˇnÝu sem sjßlfstŠtt rÝki, ■ß munu ÷ll ÷nnur ESB-rÝki tr˙lega gera slÝkt hi­ sama og taka KatalˇnÝu tveim h÷ndum sem nřju a­ildarrÝki skv. nřjum a­ildarsamningi. ┴framhaldandi vist Katalˇna Ý ESB mß ■vÝ telja vÝsa hva­ sem hˇtunum spŠnsku rÝkisstjˇrnarinnar lÝ­ur.

Katalˇnskum og skozkum sjßlfstŠ­issinnum er mj÷g Ý mun a­ vera ßfram Ý ESB. ┴n a­ildar a­ ESB myndi hvorug ■jˇ­in kŠra sig um sjßlfstŠ­i ■ar e­ ESB-a­ildin tryggir ■eim a­gang a­ margfalt stŠrri marka­i en samb˙­ vi­ England og Spßn myndi gera utan ESB.

Um ■etta ■arf brezka rÝkisstjˇrnin a­ hugsa n˙ ■egar h˙n rß­gerir a­ halda ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um hvort Bretar eigi a­ vera ßfram Ý ESB. Ef Bretar ßkve­a a­ ganga ˙r ESB jafngildir s˙ ßkv÷r­un brottvÝsun Skota ˙r rÝkjasambandinu vi­ England, Wales og Nor­ur-═rland. Nei Ý vŠntanlegri ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu Breta myndi knřja Skota til a­ taka sÚr sjßlfstŠ­i ßn tafar til a­ var­veita a­ild ■eirra a­ ESB.

LÝkt og skozkir sjßlfstŠ­issinnar hafa katalˇnskir sjßlfstŠ­issinnar ekki enn komi­ sÚr saman um a­ild a­ Natˇ. Hyggilegast vŠri Ý bß­um l÷ndum a­ halda sjßlfstŠ­a ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um mßli­ frekar en a­ gera ˙t um ■a­ ß fßmennum stjˇrnmßlafundum ß ■ingi e­a annars sta­ar.

RÝkjasamband er a­ řmsu leyti eins og hjˇnaband me­ gagnkvŠmum rÚtti og skyldum. ١tt tvo ■urfi til a­ ganga Ý hjˇnaband ■arf bara einn til a­ skilja. SpŠnska rÝkisstjˇrnin ■arf eins og brezka stjˇrnin a­ horfast Ý augu vi­ ■ß sta­reynd og vi­urkenna lř­rŠ­islegan rÚtt Katalˇna til sjßlfstŠ­is kjˇsi ■eir ■a­.

FrÚttabla­i­, 25. j˙nÝ 2015.


Til baka