Hvert er ■ß or­i­ okkar starf?
Ůegar ═slendingar fengu heimastjˇrn 1904, var kaupmßttur ■jˇ­artekna ß mann hÚr heima um helmingur af kaupmŠtti ■jˇ­artekna ß mann Ý Danm÷rku. ═slendingar voru ■ß m.÷.o. hßlfdrŠttingar ß vi­ Dani. LÝfskj÷r ß ═slandi voru ■ß svipu­ og ■au eru n˙ Ý G÷nu.

NŠstu ßratugi nß­um vi­ D÷num smßtt og smßtt.

Al■ingishßtÝ­arßri­ 1930 voru lÝfskj÷r ß ═slandi or­in eins og ■au eru n˙ ß Indlandi. ┴ri­ 1960 voru lÝfskj÷rin hÚr or­in eins og ■au eru n˙ Ý KÝna. Og 1990 stˇ­u ═slendingar jafnfŠtis D÷num Ý efnahagslegu tilliti.

Kaupmßttur ■jˇ­artekna ß mann er algengasti mŠlikvar­inn ß efnaleg lÝfskj÷r. Ůessi kvar­i hefur ■ˇ ■ann galla, a­ hann tekur fyrirh÷fnina ß bak vi­ tekju÷flunina ekki me­ Ý reikninginn. Mikil ˇhagkvŠmni kallar ß mikla fyrirh÷fn.

Kaupmßttur ■jˇ­artekna ß hverja vinnustund er betri lÝfskjarakvar­i, ■vÝ a­ ■ß er fyrirh÷fnin tekin me­ Ý reikninginn. Vandinn er sß, a­ ßrei­anlegar og al■jˇ­lega sambŠrilegar sta­t÷lur um vinnustundir sßu ekki dagsins ljˇs fyrr en fyrir fßeinum ßrum.

Ůetta skiptir mßli, ■vÝ a­ sumar ■jˇ­ir ■urfa a­ hafa miki­ fyrir hlutunum vegna řmislegrar ˇhagkvŠmni, sem ß ■Šr er l÷g­.

E­a tr˙a menn ■vÝ, a­ fßkeppnin hÚr heima, sukki­ og spillingin kosti ekki neitt? – og ■a­ Ý nřhrundu landi. Varla lengur.

Aldrei hafa heimilin ■urft svo mj÷g ß hjßlp a­ halda eins og eftir hrun, en landb˙na­arstefnan stendur samt ˇbreytt me­ allri sinni ˇhagkvŠmni, sem birtist m.a. Ý hßu matarver­i. ┴fram skal hla­i­ undir ˙tvegsmenn ß kostna­ skattgrei­enda me­ gamla laginu, ■ˇtt sjßvar˙tvegurinn standi ekki undir nema r÷skum fjˇr­ungi gjaldeyristekna og margar mikilvŠgar stofnanir (Hßskˇlinn, LandspÝtalinn, RÝkis˙tvarpi­ o.s.frv.) berjist Ý b÷kkum. Ekki bˇlar enn ß samkeppni Ý bankakerfinu, og ■annig mŠtti lengi telja.

HÚr eru eina fer­ina enn ■rjßr myndir, sem lřsa vandanum Ý hnotskurn.

Fyrsta myndin sřnir, a­ ═sland drˇst skyndilega aftur ˙r ÷­rum Nor­url÷ndum Ý hruninu 2008 mŠlt Ý kaupmŠtti ■jˇ­artekna ß mann. Ůessi mynd er ■ˇ ■vÝ marki brennd, a­ h˙n tekur ekki mi­ af ■vÝ, a­ starfandi ═slendingar vinna mun lengri vinnuviku en starfandi menn annars sta­ar um Nor­url÷nd. Myndin tekur ekki heldur mi­ af ■vÝ, a­ mun hŠrra hlutfall fˇlksfj÷ldans er starfandi hÚr en ß ÷­rum Nor­url÷ndum (um 75% hÚr ß mˇti r÷sklega 60% ■ar a­ jafna­i).

Mi­myndin sřnir, a­ ß ═slandi ■urfa menn a­ vinna lengri vinnuviku og lengri hluta Švinnar a­ jafna­i, ■.e. mun fleiri vinnustundir ß mann ß heildina liti­, til a­ nß endum saman.

Ůri­ja myndin er leidd af fyrri myndunum tveim. H˙n sřnir, a­ ═sland byrja­i a­ dragast aftur ˙r ÷­rum Nor­url÷ndum l÷ngu fyrir hrun Ý efnahagslegu tilliti, ef kaupmßttur ■jˇ­artekna ß hverja vinnustund er haf­ur til marks.

Hruni­ var bara ein aflei­ing og birtingarmynd landlŠgrar ˇhagkvŠmni, sem hefur dregi­ lÝfskj÷r almennings svo langt ni­ur, a­ ═slendingar eru n˙ ekki nema r÷sklega hßlfdrŠttingar ß vi­ Dani mŠlt Ý kaupmŠtti ■jˇ­artekna ß hverja vinnustund lÝkt og var um aldamˇtin 1900.

Gle­ilegt ßr.

Mynd 1. Kaupmßttur landsframlei­slu ß mann 1980-2012 (BandarÝkjadollarar)


Mynd 2. Vinnustundir ß mann 1990-2012


Mynd 3. Kaupmßttur landsframlei­slu ß vinnustund 1990-2012 (BandarÝkjadollarar)

DV, 10. jan˙ar 2014.


Til baka