Kve­jur frß KalifornÝu

Fj÷lbreytni er jafnan talin eftirsˇknarver­, svo Ý mannlegu fÚlagi sem Ý rÝki nßtt˙runnar.

Rß­deildarsamt fˇlk setur eggin sÝn ˇgjarnan ÷ll Ý eina k÷rfu. Ůa­ er hygginna manna hßttur a­ dreifa ßhŠttu. Reynslan sřnir a­ olÝa og a­rar au­lindir nßtt˙runnar geta reynzt vera blendin blessun gŠti menn ekki a­ sÚr. M÷rg olÝul÷nd eiga vi­ mikinn vanda a­ strÝ­a, n˙ t.d. Venes˙ela. Noregur og Kanada eru undantekningar sem sanna regluna. Einn angi vandans er a­ nßtt˙ruau­lindir la­a stundum ˇŠskilegt fˇlk a­ stjˇrnmßlastarfi, fˇlk sem er mest Ý mun a­ komast yfir au­lindarentuna handa sÚr og sÝnum og halda ÷­rum frß henni ■ˇtt au­lindirnar sÚu vÝ­a ■jˇ­areign skv. l÷gum. Au­lindum er jafnan au­stoli­. Flestar ■jˇ­ir sem b˙a a­ rÝkulegum au­lindum mi­a a­ aukinni fj÷lbreytni Ý atvinnulÝfi til a­ dreifa ßhŠttu, til a­ hafa ekki of m÷rg egg Ý einni k÷rfu.

 

Sama sjˇnarmi­ ß vi­ um stjˇrnmßl. EinrŠ­i lÝkt og olÝa (og stundum fiskur!) la­ar stundum ˇŠskilegt fˇlk a­ stjˇrnmßlastarfi, fˇlk sem er mest Ý mun a­ halda stjˇrnartaumunum hjß sÚr og sÝnum og halda ÷­rum frß. Flestar ■jˇ­ir sem b˙a vi­ einrŠ­i mi­a a­ aukinni fj÷lbreytni Ý stjˇrnmßlum, ■.e. lř­rŠ­i, til a­ dreifa ßhŠttu, til a­ hafa ekki of m÷rg egg Ý einni k÷rfu. Ůess vegna m.a. hefur lř­rŠ­i sˇtt ß. Um 1970 voru einrŠ­isrÝki heimsins ■risvar sinnum fleiri en lř­rŠ­isrÝkin. N˙, tŠpri hßlfri ÷ld sÝ­ar, eru lř­rŠ­isrÝkin nŠstum fimm sinnum fleiri en einrŠ­isrÝkin. Eftirsˇkn eftir lř­rŠ­i mi­ar a­ fj÷lbreytni og frelsi til a­ brjˇtast undan yfirrß­um innvÝg­rar og innm˙ra­rar valdastÚttar. EinrŠ­isl÷nd eru jafnan fßtŠk. Lř­rŠ­isl÷nd eru jafnan rÝk. Um mi­ja 19. ÷ld voru BandarÝkin enn■ß eina lř­rŠ­isrÝki heimsins. ١tt byltingarnar sem breiddust ˙t um Evrˇpu eftir 1848 vŠru bar­ar ni­ur leiddu ■Šr smßm saman til lř­rŠ­is Ý ßlfunni. Eftir 1945 breiddist lř­rŠ­i ˙t me­ nßnu samstarfi ■jˇ­anna bß­um megin vi­ nor­anvert Atlantshaf. Lř­rŠ­isrÝkjum fj÷lga­i mj÷g frß 1945 til 1960 og aftur frß 1980 til 2002, en ■ß st÷­va­ist fj÷lgunin. N˙ er svo komi­ a­ bandarÝska stofnunin Freedom House hefur lŠkka­ lř­rŠ­iseinkunn BandarÝkjanna ni­ur fyrir einkunn flestra Vestur-EvrˇpurÝkja. Brezka dagbla­i­ Guardian kallar n˙ Angelu Merkel kanslara Ůřzkalands „lei­toga hins frjßls heims“. Innan ESB sřna Pˇlland og Ungverjaland merki um dvÝnandi vir­ingu fyrir lř­rŠ­i og mannrÚttindum Ý blˇra vi­ grunngildi sambandsins.

═ ljˇsi alls ■essa fer ekki vel ß a­ enn skuli Al■ingi sřna lř­rŠ­i og mannrÚttindum hli­stŠ­a vanvir­ingu me­ ■vÝ draga von ˙r viti sta­festingu nřju stjˇrnarskrßrinnar sem var sam■ykkt Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu 2012 og hefur legi­ fullb˙in til afgrei­slu frß 2013. Betur fŠri ß a­ Al■ingi sendi umheiminum upplÝfgandi bo­ um styrk og fegur­ Ýslenzks lř­rŠ­is me­ ■vÝ a­ lj˙ka mßlinu me­ sŠmd. Ůeim bo­um myndu unnendur lř­rŠ­is og mannrÚttinda um allan heim fagna ßkaft eins og fram kom ß fundum um lř­rŠ­i ß ═slandi um sÝ­ustu helgi Ý tveim helztu hßskˇlum KalifornÝu, Berkeley og Stanford. Al■ingi hefur n˙ Ý fj÷gur ßr vanrŠkt a­ senda umheiminum ■essi bo­ og vaki­ illan grun um ors÷kina. „Vi­ h÷fum be­i­ nˇgu lengi“, sag­i VigdÝs Finnbogadˇttir, fv. forseti ═slands, Ý ßvarpi sÝnu Ý KalifornÝu.

Vi­ ■urfum a­ fara varlega. John Adams, annar forseti BandarÝkjanna, skrifa­i vini sÝnum Ý brÚfi 1814 og vitna­i Ý grÝska heimspekinginn Aristˇteles: “Lř­rŠ­i endist aldrei lengi. … Hinga­ til hafa ÷ll lř­rŠ­isrÝki frami­ sjßlfsvÝg.” (Ůř­ing mÝn, ŮG).

Al■ingi leyfist ekki a­ skßka ■jˇ­arviljanum til hli­ar. SlÝkt hef­i t.d. ekki hvarfla­ a­ brezka ■inginu eftir ■jˇ­aratkvŠ­agrei­sluna Ý fyrra um ˙rs÷gn Breta ˙r ESB ■ˇtt atkvŠ­agrei­slan vŠri rß­gefandi. ═ ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu liggur valdi­ vi­ uppsprettu sÝna, hjß kjˇsendum. Of margir al■ingismenn sitja og standa eins og yfirbo­arar ■eirra og borgunarmenn Ý sjßvar˙tvegi segja ■eim. Mßli­ snřst um au­ og v÷ld eins og vi­ ١rhildur Ůorleifsdˇttir leikstjˇri og fv. stjˇrnlagarß­sfulltr˙i o.fl. hnykktum ß Ý KalifornÝu. Of margir ■ingmenn fella sig ekki vi­ au­lindaßkvŠ­i­ sem er ■ˇ sami­ upp ˙r stefnuskrßm allra g÷mlu flokkanna ß Al■ingi. Ůeir fella sig ■egar ß reynir ekki vi­ au­lindir Ý ■jˇ­areigu nema til mßlamynda. Fimm af hverjum sex kjˇsendum (83%) lřstu sig fylgjandi au­lindaßkvŠ­inu Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunni 2012. Ëheilindi margra ■ingmanna og fßeinna frŠ­imanna birtast ljˇslega Ý ■vÝ a­ ■eir nefna aldrei andst÷­una gegn au­lindaßkvŠ­inu sem er a­alatri­i­ heldur b˙a ■eir til ˇskyldar ßtyllur sem bandarÝsku l÷gfrŠ­ingarnir David Carrillo, Stephen Duvernay og Brandon Stracener tŠttu Ý sig ß fundinum Ý Berkeley. Of margir ■ingmenn fella sig ekki heldur vi­ kosningaßkvŠ­i­ sem kve­ur ß um jafnt vŠgi atkvŠ­a og samrřmist ■vÝ stefnu allra g÷mlu flokkanna nema Framsˇknar. Tveir af hverjum ■rem kjˇsendum (67%) lřstu sig fylgjandi kosningaßkvŠ­inu eins og frumvarpinu Ý heild Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunni 2012.

Au­lindaßkvŠ­i­ og kosningaßkvŠ­i­ sn˙a a­ mannrÚttindum Ý skilningi laga og fj÷l■jˇ­legra mannrÚttindasßttmßla sem ═sland er a­ili a­. ŮvÝ ver­ur hŠgt a­ draga stjˇrnv÷ld fyrir erlenda dˇmstˇla haldi ■au ßfram a­ standa Ý vegi fyrir gildist÷ku nřju stjˇrnarskrßrinnar og hindra me­ ■vÝ mˇti framgang algildra mannrÚttinda. Vonandi sÚr Al■ingi sig um h÷nd ß­ur en til slÝks kemur.  

FrÚttabla­i­, 8. j˙nÝ 2017.


Til baka