Lausaganga fer­afˇlks

Offj÷lgun fer­amanna er vel ■ekkt vi­fangsefni vÝ­a um l÷nd. ┌ti Ý heimi er ■vÝ til sta­ar dřrmŠt reynsla af rÚttum og r÷ngum vi­br÷g­um heimamanna vi­ slÝkri offj÷lgun.

 

Byrjum Ý Feneyjum, einni s÷gufrŠgustu og fegurstu borg Evrˇpu. ═b˙afj÷ldi g÷mlu borgarinnar var ß bilinu 100 til 150 ■˙sund frß mi­ri 16. ÷ld til aldamˇtanna 1900, nßlga­ist sÝ­an 200 ■˙sund manns um 1960 og er n˙ kominn ni­ur Ý 50 til 55 ■˙sund. ═b˙um Feneyja hefur sem sagt fŠkka­ um tvo ■ri­ju frß fyrri tÝ­. FŠkkunin hefur einkum ßtt sÚr sta­ sÝ­ustu ßratugi ■ar e­ heimamenn hafa lagt ß flˇtta undan ßgangi fer­amanna. Fj÷ldi fer­afˇlks sem heimsŠkir borgina n˙ nemur um 25 til 30 milljˇnum ß hverju ßri. Ír fj÷lgun sÝ­ustu ßra stafar m.a. af tÝ­um heimsˇknum stˇrra skemmtifer­askipa sem yfirv÷ldin leyfa sumum a­ leggjast a­ bryggju vi­ Mark˙sartorgi­ Ý hjarta borgarinnar ■ar sem skipin gnŠfa yfir mi­aldaminjarnar. Svo rammt kve­ur a­ tra­akinu og ˙tlitsspj÷llunum a­ Sameinu­u ■jˇ­irnar segjast munu setja Feneyjar ß lista yfir heimsminjar Ý ˙trřmingarhŠttu ef borgaryfirv÷ld taka sig ekki ß.

Vandi Feneyja er tvÝ■Šttur. ═b˙arnir flřja og borgin drabbast ni­ur. HŠgt hef­i veri­ a­ stemma stigu fyrir ßnÝ­slunni me­ gjaldheimtu til a­ halda borginni Ý bygg­ og vernda minjarnar en borgaryfirv÷ldin brug­ust ekki vi­ Ýtreku­um ßskorunum Ý ■ß veru fyrr en 2011 me­ innheimtu lÝtils hßttar gistinßttagjalds. Gjaldi­ nŠr ekki til langstŠrsta hˇpsins, ■eirra sem heimsŠkja borgina yfir daginn og skilja lÝti­ sem ekkert eftir. Vi­ eigum eftir a­ sjß hvort yfirv÷ldin breg­ast vi­ ßskorun SŮ frß Ý fyrra. FramtÝ­ Feneyja er ekki einkamßl Feneyinga e­a ═tala.

Eyjan fagra Ý Indlandshafi, MßritÝus, er annar handleggur. Ůar rÚ­u tilt÷lulega fßir sykurekrueigendur l÷gum og lofum ß fyrri tÝ­ ■ar e­ sykur var helzta ˙tflutningsafur­ eyjarskeggja. Ůegar skemmtifer­ir fŠr­ust Ý v÷xt eftir 1960 og venjulegt fˇlk haf­i loksins efni ß utanfer­um var­ MßritÝus smßm saman vinsŠll ßfangasta­ur fer­afˇlks. Fer­a˙tvegurinn var­ ß sk÷mmum tÝma helzti ˙tflutningsatvinnuvegur landsmanna. Ůessum umskiptum fylgdi aukin valddreifing ■ar e­ eignarhald fyrirtŠkja Ý fer­˙tveginum er tilt÷lulega dreift Ý andst÷­umerkingu vi­ sam■jappa­ eignarhald ß sykurekrunum. LÝtil fj÷lskylduhˇtel og litlir veitingasta­ir kepptu vi­ stˇr hˇtel og ke­jur. Yfirgangur g÷mlu sykurgreifanna hreif ekki lengur. Ůi­ sjßi­ hvert Úg er a­ fara.

Vi­ bŠttist umhyggja stjˇrnvalda fyrir umhverfinu. Leiguflug til MßritÝus var ekki leyft heldur a­eins ߊtlunarflug. Ůetta var gert til a­ halda fj÷lda fer­amanna Ý skefjum. Skv. t÷lum Al■jˇ­abankans kom r÷sklega ein milljˇn fer­amanna til MßritÝus 2014 sem er drj˙g tv÷f÷ldun frß 1995. ═b˙afj÷ldinn ß MßritÝus er 1,3 milljˇnir. Til samanbur­ar vi­ a­ra fer­aparadÝs kom hßlf milljˇn fer­amanna til KarÝbahafseyjarinnar Barbados 2014 bori­ saman vi­ 400 ■˙sund 1995, fimmtungsaukning sem sagt. ═b˙afj÷ldi Barbados er innan vi­ 300 ■˙sund. BŠ­i eyrÝkin leggja ■unga ßherzlu ß umhverfisholla hßgŠ­a■jˇnustu handa hˇflegum fj÷lda fer­amanna til a­ treysta fer­a˙tveginn Ý sessi sem sjßlfbŠran og varanlegan mßttarstˇlpa efnahagslÝfsins.

Hinga­ heim kom ein milljˇn fer­amanna 2014 skv. t÷lum Al■jˇ­abankans og Fer­amßlastofu bori­ saman vi­ 200 ■˙sund 1995, fimmf÷ldun sem sagt. Fj÷ldi fer­amanna var 1,8 milljˇnir Ý fyrra, 2016, og ■a­ gerir ■ß nÝf÷ldun frß 1995. Vissulega hefur fj÷lgun fer­amanna ÷rva­ efnahagslÝfi­ eins og rß­a mß t.d. af i­andi mannlÝfi ß g÷tum ReykjavÝkur sem ß­ur voru fßfarnar. ┴ mˇti kemur ˇnŠ­i af v÷ldum fer­amanna, m.a. stˇraukin umfer­ Ý borginni og ˙ti ß vegum. Hringveginum, sjßlfri ■jˇ­brautinni, hefur veri­ lřst sem hŠttulegasta fer­amannasta­ landsins.

Margt mß hafa til marks um h÷mluleysi­ Ý fer­a˙tveginum og me­virkni sinnulausra stjˇrnvalda sem hafa or­i­ uppvÝs a­ margfaldri vanrŠkslu. Stjˇrnv÷ld hafa vanrŠkt uppbyggingu innvi­a til a­ hŠgt sÚ a­ taka sˇmasamlega ß mˇti fer­am÷nnum. Ůau hafa ekki svo vita­ sÚ lßti­ fara fram ˙ttekt ß umhverfisßhrifum fer­abyltingarinnar. Ůau hafa lÝkt og borgaryfirv÷ld Ý Feneyjum ger­u lengi vel hunza­ till÷gur um gjaldheimtu, sama ˙rrŠ­i og hef­i duga­ bezt til a­ tryggja hagkvŠma og rÚttlßta fiskvei­istjˇrn og myndi n˙ duga til a­ tempra fj÷lgun fer­amanna; bo­u­ fŠrsla fer­a■jˇnustu upp Ý efra ■rep vir­isaukaskatts er ■ˇ skref Ý rÚtta ßtt. Og ■au sřna engin merki ■ess enn a­ ■au hafi hug ß a­ ■iggja rß­ frß ■eim sem mestum ßrangri hafa nß­ Ý sjßlfbŠrum fer­a˙tvegi, t.d. ß Barbados og MßritÝus.

FrÚttabla­i­, 13. aprÝl 2017.


Til baka