Milli feigs og ˇfeigs

StokkhˇlmiN˙ er h˙n tekin a­ skřrast myndin af bandarÝskum stjˇrnmßlum Ý a­draganda forsetakosninganna 2020. Ůetta skiptir mßli. Trump forseti er ˇvinsŠlasti forseti landsins frß ■vÝ Gallup hˇf slÝkar mŠlingar 1945. Me­al ■rettßn BandarÝkjaforseta frß Harry Truman til Donalds Trump er Trump hinn eini sem hefur aldrei noti­ stu­nings meiri hluta kjˇsenda eftir brß­um ■riggja ßra setu Ý HvÝta h˙sinu. Hann er hinn fyrsti sinnar tegundar. BandarÝskir sagnfrŠ­ingar og stjˇrnmßlafrŠ­ingar telja hann verstan allra 44ra forseta BandarÝkjanna frß ÷ndver­u. Nřjar rannsˇknir benda til a­ kj÷r hans 2016 megi skřra ekki bara me­ vonbrig­um margra kjˇsenda vegna sta­na­ra lÝfskjara og ˇtÝmabŠrra dau­sfalla Ý dreifbřli heldur einnig me­ gamalgrˇnum fordˇmum gegn bl÷kkum÷nnum og nřbyggjum, fordˇmum sem forsetinn hefur řft upp og haldi­ ßfram a­ kynda undir.

Margt bendir ■ˇ til ■ess, m.a. margar sko­anakannanir, a­ Trump forseti muni a­ ßri ■urfa a­ l˙ta Ý lŠgra haldi fyrir frambjˇ­anda demˇkrata hver sem hann ver­ur e­a h˙n. Ůa­ sem hefur breytzt er a­ Š fleiri sjß Ý gegnum forsetann og upphlaup hans og sn˙a ■vÝ baki vi­ honum auk ■ess sem n˙ vir­ist ni­ursveifla Ý bandarÝsku efnahagslÝfi vera Ý a­sigi lÝkt og vÝ­a annars sta­ar. Ni­ursveifla me­ auknu atvinnuleysi Ý a­draganda kosninga bitnar jafnan ß sitjandi forseta. Vi­ bŠtist a­ forsetinn hefur ekki bara sŠtt ˇvenjuharkalegri fordŠmingu andstŠ­inga sinna og fj÷lmi­la heldur eru n˙ einnig Ý gangi um 30 opinberar rannsˇknir ß meintum l÷gbrotum hans og manna hans af hßlfu BandarÝkja■ings og saksˇknara. Sumir nßnir samstarfsmenn forsetans hafa ■egar hloti­ fangelsisdˇma fyrir efnahagsbrot og a­ra glŠpi og sitja inni.

 

Ůarna birtist styrkur BandarÝkjanna sem rÚttarrÝkis. Hßir og lßgir eru yfirleitt jafnir fyrir bandarÝskum l÷gum Ý ■eim skilningi a­ dˇmarar, forsetar, rÝkisstjˇrar, saksˇknarar og ■ingmenn eru i­ulega dregnir fyrir dˇm ef ■eir brjˇta l÷g. Fv. rÝkisstjˇri Illinois Rod Blagojevich afplßnar n˙ t.d. 14 ßra fangelsisdˇm. Me­ ■essu er ■ˇ ekki sagt a­ bandarÝskt rÚttarfar fari aldrei Ý manngreinarßlit, ÷­ru nŠr, ■vÝ bl÷kkumenn eru enn beittir margs kyns rangindum ■ˇtt ■eir hafi n˙ Ý meira en hßlfa ÷ld sta­i­ jafnfŠtis hvÝtum fyrir l÷gum. Og a­eins ÷rfßir brotlegir bankamenn voru ßkŠr­ir og dŠmdir eftir 2008 enda h÷f­u bankarnir fyllt fjßrhirzlur beggja stjˇrnmßlaflokka.

Ůegar ÷llu er ß botninn hvolft hvÝlir bandarÝskt stjˇrnarfar ß skilvirkri ■rÝskiptingu valds, ÷flugum fj÷lmi­lum og jafnrŠ­i hßrra og lßgra fyrir l÷gum. Ůetta dug­i til a­ koma Richard Nixon ˙t ˙r HvÝta h˙sinu 1974. Fari svo a­ Trump fari me­ sigur ˙r břtum 2020 mun reyna aftur ß innri styrk bandarÝsks stjˇrnarfars lÝkt og 1974.

VÝkur n˙ s÷gunni heim til ═slands ■ar sem hvorki skilvirkri ■rÝskiptingu valds nÚ jafnrŠ­i fyrir l÷gum er til a­ dreifa ■ˇtt fj÷lmi­lum hafi vaxi­ ßsmegin. HÚr skilur milli feigs og ˇfeigs. FramkvŠmdarvaldi­ hefur bŠ­i Al■ingi og skipan dˇmara Ý hendi sinni sem fyrr og ■rßskallast vi­ a­ sta­festa nřju stjˇrnarskrßna sem er einmitt Štla­ a­ tryggja m.a. betra jafnvŠgi og skarpari skil milli vald■ßttanna ■riggja.

Miki­ vir­ist einnig vanta upp ß jafnrŠ­i fyrir l÷gum. HŠstarÚttardˇmarar hafa saka­ hver annan um l÷gbrot ßn ■ess a­ Al■ingi e­a ÷nnur yfirv÷ld hafi lßti­ mßli­ til sÝn taka. Al■ingi sam■ykkti 2012 a­ lßta rannsaka einkavŠ­ingu bankanna en lÚt ■ˇ ekki af rannsˇkninni ver­a enda h÷f­u bankarnir fyllt fjßrhirzlur ■riggja stjˇrnmßlaflokka fyrir hrun. Hinn fjˇr­i, svo vi­ h÷ldum okkur bara vi­ fjˇrflokkinn, sag­i ekki m˙kk.

Se­labankinn hefur teki­ a­ sÚr a­ rannsaka sjßlfur meint misferli innan bankans. Eftir a­ meint brot voru fyrnd birti bankinn loksins skřrslu um Kaup■ingslßni­ ßn ■ess a­ nefna a­ ■ri­jungur lßnsfjßrins var lag­ur samdŠgurs inn ß reikning ß Tortˇlu 6. oktˇber 2008. Skřrslan bŠtti engu vi­ ■a­ sem vita­ var l÷ngu fyrr, ÷­ru nŠr. Fyrir sk÷mmu birti bankinn svo a­ra skřrslu um innflutning gjaldeyris til landsins eftir hrun. Skřrslan sta­festir a­ bankinn leit undan frekar en a­ spyrja um uppruna fjßrins svo sem honum bar. Bankinn neitar enn a­ birta n÷fn ■eirra sem fluttu fÚ­ heim. Fj÷lmi­lar hafa upplřst a­ meira en ■ri­jungur fjßrins kom frß L˙xemborg og Sviss. Bankarß­smenn ■urfa a­ upplřsa hvort og ■ß hvernig ■eir rŠktu lagaskyldu sÝna til a­ fylgjast me­ a­ bankinn fŠri a­ l÷gum.

NŠr allir flokkar ß Al■ingi, bankarnir og stˇrfyrirtŠkin vir­ast sta­rß­in Ý a­ rÝghalda Ý sukki­ sem setti landi­ ß hli­ina 2008. Ůau hafa a­ ■vÝ er vir­ist ekkert lŠrt og engu gleymt. A­ ■vÝ hlřtur a­ koma a­ fˇlki­ Ý landinu taki sÚr tak og setji ■eim stˇlinn fyrir dyrnar.

FrÚttabla­i­, 22. ßg˙st 2019.


Til baka