Mislangar vir

Vi mennirnir lifum mislengi. jir lifa me lku lagi mislengi. Skemmst allra lifir n a jafnai flki Svaslandi, rlitlu hfjllttu landi sem er umluki Suur-Afrku. Svasland er n eina land heimsins ar sem vilkur nfddra barna n ekki 50 rum. Lengst lifir n flki Hong Kong ar sem hvtvoungur getur vnzt ess a vera 84ra ra. essar tlur marka mikla framfr fr fyrri t. Mest munar um minnkandi barnadaua.

ri 1960 skiptist heimurinn tvo nokkurn veginn jafnstra hpa landa. Annar helmingurinn bj vi stuttar vir, fr 28 rum a jafnai Mal Vestur-Afrku upp tp 50 r El Salvador Mi-Amerku. Hinn helmingurinn sem var mun fmennari bj vi lengri vir, allt a 73 rum (Noregur, sland, Holland og Svj). N hafa Knverjar Hong Kong skoti okkur slendingum og Normnnum aftur fyrir sig og einnig Japanar (84 r), talar (84 r), Spnverjar (83 r) og Svisslendingar (83 r). virnar halda fram a lengjast vast hvar eins og vera ber.

slenzka talan um mealvilengd 2016 er tp 81 r fyrir karla og 84 r fyrir konur skv. Hagstofunni. Konurnar lifa m..o. rem rum lengur a jafnai en karlarnir. slendingar lifa n a jafnai tu rum lengur en 1960. Og Knverjarnir Hong Kong lifa n 17 rum lengur a jafnai en eir geru 1960, Japanar 16 rum lengur.

Njar rannsknir benda til mikils munar vilengd rkra og ftkra. Hagfringar birtu um daginn frlega ritger sem snir a rkasti hundrashluti bandarskra karlmanna, .e. s hundrashluti (1%) sem mestar eignir, lifir n a jafnai nstum 15 rum lengur en ftkasti hundrashlutinn, .e. s hundrashluti (1%) sem minnstar eignir. Munurinn vilkum rkra og ftkra kvenna sama kvara er minni ea 10 r frekar en tp 15 r.

Bili milli rkra og ftkra breikkar hratt. Undangengin 15 r hafa vir rkra karla lengzt um rsk tv r og rkra kvenna um tp rj r. vir ftkra karla hafa lengzt um rj mnui sama tma og vir ftkra kvenna hafa stai sta. essi samanburur nr til eirra 5% einstaklinga sem hafa mestar tekjur og eirra 5% sem hafa minnstar tekjur.

essi mikli munur virist vitna m.a. um lkan efnahag og jafnan agang a heilbrigisjnustu. essu ljsi arf a skoa ann einbeitta setning repblikana Bandarkjaingi og Trumps forseta a nema r gildi heilbrigislggjfina fr 2010 sem kennd er vi Obama fv. forseta (e. Obamacare) og svipta me v mti 23 milljnir Bandarkjamanna nfengnum heilbrigistryggingum. essu ljsi arf einnig a skoa njar upplsingar um hrakandi heilsu Bandarkjamanna. Kaninn lifi a jafnai 70 r 1960 og lifir n 79 r. Munurinn slandi og Bandarkjunum var rj r 1960 (70 r ar, 73 r hr) og er fjgur r n (79 r ar, 83 r hr). Mealvilengd Bandarkjamanna eykst hgar en hr heima og var m.a. vegna ess a vilengd mialdra hvtra Bandarkjamanna hefur fari lkkandi fr 1999 vegna lifnaarsjkdma, eiturlyfjaneyzlu og sjlfsvga. Slkt hefur ekki ur gerzt ntmanum nema Rsslandi eftir hrun kommnismans og Afrku af vldum eyniveirunnar. Manntjni Bandarkjunum af vldum essa faraldurs slagar htt upp mannfalli af vldum eynifaraldursins ar vestra fr 1981.

Spurningin um aukinn jfnu skiptingu lfsga snst ekki aeins um tekjur, eignir og vld heldur snst hn einnig bkstaflega um lf og daua. vntar afleiingar aukinnar misskiptingar leyna sr ekki. Me v a setja misskiptingu oddinn kosningabarttu sinni 2016 komst Bernie Sanders, ssalistinn sem hafi ratugum saman veri hlfgerur utangarsmaur bandarskum stjrnmlum, nlgt v a n kjri sem forseti Bandarkjanna. Svo virist sem Donald Trump hafi n kjri m.a. me v a tala mli eirra sem hllum fti standa. Bretar kvu fyrra a ganga r ESB einkum fyrir tilstilli eirra sem telja sig hafa ori undir efnahagslfi Bretlands.

Aljagjaldeyrissjurinn (AGS) lt sr misskiptingu lttu rmi liggja fram a hruni en rir n sambandi milli misskiptingar og rangurs efnahagsmlum samtlum vi aildarlnd sjsins. Fast er stt a Sjnum vegna essa af hlfu eirra sem halda v fram a aukinn jfnuur s einfld og elileg afleiing ess a annig vilji menn hafa etta. Hverjir tli a su sem vilja hafa etta svona? a eru vitaskuld eir sem hefur tekizt a slsa undir sig au og vld fr rum. Sumir eirra, . m. nokkrir hagfringar Chicago, halda v enn fram fullum fetum eins og ekkert hafi gerzt a atvinnuleysi s vinlega vilja. Flk vill vera atvinnulaust, segja eir. ll vitleysa er eins, segi g.

Frttablai, 22. jn 2017.


Til baka