Gar frttir r Gbeyimrkinni

Arabaheimurinn stendur n vatnaskilum lkt og veldi Sovtrkjanna slugu fyrir tuttugu rum, egar 300 milljnir manna kstuu af sr hlekkjunum og hrktu einrisstjrnir kommnista fr vldum Mi- og Austur-Evrpu. Arabar, um 360 milljnir talsins 22 lndum fr Atlantshafi austur a Persafla, eygja n langr tkifri til a reisa mannlegt lrisskipulag rstum einris og kgunar. Umskiptin Mi- og Austur-Evrpu fru a mestu leyti frisamlega fram. zka jin hefur n bi sameinu vi skora lri fr 1989. Blgara, Plland, Rmena, Tkkland, Slvaka og Ungverjaland eru n einnig lrisrki innan vbanda ESB. Blgara og Rmena eru a snnu gerspillt, en a er Grikkland lka, og tala er litlu skrri skv. spillingarvsitlu Transparency International, en hn er a vsu rngur mlikvari, einskorast vi fjrmlaspillingu og mtur og nr v ekki yfir arar tegundir spillingar, t.d. npot. ESB yrfti a f umbo heimamanna til a hjlpa til vi a rtta krsinn essum lndum, r v a au hafa ekki reynzt ess megnug eigin sptur. Skrar fyrirmyndir eru til. egar spillingin lgreglunni New Orleans keyri um verbak fyrir nokkrum rum, kvu borgaryfirvld a bija alrkislgregluna FBI a hreinsa til. a tkst. Nokkur Afrkulnd hafa bei Evu Joly um hjlp vi a upprta spillingu ar suur fr. Hn yfirgaf sland of snemma, en hn ni miklum rangri. a var fyrir hennar or, a starfsmnnum srstaks saksknara var fjlga r rem 90 hlfu ru ri. Jgslava var einnig leyst upp frumeindir snar. ar vk einri fyrir svo a segja skoruu lri Kratu, Makednu, Serbu, Slvenu og Svartfjallalandi. Slvena gekk ESB 2004, og Krata gengur trlega anga inn eftir eitt ea tv r. nnur lnd Balkanskaga eiga lengra land, t.d. Albana.

 essi gagngeru umskipti fr einri til lris austanverri og suaustanverri Evrpu beina athyglinni a stjrnmlarun Sovtrkjanna slugu sama tma. ar hefur aeins Eistlandi, Lettlandi og Lithen tekizt a komast hp lrisrkja og inn ESB. Til ess urfti eindreginn setning, samheldni og aga. Moldva br einnig a okkalegu lri rtt fyrir sra ftkt, og krana er ekki langt undan, tt stjrnmlastttin ar kalli ekki allt mmu sna (forseti landsins mtti fyrir nokkrum rum akka snum sla fyrir a lifa af eitur, sem honum var byrla fyrir kosningar). Rssar ba vi veikara lri en kranumenn skv. mlikvara, sem stjrnmlafringar Hsklanum Maryland Bandarkjunum hafa sett saman og er hr lagur til grundvallar. Kvarinn nr fr -10 Sdi-Arabu, harsvraasta einrisrki heims, upp 10 flekkuum lrisrkjum. Lrisvsitala kranu 2008 var 7, og vsitala Rsslands var 4. Nokkur suurrki Sovtrkjanna slugu eru enn einrislnd undir stjrn gamalla kommnista, ar e frelsisbylgjan barst ekki anga suur eftir. Verst er standi Aserbadsjan, Kasakstan, Tadsjikistan, Trkmenistan og sbekistan auk Hvta-Rsslands, sasta vgi einrisins Evrpu.

Hva um kommnistarkin Asu? Hvernig vegnar lrinu ar skv. mlingum eirra Maryland? essi lnd hafa yfirleitt teki litlum framfrum af sjnarhli lrisins. Yfirvldin Brmu, Kna, Norur-Kreu, Vetnam og  Laos gefa lti fyrir lri af v tagi, sem vi teljum sjlfsagan hluta almennra mannrttinda. Kambda er ekki eins harsvru og hin fimm, en eitt land ber af llum gmlu kommnistalndunum Asu af sjnarhli lrisins. a er Mongla. ar ykir fyrirkomulag lrisins hafa veri afinnanlegt brum tuttugu r. etta er eftirtektarvert m.a. vegna ess, a Mongla er inniloku milli Rsslands (vsitala: 4) og Kna (vsitala: -7) og hltur samt fullt hs stiga (10) hj stjrnmlafringunum. Samt er spillingin Monglu talin vera meiri en Kna, en minni en Rsslandi. Lri eitt sr veitir enga allsherjarvrn gegn spillingu, hvorki Asu n Evrpu. nnur skr vsbending um framfr Monglu er, a monglskar konur eignuust a jafnai sj til tta brn 1970, yfirleitt gegn vilja snum, en r hafa fr rinu 2000 eignazt tv brn a jafnai lkt og tkast Evrpu og r kjsa helzt sjlfar. etta er bylting. Nstum allir unglingar Monglu skja n framhaldsskla, ea ntjn af hverjum tuttugu, mti rskum helmingi 1970, rtt fyrir vttur Gbeyimerkurinnar. Me lri og almenna menntun a vopni geta Monglar vnzt betri tar, tt kaupmttur jartekna mann steppunni s n ekki nema sjundi partur af tekjum mann slandi bori saman vi fjrtnda part fyrir rjtu rum. Monglar eru tta sinnum fleiri en slendingar, og land eirra er fimmtn sinnum strra en sland a flatarmli. Framskn Monglu fr hruni kommnismans er angi miklum meii. Einrisrki heimsins voru risvar sinnum fleiri en lrisrkin 1975. N hafa hlutfllin snizt vi.
 

Frttablai, 24. febrar 2011.


Til baka