Nß­un og sakaruppgj÷f

═ 13. grein stjˇrnarskrßrinnar frß 1944 segir svo: „Forsetinn lŠtur rß­herra framkvŠma vald sitt.” S˙ sko­un heyr­ist Ý fj÷lmi­ladeilunni 2004, a­ Ý ■essum or­um fŠlist, a­ forsetinn gŠti ekki neytt mßlskotsrÚttar sÝns skv. 26. grein stjˇrnarskrßrinnar nema me­ undirskrift rß­herra, en ■eirri sko­un var hafna­. NŠr allir l÷gfrŠ­ingar og a­rir lÝta svo ß, a­ forsetinn fari einn og ˇstuddur me­ mßlskotsrÚttinn. ┴kvŠ­i­ um, a­ forsetinn lßti rß­herra framkvŠma vald sitt, felur eftir ■essum skilningi Ý sÚr, a­ rß­herrann sÚr um framkvŠmd ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunnar, ekki forsetinn. ═ 29. grein stjˇrnarskrßrinnar frß 1944 segir svo: „Forsetinn getur ßkve­i­, a­ saksˇkn fyrir afbrot skuli ni­ur falla, ef rÝkar ßstŠ­ur eru til. Hann nß­ar menn og veitir almenna uppgj÷f saka.” Hva­ ■ř­ir ■a­ Ý ■essu vi­fangi ßkvŠ­i 13. greinar um, a­ forsetinn lßti rß­herra framkvŠma vald sitt? Ůř­ir ■a­, a­ forsetinn ■urfi sam■ykki rß­herra til a­ saksˇkn fyrir afbrot skuli falla ni­ur og til a­ nß­a menn og veita ■eim almenna uppgj÷f saka? Flestir munu lÝta svo ß ■rßtt fyrir or­anna hljˇ­an. E­a ■ř­ir ßkvŠ­i­, a­ rß­herra skuli sjß til ■ess, a­ f÷ngunum sÚ sleppt ˙t, svo a­ forsetinn ■urfi ekki a­ standa Ý ■vÝ?

Reynslan af fj÷lmi­lamßlinu 2004 sřnir, a­ hugsanlega gŠti komi­ upp ßgreiningur um ■etta atri­i, ■ar e­ gildandi stjˇrnarskrß er ˇskřr. Sumir kynnu e.t.v. a­ t˙lka or­ hennar svo, a­ forsetinn fari einn me­ nß­unarvaldi­ lÝkt og mßlskotsrÚttinn. A­rir munu segja, a­ forsetinn ■urfi sam■ykki rß­herra til a­ nß­a menn. ┴rni Johnsen al■ingisma­ur sˇtti um uppreist Šru til dˇmsmßlarß­herra, sem sam■ykkti hana ßsamt ■rem handh÷fum forsetavalds Ý fjarveru forsetans. Samt er ekki hŠgt a­ ˙tiloka ■ann m÷guleika, a­ forsetinn telji sig geta nß­a­ menn og gefi­ ■eim upp sakir upp ß sitt eindŠmi skv. or­anna hljˇ­an Ý gildandi stjˇrnarskrß. Ůar er efinn.

Frumvarp Stjˇrnlagarß­s tekur af ÷ll tvÝmŠli um ■etta atri­i. Ůar segir Ý 85. grein: „Forseti ═slands getur nß­a­ menn og veitt almenna uppgj÷f saka a­ till÷gu rß­herra.” Forseti ═slands fer ■vÝ ekki einn me­ nß­unarvaldi­. Rß­herra gerir till÷gu a­ nß­un og sakaruppgj÷f, en tillaga rß­herra ■arfnast sta­festingar forseta til a­ taka gildi. HÚr er ■vÝ engri ˇvissu til a­ dreifa og ekkert r˙m fyrir ßgreining.

 

 

Frumvarp Stjˇrnlagarß­s til nřrrar stjˇrnarskrßr skřrir og afmarkar hlutverk forseta ═slands. Hlutverk forsetans er hŠttulega ˇljˇst Ý gildandi stjˇrnarskrß. Ůetta skiptir mßli m.a. vegna ■ess, a­ vŠnta mß dˇma yfir bankam÷nnum og ÷­rum ßbyrg­arm÷nnum hrunsins ß nŠsta kj÷rtÝmabili forseta. Umbo­sma­ur forseta ═slands, Ëlafs Ragnars GrÝmssonar, er enginn annar en Sigur­ur G. Gu­jˇnsson hrl., sem hefur m.a. haft uppi har­a gagnrřni ß Fjßrmßlaeftirliti­, sÚrstakan saksˇknara og Evu Joly, sem kom fˇtunum undir embŠtti sÚrstaks saksˇknara auk annars.   Frumvarp Stjˇrnlagarß­s mi­ar a­ ■vÝ a­ treysta valdm÷rk og mˇtvŠgi og reisa eldveggi innan stjˇrnkerfisins. ═ ■essu felst, a­ ■Šttir rÝkisvaldsins ■urfa a­ skarast til a­ efla gagnkvŠmt a­hald og eftirlit og gir­a fyrir valdnÝ­slu. Einmitt ■ess vegna getur forsetinn skv. frumvarpinu ekki „nß­a­ menn og veitt ■eim  almenna uppgj÷f saka“ upp ß sitt eindŠmi, heldur a­eins a­ till÷gu rß­herra. Í­ru mßli gegnir um mßlskotsrÚttinn, enda veitir hann forsetanum ekkert ˙rslitavald, heldur a­eins fŠri ß a­ skjˇta ■ingmßlum til ■jˇ­arinnar, sem hefur Š­sta ˙rskur­arvald Ý ÷llum sÝnum mßlum og er ■vÝ yfirbo­ari Al■ingis. Enda segir Ý 2. grein frumvarps Stjˇrnlagarß­s: „Al■ingi fer me­ l÷ggjafarvaldi­ Ý umbo­i ■jˇ­arinnar.” Til samanbur­ar segir Ý 2. grein gildandi stjˇrnarskrßr: “Al■ingi og forseti ═slands fara saman me­ l÷ggjafarvaldi­.” Taki­ eftir muninum.

DV, 1. j˙nÝ 2012.


Til baka