Nefndin stˇ­st prˇfi­

┴ fundi me­ Rannsˇknarnefnd Al■ingis Ý jan˙ar 2009 lřsti Úg ■eirri sko­un fyrir nefndinni, a­ hlutverk hennar vŠri a­ svipta gagnsŠrri hulunni af ■vÝ, sem allir vissu. ╔g brřndi fyrir nefndinni, a­ Ý ˙tl÷ndum vŠri vandlega fylgzt me­ st÷rfum hennar, ■ar e­ rÝkir erlendir hagsmunir vŠru bundnir vi­, a­ nefndin skila­i tr˙ver­ugri skřrslu. Hva­a hagsmunir? Erlendir lßnardrottnar og sparifjßreigendur bi­u mikinn ska­a vi­ bankahruni­, auk ■ess sem a­rar ■jˇ­ir hafa eftir hrun lßna­ ═slendingum miki­ fÚ Ý gegnum Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­inn til a­ koma landinu yfir erfi­asta hjallann. Nefndin stˇ­st prˇfi­.

Skřrsla nefndarinnar er ekki hvÝt■vottur eins og margir ˇttu­ust, ˙r ■vÝ a­ stjˇrnv÷ld ■vertˇku fyrir a­ fela ˇhß­um erlendum m÷nnum rannsˇkn hrunsins og gir­a ■annig fyrir grunsemdir um hlutdrŠgni. Skřrslan er vandleg greinarger­ um ßbyrg­ bankanna og stjˇrnvalda ß bankahruninu. H÷fundar skřrslunnar taka Ý ÷llum a­alatri­um undir gagnrřni mÝna og margra annarra ß rÝkisstjˇrnina og Se­labankann fyrir hrun. Skřrslan er ■ungur ßfellisdˇmur yfir gamla bankakerfinu og stjˇrnkerfinu. H˙n lřsir gerspilltu og getulausu stjˇrnkerfi, sem heg­a­i sÚr eins og hundur Ý bandi au­mannanna.

═ skřrslunni segir svo (1. bindi, bls. 39-41): „ ... Ý rÝkisstjˇrn ═slands var allt fram a­ falli bankanna lÝti­ rŠtt um st÷­u bankanna og lausafjßrkreppuna sem hˇfst undir lok sumars 2007. ... Ůegar rß­herrar hug­ust bŠta Ýmynd Ýslenska bankakerfisins me­ ■ßttt÷ku Ý opinberri umrŠ­u, einkum erlendis, var ■a­ gert ßn ■ess a­ lagt vŠri mat ß fjßrhagslegan styrk rÝkisins til ■ess a­ koma b÷nkunum til a­sto­ar og ßn ■ess a­ fyrir lŠgju upplřsingar um kostna­ vi­ hugsanlegt fjßrmßlaßfall. ... ■egar ß hˇlminn var komi­ og bankarnir ri­u­u til falls var ekki fyrir hendi sameiginleg vi­b˙na­arߊtlun stjˇrnvalda. Sßrlega ■urfti ■ß ß henni a­ halda. ... ═ brÚfi Stefans Ingves, se­labankastjˇra SvÝ■jˇ­ar, ... kemur fram s˙ sko­un hans a­ ˇskřrt eignarhald ßsamt ÷rum vexti ß efnahagsreikningi bankanna hafi leitt til hŠttußstands sem Ýslensk stjˇrnv÷ld hafi hvorki virst ßtta sig ß nÚ fyllilega skili­ hvernig mŠtti mŠta.“ Ůessi sko­un sŠnska se­labankastjˇrans  ß skilningsleysi Ýslenzkra stjˇrnvalda var algeng me­al erlendra se­labankastjˇra.

Fram kemur Ý skřrslunni (2. bindi, bls. 200-201), a­ tÝu al■ingismenn, ■ar af sj÷ ■ingmenn SjßlfstŠ­isflokksins, reyndust hver um sig skulda b÷nkunum 100 milljˇnir krˇna e­a meira, einkum vegna hlutabrÚfakaupa. Ůessir tÝu ■ingmenn skuldu­u b÷nkunum 830 milljˇnir krˇna hver a­ jafna­i. A­ auki ■ßgu stjˇrnmßlaflokkarnir og einstakir frambjˇ­endur ■eirra miki­ fÚ af b÷nkunum og tengdum a­ilum fyrir hrun. Bankarnir keyptu sÚr fri­ til a­ fara sÝnu fram.

Skřrslan lřsir Se­labankanum eins og vitlausraspÝtala, ■ar sem vistmennirnir hafa teki­ v÷ldin. Tveir helztu hagfrŠ­ingar bankans vitna um „enn eitt rugli­ ... algj÷rlega stjˇrnlaust“ (1. bindi, bls. 161-162). Hvergi kemur fram, a­ hagfrŠ­ingarnir hafi hugleitt a­ hŠtta st÷rfum Ý mˇtmŠlaskyni. Ekki vir­ast ■eir heldur hafa hugleitt a­ hŠtta st÷rfum ß fyrri tÝ­ vegna skipunar ˇhŠfra manna Ý bankastjˇrnina. Fyrir kom, a­ hagfrŠ­ingar bankans bß­u mig a­ hreyfa mˇtmŠlum. EmbŠttiskerfi, ■ar sem enginn ■orir a­ standa upp, hva­ sem ß dynur, getur ekki gert fullt gagn, a­ ekki sÚ meira sagt. Hßskˇlamenn d÷nsu­u einnig of margir me­ b÷nkunum og stjˇrnv÷ldum, sumir gegn grei­slu e­a hlunnindum, og gengu me­ ■vÝ mˇti ß svig vi­ almennt velsŠmi me­ ■jˇnkun vi­ ■r÷nga sÚrhagsmuni. Hßskˇlarnir ■urfa a­ her­a og vir­a si­areglur sÝnar til a­ reyna a­ reisa skor­ur vi­ slÝkri hßttsemi. ┴ heildina liti­ er Ýslenzku vi­skiptasi­fer­i alvarlega ßbˇtavant. Vi­skiptarß­ taldi ═sland standa Nor­url÷ndum „framar ß flestum svi­um“ sk÷mmu fyrir hrun og heldur ßfram a­ birta lei­beiningar um hagstjˇrn eins og ekkert hafi Ý skorizt. Skřrsla Rannsˇknarnefndarinnar segir berum or­um, a­ bankarnir hafi broti­ l÷g (2. bindi, bls. 313) og ■rÝr rß­herrar og fjˇrir embŠttismenn hafi sřnt vanrŠkslu (1. bindi, bls. 46). LÝklegt vir­ist, a­ dˇmstˇlar ■urfi a­ fjalla um, hvort ni­urst÷­ur skřrslunnar lei­i til fangelsisdˇma e­a ekki. Ver­i stjˇrnendur bankanna, rß­herrar og embŠttismenn dŠmdir, getur forseti ═slands nß­a­ bankastjˇrnendur og embŠttismenn samkvŠmt heimild Ý stjˇrnarskrß, en rß­herra getur hann ■ˇ ekki nß­a­ nema me­ sam■ykki Al■ingis. MÚr sřnist lÝklegt, a­ hvort heldur sřknudˇmar e­a sektardˇmar og nß­un myndu vekja ˙lf˙­ og spilla fyrir nau­synlegri endurnřjun og sßtt Ý samfÚlaginu. „Dagar linkindarinnar og svika samßbyrg­arinnar hljˇta a­ fara a­ styttast,” sag­i Bjarni Benediktsson 1934. 

FrÚttabla­i­, 29. aprÝl 2010.


Til baka