Samvizkulaust íhald

Ég gleymi ţví aldrei. Ţeir ţustu út á gangana allir í einu međ háreysti. Ég hafđi aldrei fyrr séđ svona marga prófessora á einu bretti. Ţetta var 10. október 1973, ég var ţá nýkominn til náms í Princeton, og Spiro Agnew, varaforseti Bandaríkjanna, hafđi tilkynnt langţráđa afsögn sína, enda hafđi hann veriđ fundinn sekur fyrir rétti um mútuţćgni og skattsvik. Málsvörn hans var ţessi: Ég gerđi ţađ ekki, og ég skal aldrei gera ţađ aftur. Nixon forseti hafđi notađ Agnew til ađ siga honum á andstćđinga sína eftir ţar til gerđum óvinalista, enda var Agnew međal vígaglöđustu manna – og hreykinn af ţví. Handlangarar Nixons gćttu ímyndar forsetans eins og sjáaldurs augna sinna: ţeir komu ţví inn hjá kjósendum, ađ vilji forsetans vćri svo sterkur og sjálfsaginn svo alger, ađ hann hefđi aldrei borđađ sig saddan. Sannleikurinn er ţó sá, ađ Nixon sat iđulega á skrifstofu sinni á kvöldin međ ađra höndina skjálfandi á kjarnorkuknappinum og hina á viskíflöskunni og gaf drafandi skipanir í símann. Eitt kvöldiđ fyrirskipađi hann innrás Bandaríkjahers í Sýrland, en hann gleymdi ađ spyrja morguninn eftir, hvernig innrásarliđinu hefđi reitt af. Svo fór, ađ Nixon neyddist til ađ segja af sér 9. ágúst 1974, enda hafđi hann orđiđ uppvís ađ alvarlegum glćpum, ekki sízt fyrir ítrekađar uppljóstranir Washington Post. Nixon hafđi lagt á ráđin um innbrot röskum tveim árum áđur, međal annars á skrifstofur demókrata í Watergatebyggingunni í Washington, hann hafđi gersigrađ andstćđing sinn í forsetakjöri skömmu síđar, haustiđ 1972, og hindrađ framgang réttvísinnar viđ rannsókn málsins. Ýmsir félagar hans í Repúblíkanaflokknum snerust gegn honum, ţegar ţeir gerđu sér grein fyrir alvöru málsins. Nixon átti ţá ekki annarra kosta völ en ađ segja af sér, fyrstur Bandaríkjaforseta. Eftirmađur hans, Gerald Ford, náđađi hann og skaut honum undan fangavist. Nokkrir samverkamenn Nixons í Hvíta húsinu voru dćmdir í fangelsi og sátu inni. Ţannig eru Bandaríkin: fjölmiđlarnir standa sína plikt, dómskerfiđ virkar. Sumir félagar Nixons í Repúblíkanaflokknum fyrirgáfu hvorki andstćđingum sínum í Demókrataflokknum né flokksbrćđrum sínum fyrir ađ hafa boriđ vitni gegn Nixon og knúiđ hann til afsagnar. Ţeir sveifla biblíunni á fundum, en fyrirgefning er ekki ţeirra sterkasta hliđ. Aukin harka fćrđist af ţessum sökum í bandarísk stjórnmál og hefur ágerzt međ tímanum. Einn ţeirra, sem báru vitni gegn Nixon, var John Dean, lögfrćđingur Hvíta hússins 1970-73 (hann fékk fjögurra mánađa dóm). Nokkrir flokksbrćđur beggja reyndu síđar ađ launa honum lambiđ gráa međ ţví ađ bera ţađ út á bók, ađ Dean hefđi veriđ potturinn og pannan í Watergatehneykslinu og kona Deans hefđi í ţokkabót veriđ viđriđin – yes! – vćndishring á vegum demókrata. Bókin fékk drćmar viđtökur. John Dean ákvađ ađ segja lífsreynslusögu sína af fyrrverandi samherjum í Repúblíkanaflokknum. Í bók sinni Worse than Watergate (2004) lýsir Dean ţeirri skođun, ađ forsetatíđ Nixons hafi nánast veriđ sakleysiđ sjálft í samanburđi viđ Bush forseta og menn hans. Dean lýsir sök á hendur Bush og Cheney varaforseta, leynimakki og lygum; ţetta var áđur en hulunni var svipt af umfangsmiklum símahlerunum og pyndingum. Dómsmálin hafa hrannazt upp. Skrifstofustjóri Cheneys bíđur dóms fyrir meinsćri viđ opinbera rannsókn á meintum ofsóknum á hendur andstćđingi stjórnarinnar. Fyrrum ađstođarutanríkisráđherra á lögsókn yfir höfđi sér vegna sama máls, og Cheney hefur einnig veriđ birt stefna. Leiđtogi repúblíkana í öldungadeildinni, meindýraeyđirinn mikli, Tom DeLay, neyddist til ađ segja af sér ţingmennsku vegna spillingar. Í nýrri bók, Conservatives without Conscience (2006), kafar Dean dýpra í hugskot ţeirra illskeyttu öfgamanna, sem hann telur, ađ hafi nú undirtökin í Repúblíkanaflokknum. Hann vitnar í rannsóknir sálfrćđinga á drottnunargjörnum manngerđum; slíkir menn ţrá sterka foringja og eru árásargjarnir, ósveigjanlegir og íhaldssamir, ţeir eru lýđskrumarar, ganga um međ guđs orđ á vörum og mega ţó helzt ekkert aumt sjá án ţess ađ ţurfa ađ trađka á ţví og skirrast ekki heldur viđ ađ vanvirđa mannréttindi og stjórnarskrár; ţeir efast aldrei. Ţessir menn ganga fyrir heift og hefndum, segir Dean. Lýsing hans virđist ríma vel viđ greinargerđ Morgunblađsins 25. júní s.l. um ,,vont andrúmsloft heiftar og hefndar” á vissum stöđum hér heima.

Fréttablađiđ, 7. september 2006.


Til baka