Forseti ═slands og stjˇrnarskrßin

Rannsˇknarnefnd Al■ingis mŠlti me­ endursko­un stjˇrnarskrßrinnar vegna hrunsins me­ ■eim r÷kum, a­ veik stjˇrnskipun er hluti vandans, sem keyr­i ═sland Ý kaf. Ůar ber kannski hŠst ˇljˇs valdm÷rk og veikt mˇtvŠgi (e. checks and balances). Ůessir veikleikar ger­u rÝkisstjˇrninni kleift a­ fara sÝnu fram ßn nŠgs a­halds og eftirlits af hßlfu Al■ingis og dˇmstˇla. Ůetta skiptir miklu m.a. vegna ■ess, a­ hruni­ hÚr 2008 er mesta fjßrmßlahrun, sem mŠlzt hefur ß vi­tekna kvar­a frß ■vÝ mŠlingar hˇfust eins og Úg lřsti ß ■essum sta­ fyrir viku.

 

Sumir lÝta svo ß, a­ val standi milli ■ingrŠ­is af ■vÝ tagi, sem vi­ h÷fum b˙i­ vi­ og sumir kalla flokksrŠ­i, og forsetarŠ­is, sem mß sko­a sem samheiti řmissa hugmynda um, a­ handhafar framkvŠmdarvalds sÚu kj÷rnir beint af ■jˇ­inni ßn atbeina Al■ingis e­a ■jˇ­kj÷rnum forseta ═slands sÚu falin nř verkefni. ╔g lÝt mßli­ ÷­rum augum. ŮingrŠ­i og forsetarŠ­i eru Ý mÝnum huga falskar andstŠ­ur. ╔g tel, a­ hŠgt vŠri a­ sŠtta ■essi sjˇnarmi­ og fara bil beggja Ý nřrri stjˇrnskipan, sem nřtir kosti beggja a­fer­a. Hugsunin er ■essi. Rß­herravaldi­ hefur seilzt of langt innan ■ingrŠ­isskipulags okkar. Skřrari valdm÷rk og sterkara mˇtvŠgi er hŠgt a­ tryggja me­ ■vÝ a­ fŠkka verkefnum rß­herravaldsins til a­ draga ˙r ofurvaldi flokksforingja og reisa trausta eldveggi milli ˇlÝkra vald■ßtta. Stjˇrnlagarß­ og stjˇrnlaganefnd hafa ■egar kynnt till÷gur um a­ fŠra valdi­ til a­ skipa dˇmara og rÝkissaksˇknara frß innanrÝkisrß­herra til forseta ═slands. ═ ßfangaskjali rß­sins stendur n˙: „[Forseti ═slands] skipar dˇmara e­a setur ■ß Ý embŠtti og veitir ■eim lausn [ßn till÷gu rß­herra]. Tryggt skal me­ l÷gum a­ hŠfni og mßlefnaleg sjˇnarmi­ rß­i vi­ veitingu embŠtta dˇmara. L÷gbundin nefnd skal meta hŠfi umsŠkjenda. Velji forseti ekki Ý embŠtti dˇmara einn ■eirra sem nefndin telur hŠfasta er skipun hß­ sam■ykki Al■ingis.“ Hornklofarnir sřna, a­ eftir er a­ ßkve­a, hvort ■a­ ß a­ vera forseti ═slands, sem skipar dˇmara, og hvort hann gerir ■a­ ßn till÷gu rß­herra e­a ekki. Till÷guna um, a­ forseta ═slands sÚ fŠrt valdi­ til a­ skipa dˇmara og rÝkissaksˇknara ßn till÷gu rß­herra e­a ekki, mß sko­a sem fyrsta skrefi­ af m÷rgum Ý ßtt a­ sama valddreifingarmarki. Ínnur skref a­ settu marki vŠru ßkvŠ­i sem ■essi:

Ě      Forseti ═slands skipar forstjˇra Ůjˇ­hagsstofnunar, sem fylgist me­ ßrfer­i og afkomu ■jˇ­arb˙sins, vinnur a­ hagrannsˇknum og er rÝkisstjˇrn og Al■ingi til rß­uneytis Ý efnahagsmßlum samkvŠmt l÷gum.

Ě      Forseti ═slands skipar forstjˇra Hagstofu ═slands, sem vinnur a­ opinberri hagskřrsluger­ samkvŠmt l÷gum.

Ě      Forseti ═slands skipar forstjˇra RÝkisendursko­unar, sem endursko­ar rÝkisreikning og reikninga ■eirra a­ila sem hafa me­ h÷ndum rekstur og fjßrv÷rslu ß vegum rÝkisins samkvŠmt l÷gum.

Ě      Forseti ═slands skipar forstjˇra Fjßrmßlaeftirlits, sem hefur opinbert eftirlit me­ fjßrmßlastarfsemi og fylgist me­ a­ h˙n sÚ Ý samrŠmi vi­ l÷g, regluger­ir, reglur og sam■ykktir sem gilda um starfsemina.

Ě      Forseti ═slands skipar forstjˇra Samkeppniseftirlits, sem mi­ar a­ ■vÝ a­ efla virka samkeppni Ý vi­skiptum samkvŠmt l÷gum.

Ě      Forseti ═slands skipar umbo­smann Al■ingis (e­a almennings) til a­ hafa eftirlit me­ stjˇrnsřslu rÝkis og sveitarfÚlaga samkvŠmt l÷gum og tryggja rÚtt borgaranna gagnvart stjˇrnv÷ldum.

Ě      Forseti ═slands skipar forstjˇra Se­labanka ═slands, sem ber samkvŠmt l÷gum a­ stu­la a­ st÷­ugu ver­lagi og framgangi stefnu rÝkisstjˇrnarinnar Ý efnahagsmßlum.

Forseti Finnlands skipar dˇmara og se­labankastjˇra ■ar Ý landi skv. till÷gu rÝkisstjˇrnar.

Me­ slÝkum ßkvŠ­um vŠri Ý fyrsta lagi teki­ af framkvŠmdarvaldinu tŠki til a­ ra­a flokkshestum Ý mikilvŠg forustust÷rf Ý stjˇrnsřslunni svo sem Šrin br÷g­ hafa veri­ a­ til ■essa dags. ═ annan sta­ vŠri mikilvŠgum stofnunum rÝkisins veitt vernd Ý stjˇrnarskrß og ■ß um lei­ girt fyrir hŠttuna ß, a­ Al■ingi leggi ■essar stofnanir ni­ur me­ l÷gum svo sem gert var vi­ Ůjˇ­hagsstofnun fyrir fßeinum ßrum me­ ska­vŠnum aflei­ingum. HÚr er gert rß­ fyrir endurreisn Ůjˇ­hagsstofnunar skv. ßkvŠ­i Ý stjˇrnarskrß. Stofnanirnar, sem Úg hef tilgreint, ■urfa me­ almannahag a­ lei­arljˇsi a­ vera sjßlfstŠ­ar gagnvart framkvŠmdarvaldinu og ˇhß­ar stjˇrnmßlahagsmunum. Eftir ■essari till÷gu gŠti forseti ═slands ekki skipa­ forstjˇra ■essara stofnana upp ß sitt eindŠmi, heldur hef­i hann sÚr vi­ hli­ l÷gbundna nefnd, helzt me­ erlendum sÚrfrŠ­ingum eftir atvikum, svo sem tÝ­kast vi­ rß­ningu hßskˇlaprˇfessora og eins og segir Ý ßfangaskjalinu um skipun dˇmara. Forseti ═slands ■yrfti ■vÝ a­ sŠta a­haldi og eftirliti l÷gbundinnar nefndar sÚrfrŠ­inga og Al■ingis, og forsetinn ■yrfti auk ■ess a­ axla ßbyrg­ ß ■essum embŠttisverkum sÝnum eins og ÷­rum skv. stjˇrnarskrß e­a l÷gum. ١ mß ekki fŠra svo mikil v÷ld til forsetans, a­ flokkarnir geti gert forsetakosningar flokkspˇlitÝskar og innlima­ forsetavaldi­ Ý flokksvaldi­. Ůeir munu halda ßfram a­ reyna.

FrÚttabla­i­, 16. j˙nÝ 2011.


Til baka