Ůjˇ­aratkvŠ­i og ESB

Er ■÷rf ß stjˇrnarskrßrßkvŠ­i um bindandi ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um a­ild ═slands a­ ESB? – svo sem frumvarp Stjˇrnlagarß­s kve­ur ß um. ╔g tel brřna ■÷rf fyrir slÝkt ßkvŠ­i. Til ■ess liggja tvŠr h÷fu­ßstŠ­ur.

   N˙ hßttar svo til, a­ rÝkisstjˇrnin hefur lofa­ a­ halda ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um mßli­, ■egar dr÷g a­ samningi um a­ild liggja fyrir. Ůingmenn vir­ast ■ˇ sumir ekki taka lofor­ rÝkisstjˇrnarinnar alvarlegar en svo, a­ ■eir segjast Štla a­ gera ESB a­ kosningamßli fyrir al■ingiskosningarnar vori­ 2013. Ůa­ Šttu ■eir ■ˇ einmitt ekki a­ gera, ˙r ■vÝ a­ rÝkisstjˇrnin hefur lofa­ a­ vÝsa mßlinu til ■jˇ­aratkvŠ­is. Ůar me­ er mßli­ komi­ ˙r h÷ndum Al■ingis, og ■ingmenn Šttu a­ haga mßlflutningi sÝnum Ý samrŠmi vi­ ■a­ og beina heldur kr÷ftum sÝnum a­ ■eim mßlum, sem Al■ingi hefur ß sinni k÷nnu. Vandinn hÚr er sß, a­ lofor­ rÝkisstjˇrnarinnar um ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um ESB er einhli­a. RÝkisstjˇrnin gŠti hlaupi­ frß lofor­inu og dregi­ ═sland inn Ý ESB Ý krafti einfalds meiri hluta ß Al■ingi. Forseti ═slands gŠti ■ß a­ vÝsu beitt mßlskotsrÚtti sÝnum og skoti­ mßlinu Ý ■jˇ­aratkvŠ­i, en fyrir ■vÝ er engin trygging a­ l÷gum. Frumvarp Stjˇrnlagarß­s til nřrrar stjˇrnarskrßr byrgir brunninn me­ ■vÝ a­ mŠla fyrir um bindandi ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slur um samninga, sem fela Ý sÚr framsal rÝkisvalds. HÚr fer ■ˇ e.t.v. betur ß a­ tala um a­ deila fullveldi me­ ÷­rum ■jˇ­um en a­ framselja vald.

DŠmi Bretlands er umhugsunarvert Ý ■essu vi­fangi. Bretar gengu inn Ý ESB 1973 Ý stjˇrnartÝ­ ═haldsflokksins undir forsŠti Edwards Heath, ßn ■ess a­ ■jˇ­in vŠri spur­. Verkamannaflokkurinn undir forustu Harolds Wilson lofa­i a­ efna til ■jˇ­aratkvŠ­is um a­ildina a­ ESB, kŠmist flokkurinn til valda, og ■a­ ger­i hann 1974 og hÚlt ■ß ■egar ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um, hvort Bretar vildu vera ßfram Ý ESB. ═ atkvŠ­agrei­slunni s÷g­u 67% kjˇsenda jß. Mßli­ var leyst. DŠmi Bretlands sřnir, a­ rÝkisstjˇrn getur upp ß sitt eindŠmi teki­ ßkv÷r­un um a­ild a­ ESB, sÚ enginn varnagli sleginn Ý stjˇrnarskrß.

 

StofnrÝki ESB (Frakkland, ═talÝa, Ůřzkaland, BelgÝa, Holland og L˙xemborg) hÚldu ekki ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slur um stofnun ESB. ŮŠr ■jˇ­ir, sem sÝ­ar slˇgust Ý hˇpinn, hafa flestar en ekki allar greitt atkvŠ­i fyrir fram um a­ild a­ ESB nema Bretar, sem greiddu atkvŠ­i eftir ß um mßli­.

═rland sam■ykkti me­ 83% atkvŠ­a a­ ganga inn Ý ESB 1973 og Danm÷rk me­ 63% atkvŠ­a. Noregur hafna­i a­ild sama ßr me­ 54% atkvŠ­a. Grikkland gekk inn 1981 ßn ■jˇ­aratkvŠ­is. Port˙galar og Spßnverjar gengu inn 1986, einnig ßn ■jˇ­aratkvŠ­is. AusturrÝki, Finnland, SvÝ■jˇ­ og Noregur hÚldu ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slur um a­ild a­ ESB 1994. AusturrÝki sam■ykkti me­ 67% atkvŠ­a a­ ganga inn 1995, Finnland me­ 57% atkvŠ­a og SvÝ■jˇ­ me­ 53% atkvŠ­a, en Noregur hafna­i inng÷ngu ÷­ru sinni me­ 52% atkvŠ­a.

═ nŠstu hrinu 2003 ßkvß­u m÷rg l÷nd a­ ganga Ý ESB: Malta (54% atkvŠ­a me­ inng÷ngu), SlˇvenÝa (90%), Ungverjaland (84%), Lithßen (90%), SlˇvakÝa (92%), Pˇlland (78%), TÚkkland (77%), Eistland (67%) og Lettland (67%). B˙lgarÝa, Křpur og R˙menÝa gengu hins vegar inn ßn ■jˇ­aratkvŠ­is lÝkt og Grikkir, Port˙galar og Spßnverjar h÷f­u ß­ur gert. Fyrr ß ■essu ßri hÚldu Krˇatar ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu og ßkvß­u a­ ganga inn me­ 66% atkvŠ­a. Nor­menn eru eina ■jˇ­in, sem hefur hafna­ a­ild a­ ESB Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu, og ■a­ tvisvar. Af ■essu stutta yfirliti mß rß­a, a­ ■jˇ­■ing ESB-landanna hafa řmist haldi­ ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slur um a­ild a­ ESB e­a loki­ mßlinu ß eigin spřtur ßn ■ess a­ spyrja kjˇsendur. ═ ■essu ljˇsi sřnist brřnt, a­ stjˇrnarskrß ═slands tryggi, a­ ■jˇ­in eigi sÝ­asta or­i­ um a­ild a­ ESB. Fylgismenn a­ildar vilja varla ■r÷ngva ■jˇ­inni inn Ý ESB gegn vilja hennar. Ůa­ vil Úg ekki.

DV, 17. september 2012.


Til baka