Skkvandi lnd

Kiribati heitir eyjaklasi miju Kyrrahafi ar sem ba 100.000 manns. Landi er ekki nema 800 ferklmetrar a flatarmli svo a ttleiki byggar ar er litlu minni en traakinu Kna. Eyjarnar 32 dreifast yfir hafsvi str vi Indland. Kiribati var sjlfsttt rki 1979, en hafi ur veri brezk nlenda. Flestar eyjarnar eru h vi venjulegan strtisvagn. Hkkandi sjvarbor af vldum hlnandi loftslags hefur keyrt fjlda heimila kaf, spillt vatnsblum og heilsu flksins og fjrhag. Flki sr enga undankomulei nema r landi.

Hlnun loftslags er stareynd. Erlendir jarvsindamenn taka Slheimajkul gjarnan sem dmi um brnandi jkla. Sustu 15-20 r hefur jkulbrnin frzt innar um allt a 50 metra ri. Heimamenn urfa me reglulegu millibili a fra blastin handa feramnnum nr jklinum.

Aljabankinn telur hlnun loftslags hafa fimm httur fr me sr: urrka, fl, storma, hkkandi sjvarbor og aukna vissu landbnai. Malav, blftkt land me 16 milljnir ba sunnanveri Afrku, er mestri httu vegna urrka, segir bankinn, en mrg nnur lnd eru einnig mikilli httu. Bangladess me 160 milljnir ba er mestri httu vegna fla og einnig Kna og Indland ar sem rijungur ba heimsins br. Filippseyjar me 102 milljnir ba eru mestri httu vegna storma og Sdan me snar 40 milljnir ba vegna vissu um afdrif landbnaar. llum lgvxnum eylndum eins og Kiribati stafar br htta af hkkandi sjvarbori sem htar a keyra au kaf. Aljabankinn og Sameinuu jirnar hafa hjlpa til vi a kortleggja vandann og lagt rin um lausnir. Jafnvel Aljagjaldeyrissjurinn (AGS) teygir sig t fyrir sinn venjulega verkahring og ltur mli til sn taka enda getur hlnun loftslags, takist ekki a halda henni skefjum, haft alvarlegar efnahagsafleiingar fyrir aildarlnd sjsins og kalla hjlp aan.

Vandinn snst einkum um koltvsring og arar lofttegundir sem draga til sn tfjlubla geisla og lsa annig hita inni gufuhvolfinu og hkka me v mti hitastigi lkt og grurhsum. ess vegna er hlnun loftslags daglegu tali kennd vi grurhsahrif. Til a stva essa run ea sna henni vi arf a draga r losun koltvsrings og annarra efna t andrmslofti, einkum me v a draga r olunotkun og kolabrennslu og einnig grureyingu ar e grur dregur sig koltvsring og dregur um lei r losun hans t andrmslofti. annig er hgt a ynna gashjpinn sem hefur hkka hitann jru niri. Vandinn er kunnuglegur og lausnirnar lka. Hlnun loftslags er eins og nnur umhverfismengun af manna vldum, m.a. ofveii, og kallar svipu vibrg. Lofti sem vi ndum a okkur er sameign. Menn sj sr ekki a fyrra bragi hag a halda loftinu hreinu og rttu hitastigi ar e munu arir ganga lagi. ess vegna arf lggjf og raunar samstarf heimsvsu v a mengun og loftslag vira ekki landamri. Hgt er a setja lgboi ak – kvta! – mengun til a halda henni skefjum og thluta kvtanum n endurgjalds. Hagkvmara er og rttltara a reyna a meta til fjr vermtin sem hfi eru og fara markaslei a settu marki me v a gera mnnum skylt a greia fyrir hvort heldur veiirttinn ea rttinn til a blsa koltvsringi t andrmslofti. etta er leiin sem veiigjaldsmenn hr heima hafa lagt fram til lausnar ofveiivandanum slandsmium brum hlfa ld og kvei er um nju stjrnarskrnni sem samykkt var me yfirgnfandi meiri hluta atkva jaratkvagreislunni 2012. etta er einnig leiin sem AGS og Aljabankinn mla me loftslagsrstefnunni Pars sem lkur morgun. S essi lei farin er hentugt a fella mengunargjld inn orkuver lkt og ESB-lnd hafa lengi gert, en Bandarkjamenn hafa hika vi a gera. Hugsunin er essi: eir sem menga andrmslofti kostna annarra urfa a bta r sitt og bta skaann. Sumir sj rautt og kjsa heldur a heilu lndin skkvi s, en vonandi f eir ekki a ra fr etta sinn.

Frttablai, 10. desember 2015.


Til baka