Saklausir vegfarendur

Of hrašur bankavöxtur įn öflugs eftirlits endar ęvinlega į einn veg: meš ósköpum. Žetta er hryggileg nišurstaša ķ ljósi nżlegrar reynslu nokkurra Asķulanda, žar sem strķšir, óheftir og eftirlitslausir fjįrmagnsflutningar strįfelldu gjaldmišla, hlutabréf og banka fyrir ašeins ellefu įrum. Žegar ég varaši sešlabankamenn į fundi ķ bankanum fyrir nokkrum įrum viš reynslu Taķlands, žar sem ég žekki til (ég var žar skömmu fyrir hruniš), sagši einn žeirra meš žjósti: Ķsland er ekki Taķland. En Ķsland er Taķland ķ žeim skilningi, aš markašsbśskaparlönd lśta ķ ašalatrišum sömu lögmįlum. Helzti lęrdómurinn af reynslu Taķlands er, aš gjaldeyrisforši sešlabankans žarf aš duga fyrir erlendum skammtķmaskuldum bankakerfisins. Til aš nį žvķ marki žarf aš byggja upp forša og hemja skuldasöfnun bankanna. Hvort tveggja brįst hér heima meš hörmulegum afleišingum. Sljóleiki Sešlabankans olli žvķ, aš gjaldeyrisforšinn var ekki byggšur upp ķ tęka tķš žrįtt fyrir ķtrekašar ašvaranir um įrabil. Gręšgi og fyrirhyggjuleysi bankanna ollu žvķ, aš skuldir žeirra uxu upp śr öllu valdi. Umgerš bankastarfseminnar bauš upp į gręšgina. Bankamenn gįtu hlašiš undir sjįlfa sig meš žvķ aš veita sem flest lįn og gera sem flest kaup. Hömluleysi var reglan. Žaš mesta, sem bankamennirnir įttu į hęttu aš missa, var vinnan. Öndvert žessari įhęttu stóš vonin um tekjur, sem gįtu gert žį aš aušmönnum ęvilangt. Sterk bein žurfti til aš standast slķkar freistingar. Žvķ fór sem fór, śr žvķ aš eftirlitiš brįst.

Rķkisstjórnin, Sešlabankinn og Fjįrmįlaeftirlitiš įttu aš hafa hemil į vexti bankanna meš ströngu ašhaldi og eftirliti, en geršu žaš ekki. Sešlabankinn įtti aš leggja žunga bindiskyldu į bankana, en žeir bįšust undan žvķ, og Sešlabankinn hlżddi. Eftirlit Sešlabankans meš lausafé bankanna brįst meš öllu. Fjįrmįlaeftirlitiš įtti aš leita ašstošar utan śr heimi til aš laga hefšbundin įlagspróf aš ķslenzkum ašstęšum. Žaš var ekki heldur gert. Bankastjórn Sešlabankans hefur reynzt óhęf og er meš réttu rśin trausti. Fjįrmįlaeftirlitiš og Sešlabankinn fléttast saman į žann veg, aš einn sešlabankastjórinn situr ķ stjórn Fjįrmįlaeftirlitsins og varaformašur bankarįšs Sešlabankans er stjórnarformašur Fjįrmįlaeftirlitsins. Rķkisstjórnin, Sešlabankinn og Fjįrmįlaeftirlitiš eru of tengd innbyršis til aš geta gert fullt gagn. Helzta einkenni ķslenzku veikinnar er skortur į viršingu fyrir valdmörkum og mótvęgi. Žetta einkenni hefur įšur gert vart viš sig ķ okkar samfélagi og tekur į sig żmsar myndir. Stjórnendur bankanna komu stjórnmįlamönnum vel fyrir innan vébanda sinna. Einn stjórnarmanna ķ sjóšum Glitnis, žar į mešal Sjóši 9, sem gaf sjóšsfélögum rangar upplżsingar um samsetningu sjóšsins, var og er žingmašur Sjįlfstęšisflokksins og fyrrverandi ašstošarmašur forsętisrįšherra, sem nś er sešlabankastjóri. Hvaš var hann aš gera inni į gafli hjį Glitni? Żmis önnur dęmi mętti nefna. Skżrasta dęmiš tekur af öll tvķmęli um meinsemdina. Žaš er seta Kjartans Gunnarssonar, framkvęmdastjóra og eins helzta mįttarstólpa Sjįlfstęšisflokksins um aldarfjóršungsskeiš, į varaformannsstóli ķ bankarįši Landsbankans. Kjartan įtti hlut aš žvķ į sķnum tķma aš gera Björgólf Gušmundsson athafnamann aš ašaleiganda Landsbankans, žótt višskiptaferill og sakaskrį Björgólfs vęru į allra vitorši. Kjartan sat kyrr ķ bankarįšinu, žar til honum var vikiš frį ķ sķšustu viku. Strax žį hefši žurft aš hefja rannsókn į, hvort refsiverš brot svo sem umbošssvik voru framin, til aš įkveša, hvort hneppa žyrfti eigendur og stjórnendur Landsbankans ķ gęzluvaršhald og frysta eignir žeirra. Landsbankinn steypti almenningi ķ miklar skuldbindingar gagnvart Bretum og Hollendingum meš žvķ aš vķkja sér undan aš stofna dótturfyrirtęki utan um starfsemi sķna ķ Bretlandi og Hollandi lķkt og Glitnir og Kaupžing geršu. Eftir situr almenningur meš sįrt enniš og veika von um, aš eignir Landsbankans erlendis dugi fyrir skuldbindingunum. Svo viršist sem rķkisstjórnin ętli aš reyna aš halda hlķfiskyldi yfir żmsum žeirra, sem žyngsta įbyrgš bera į vandanum nś, žótt saklausir vegfarendur – fólkiš ķ landinu – žurfi aš axla žungar byršar. Žaš mį ekki verša. Rķkisstjórn, sem skortir afl eša vilja til aš vķkja stjórn Sešlabankans frį eftir allt sem į undan er gengiš og til aš gera tengdar varśšarrįšstafanir, bregzt skyldu sinni og žarf sjįlf aš vķkja fyrir nżju fólki.

Fréttablašiš, 16. október 2008.


Til baka