Samstćđ sakamál II

Á fimmtudaginn var lýsti ég ţví hér á ţessum stađ hvernig helmingaskipti gátu af sér hermangiđ og međfylgjandi lögbrot án ţess ađ stjórnvöld reyndu ađ skakka leikinn ef olíumáliđ eitt er undan skiliđ eins og Kristján Pétursson löggćzlumađur lýsir í sjálfsćvisögu sinni Margir vildu hann feigan 1990. Siđaveiklun stjórnmálanna gat síđan af sér kvótakerfiđ 1985-1990 og misheppnađa einkavćđingu bankanna 1998-2003 í óţökk almennings. Alţingi ákvađ ađ afhenda útvegsmönnum auđlindina í sjónum á silfurfati líkt og gert var nokkru síđar viđ olíulindir Rússlands frekar en ađ fylgja nćrtćkri fyrirmynd frá Noregi ţar sem olíulindir hafa veriđ í óhagganlegri ţjóđareigu frá öndverđu. Ţegar stjórnmálamennirnir sáu ađ ţeir höfđu komizt upp međ ţetta ákváđu ţeir ađ hafa svipađan hátt á einkavćđingu bankanna međ afleiđingum sem allir ţekkja. Kapallinn rakti sig sjálfur.

Ég vitnađi m.a. í grein Sigurđar Nordal prófessors frá 1925 ţar sem hann sagđi m.a.: „Eg las nýlega í erlendu riti um Íslendinga, ađ engin ţjóđ í heimi mundi vera svo grandvör og löghlýđin. Fangelsin stćđi tóm og hegningardómarnir vćri óvenjulega fáir í hlutfalli viđ mannfjölda. Ţá datt mér í hug samtal, sem ég átti í fyrra viđ einn af helztu lögfrćđingum vorum. Hann var ađ segja mér frá međferđ einnar íslenzkrar peningastofnunar, sem nýlega var komin í fjárţröng. Sögurnar voru svo hrođalegar, ađ hárin risu á höfđi mér. ,,En er ţetta ekki hegningarvert?” spurđi eg. ,,Ţađ mundi ţađ vera alls stađar nema á Íslandi,” svarađi hann rólega. En er ţađ ekki svo, ađ hér sé framinn grúi lagabrota, sem eru á almanna vitorđi, en enginn hróflar viđ? Er ekki spillingin í ţjóđfélagi voru orđin almennt umtalsefni, án ţess ađ rönd verđi viđ henni reist?“

Bjarni Benediktsson, síđar forsćtsráđherra, tók í sama streng. Hann skrifađi Pétri bróđur sínum í bréfi 1934: „Bersýnilegt er, ađ ţjóđlífiđ er sjúkt. Kemur ţađ ekki einungis fram í svikunum sjálfum, heldur einnig ţví, ađ raunverulega „indignation“ er hvergi ađ finna hjá ráđandi mönnum, persónuleg vild eđa óvild og stjórnmálahagsmunir ráđa öllu, á báđa bóga, um hver afstađa er tekin. Slíkt fćr ekki stađizt til lengdar. Dagar linkindarinnar og svika samábyrgđarinnar hljóta ađ fara ađ styttast.“

Nýir vitnisburđir bćtast viđ. Guđni Th. Jóhannesson, nú forseti Íslands, segir t.d. frá ólöglegum atkvćđakaupum í ćvisögu sinni um Gunnar Thoroddsen forsćtisráđherra. Margir kaupsýslumenn, nú síđast Sveinn R. Eyjólfsson blađaútgefandi, hafa sagt í bókum sínum frá yfirgangi og meintum lögleysum stjórnmálamanna og embćttismanna fram á síđustu ár. Hruniđ 2008 opnađi augu margra ţeirra sem áđur höfđu kosiđ ađ hafa ţau lokuđ. Panama-skjölin 2016 opnuđu enn fleiri augu upp á gátt. Ţađ sem ćtti ađ vera horfin tíđ er ennţá rammíslenzkur raunveruleiki.

Enn hallar undan fćti í dómsmálum og má um ţađ hafa margt til marks. Hćstaréttardómarar búast nú jafnvel til ađ bítast fyrir rétti ţar eđ sitjandi dómari í réttinum hefur stefnt fv. dómara fyrir meiđyrđi. Síđar nefndi dómarinn veitir fv. međdómurum sínum ákúrur og sakar ţá um ýmis brot í starfi. Enn annar dómari telur á hinn bóginn hugsanlegt ađ dómarinn fv. hafi gert sig sekan um hegningarlagabrot. Ekki er vitađ hvort hugsanlegt hegningarlagabrot dómarans fv. er í rannsókn. Hvađ á venjulegu fólki ađ finnast sem ţarf ađ sćkja rétt sinn til Hćstaréttar ţegar svona er ástatt?

Ástandiđ í Hćstarétti speglar ástand Alţingis. Mál eru látin fyrnast líkt og gerđist í olíumálinu fyrir meira en hálfri öld eđa rannsókn ţeirra er klúđrađ eins og t.d. í málverkafölsunarmálinu. Frekar en ađ reyna ađ berja í brestina er Alţingi sjálft hluti vandans. Ţađ kom berlega í ljós ţegar ţingiđ samţykkti í desember 2012 ađ láta fara fram rannsókn á einkavćđingu bankanna en lét síđan ekki af slíkri rannsókn verđa. Vanrćksla Alţingis er bagaleg vegna gruns um lögbrot viđ einkavćđinguna og einnig vegna gruns um ađ bankarnir hafi stundađ fjárböđun fyrir Rússa.

Alţingi bađ um ađgang ađ símtali seđlabankastjóra og forsćtisráđherra 6. október 2008. Seđlabankinn fćrđist undan en afhenti gögnin sérstökum saksóknara og ţađan virtust ţau leka í Kastljós RÚV í fyrra. Ekki er vitađ hvort sá gagnaleki var rannsakađur. Kjarninn höfđađi nýlega mál gegn Seđlabankanum og krafđist ađgangs ađ gögnunum og ţá birtir Morgunblađiđ skyndilega gögnin, bersýnilega stolin, eins og ekkert sé sjálfsagđara. Vćnta má ađ yfirvöldin séu ađ rannsaka gagnastuldinn úr Seđlabankanum nema ţau séu ţeim mun uppteknari viđ ađ taka skýrslur af blađamönnum Stundarinnar sem birtu upplýsingar um verđbréfaviđskipti formanns Sjálfstćđisflokksins úr gögnum sem var lekiđ úr Glitni og máttu una lögbanni sem bíđur úrskurđar dómstóla.

Skyldu yfirvöldin hafa áhyggjur af ţví ađ fólkiđ í landinu kunni ađ efast um jafnrćđi ţegnanna fyrir lögum?

Gagnastuldurinn úr Seđlabankanum er samt aukaatriđi. Efni símtalsins á brýnt erindi viđ almenning ţví ţar kemur fram ađ Seđlabankinn ákvađ ađ lána Kaupţingi 500 milljónir evra og bankastjórinn segir í símann: „Ég býst viđ ţví ađ viđ fáum ekki ţessa pen­inga til baka.“ Dómstólar ţurfa ađ fjalla um hvort háskalánveiting af ţessu tagi feli í sér umbođssvik eđa önnur brot. Til ađ svo megi verđa ţarf ađ hefja rannsókn málsins í tćka tíđ ţví annars fyrnist máliđ međ gamla laginu 6. október 2018.

Fréttablađiđ, 30. nóvember 2017.


Til baka