Samstćđ sakamál III

Ísland stendur viđ vatnaskil. Fólkiđ í landinu á ţađ á hćttu ađ í augum umheimsins festist orđiđ „mafíuríki“ viđ Ísland svo sem orđiđ er nú notađ í umrćđum t.d. um Rússland, Ungverjaland og Úkraínu. Hćttan stafar af ţví ađ lögbrot eru hér og hafa lengi veriđ látin viđgangast í stórum stíl eins og ég hef lýst hér á ţessum stađ tvo síđustu fimmtudaga. Játningar liggja fyrir í sumum málum ađ segja má, trúverđugir vitnisburđir í öđrum. Sökudólgar verjast međ ţví ađ kenna ţeim um sem segja útlendingum frá lögleysunum og spillingunni frekar en ađ ţegja.

Ég kalla ţađ játningu ţegar höfundur Reykjavíkurbréfs Morgunblađsins skrifar 1. júní 2008: „Ţađ hafa komiđ fram traustar upplýsingar um tengsl sósíalista viđ Sovétríkin, Austur-Ţýzkaland og önnur ríki í Austur-Evrópu. En ţađ mál hefur aldrei veriđ hreinsađ upp, hvorki ađ ţví er varđar pólitísk samskipti né fjárhagsleg samskipti. … Úr ţví ađ Kjartan Ólafsson [fv. ritstjóri Ţjóđviljans] vill fá afsökunarbeiđni vegna símahlerana eigum viđ ţá ekki öll, stríđsmenn kalda stríđsins, ađ taka höndum saman og óska eftir ţví ađ öll gögn verđi lögđ á borđiđ?“ Meintar ólöglegar símahleranir hafa aldrei veriđ gerđar upp ţrátt fyrir marga vitnisburđi um ţćr. Menn hafa skýlt sér á bak viđ lögbođna ţagnarskyldu ţótt hún eigi ađeins viđ um löglegar hleranir skv. dómsúrskurđi. Engum ber skylda til ađ ţegja um ólöglegar hleranir, öđru nćr.

Annađ dćmi er brottkast úr fiskiskipum. Margir sjómenn hafa áratugum saman lýst fyrir mér og öđrum miklu brottkasti. Yfirvöldin hafa ţrćtt fyrir brottkastiđ og kallađ ţađ smárćđi, einnig ţćr stofnanir ríkisins sem ber skv. lögum ađ fylgjast međ framfylgd laga um fiskveiđistjórn, laga sem banna brottkast. Nú loksins hafa starfsmenn Fiskistofu stigiđ fram og lýst ástandinu hreinskilnislega fyrir fréttamanni RÚV og leyft honum ađ birta myndir af brottkasti. Starfsmennirnir vitna um bitlaust eftirlit og einnig um stórfelld brotamál sem hafa veriđ felld niđur. Og ţá rifjast upp mál mannsins sem fékk dóm fyrir ađ birta mynd af brottkasti. Eitt helzta einkenni mafíuríkja er ađ ţar eru ţeir sem segja frá brotunum teknir frekar en ţeir sem fremja brotin.

Eitt dćmi enn varđar umbođssvik. Ráđuneytisstjóri fjármálaráđuneytisins fékk fangelsisdóm fyrir umbođssvik, ţ.e. fyrir ađ forđa fé sínu úr banka á grundvelli innherjaupplýsinga. Eigi ađ síđur hefur ákćruvaldiđ látiđ ýmis önnur hliđstćđ mál afskiptalaus. Guđmundur Gunnarsson rafvirki og fv. stjórnlagaráđsmađur lýsti málinu nýlega í Stundinni: „ … ríkisstjórninni og stjórn Seđlabankans var orđiđ ljóst ađ bankarnir myndu falla og ríkisstjórninni var eindregiđ ráđlagt ađ ganga í ţessi mál áđur en bankarnir myndu opna á mánudagsmorgun. Í gagnaleka sem birtist síđar kom hins vegar fram ađ áhrifamenn úr fjármála- og stjórnmálaheiminum fengu ađgerđum ríkisstjórnarinnar og Seđlabankans … frestađ fram á mánudagseftirmiđdag. Á mánudagsmorguninn hófust strax viđ opnun bankanna umfangsmiklir flutningar fjármagns út úr íslenska krónuhagkerfinu yfir á erlenda bankareikninga, eins og til dćmis var opinberađ í gögnum sem sett voru í fjölmiđlabann. Ţar var stađfest ađ ţröngur hópur bjó yfir innherjaupplýsingum og náđi ađ taka út lausafé í skiptum fyrir hlutabréf í bönkunum og koma ţví úr landi inn á leynireikninga á aflandseyjum. Í ţetta var nýttur allur fáanlegur gjaldeyrir í landinu á mánudagsmorgun. Hlutabréf í bönkunum urđu skömmu síđar einskis virđi …“

Ţarna var ţverbrotin sú grundvallarregla sem gildir um viđbrögđ stjórnvalda í bankakreppum ađ miđa allar ađgerđir viđ ađ bönkum sé lokađ í dagslok á föstudegi og öllu sem gera ţarf sé lokiđ fyrir opnun banka á mánudegi. Um ţessa atburđarás er ekkert ađ finna í skýrslu RNA ţótt gögnin sem var lekiđ úr Glitni til Stundarinnar fyrir nokkru og lögbann var sett á hljóti ađ hafa veriđ í fórum RNA. Ţarna virđast hafa veriđ framin alvarleg brot sem hafa veriđ á margra vitorđi og munu fyrnast 6. október 2018 nema rannsókn hefjist fyrir ţann tíma. Eitt annađ helzta einkenni mafíuríkja er ađ ţar eru ţegnarnir ekki jafnir fyrir lögum.

Međferđ ţessa máls hingađ til er í samrćmi viđ fyrri reynslu ţar sem einn er settur inn fyrir annan, bakari er hengdur fyrir smiđ. Ţađ gerđist t.d. í olíumálinu fyrir meira en hálfri öld ţar sem sakir ţess sökunautar sem mest átti undir sér voru látnar fyrnast. Einnig getur komiđ sér vel fyrir sakamenn ađ rannsókn misfarist eins og gerđist t.d. í málverkafölsunarmálinu sem mikilvćgir stjórnmálahagsmunir voru bundnir viđ svo sem viđ er ađ búast í landi sem er gegnsýrt af stjórnmálum langt umfram viđtekna heilbrigđisstađla í öđrum löndum. Enn eru í umferđ um 900 fölsuđ málverk til mikils skađa fyrir fórnarlömb fölsunarfaraldursins, bćđi listamenn sem hafa veriđ eignuđ undirmálsverk og eigendur listaverka sem hrundu í verđi.

Alţingi lćtur sér allt ţetta í léttu rúmi liggja eins og kom í ljós ţegar ţingiđ samţykkti í desember 2012 ađ láta fara fram rannsókn á einkavćđingu bankanna en lét síđan ekki af slíkri rannsókn verđa ţrátt fyrir vísbendingar um ađ bankarnir hafi stundađ fjárböđun fyrir Rússa auk annars. Enn eitt einkenni mafíuríkja er áhugaleysi almannavaldsins á lögbrotum í vinahópi valdsins. Eitt einkenni enn er hótanir í garđ blađamanna og lögbann gegn fréttaflutningi ţeirra.

Alţingi ţarf án frekari tafar ađ hefja rannsókn á meintum umbođssvikum í hruninu til ađ girđa fyrir yfirvofandi fyrningu.

Fréttablađiđ, 7. desember 2017.


Til baka