Samstćđ sakamál IV

Eftir hruniđ 2008 varđ fljótlega ljóst ađ ţv. ríkisstjórn vildi ekki ađ erlendir ađilar kćmu ađ rannsókn málsins. Ég lagđi ţađ til í rćđu minni á borgarafundi í Háskólabíói 24. nóvember ţá um haustiđ ađ óvilhallir útlendingar yrđu hafđir međ í ráđum viđ rannsóknina og aftur í einkasamtali viđ ráđherra. Ég varđ ţess áskynja ađ viđ ţetta var ekki komandi. Ég var ekki einn um ţessar áhyggjur. Jónas Kristjánsson ritstjóri skrifađi tćpu ári síđar, 28. september 2009, undir yfirskriftinni Vel tengdur glćpalýđur:

„Erlendir ráđamenn efast um, ađ Ísland geri upp sakirnar viđ glćpalýđinn, sem rústađi fjárhag og áliti landsins. Gera ráđ fyrir, ađ sannleiksnefndin frćga stundi kattarţvott. Taka eftir, ađ enginn glćpamađur hefur veriđ settur inn, ekki einu sinni yfirmenn IceSave og Landsbankans. Ísland er taliđ vera eins konar mafíuríki, ţar sem vel tengdur glćpalýđur sleppur billega frá ofursyndum sínum. Samt er Sjálfstćđisflokkurinn ekki lengur formlega viđ völd. En hann rćđur enn embćttum og dómstólum og lögreglu og skilanefndum og sannleiksnefnd. Pólitíkin er máttvana, jafnvel ţótt hér sé vinstri stjórn.“

Bakgrunnur ţessara áhyggna Jónasar Kristjánssonar og margra annarra var m.a. fréttaflutningur erlendra fjölmiđla um Ísland, en landiđ hafđi fram ađ hruni ekki veriđ í alfaraleiđ heimspressunnar. Hrunáriđ 2008 brá svo viđ ađ Financial Times í London birti 250 greinar um Ísland, Globe and Mail í Torontó birti 170 greinar, Guardian sem var áđur kennt viđ Manchester og er nú heimsblađ 130, Le Monde í París 110 og New York Times 75. Ţessar tölur eru sóttar í bók eftir kanadíska prófessorinn Daníel Chartier frá 2011, The End of Iceland's Innocence: The Image of Iceland in the Foreign Media during the Financial Crisis. Erlendir fjölmiđlar (og innlendir!) fjölluđu m.a. um grunsemdir um ađ íslenzkir bankar hefđu stundađ fjárböđun fyrir rússnesku mafíuna og um tilraun ţv. ríkisstjórnar og Seđlabankans til ađ komast hjá ađ ţiggja ađstođ Alţjóđagjaldeyrissjóđsins međ ţví ađ taka heldur risalán hjá Pútín Rússlandsforseta. Grunsemdirnar um Rússatengslin eru enn á sveimi m.a. vegna ţess ađ Ísland kann ađ koma viđ sögu í rannsókn bandaríska saksóknarans Roberts Mueller á tengslum Trumps forseta og manna hans viđ Rússa, ţ. á m. dćmda menn og mafíósa.

Ţetta er samt ekki allt. Fyrir liggur ađ miklu fé var mokađ út úr bönkunum í miđju hruni, bćđi mánudaginn 6. október 2008 eins og leknu gögnin sem Stundin birti frá skilanefnd Glitnis vitna um og lögbann var lagt á fyrir nokkru og jafnvel einnig ţriđjudaginn 7. október eins og Robert Wade prófessor í London School of Economics og Sigurbjörg Sigurgeirsdóttir dósent í Háskóla Íslands hafa lýst í erlendu tímariti (New Left Review, september/október 2010, bls. 22). Ţau skrifa [mín ţýđing, ŢG]:

„Međan krónan var í frjálsu falli, gjaldeyrisforđinn var á ţrotum og engar hömlur öftruđu útstreymi fjármagns, var gengiđ fest í fáeinar klukkustundir; ţetta var e.t.v. stytzta fastgengisskeiđ sem sögur fara af. En ţađ var nógu langt til ţess ađ vel tengdir innherjar gátu fćrt fé sitt úr krónum yfir í gjaldeyri á miklu hagstćđara gengi en ţeim myndi bjóđast síđar. Heimildir innan bankanna herma ađ milljarđar hafi flúiđ krónuna ţessar klukkustundir. … Síđan var krónan sett á flot – og hún sökk eins og steinn.“

 

Ótti viđ hvítţvott af hálfu Rannsóknarnefndar Alţingis reyndist ekki réttur. Nefndin skilađi góđu verki á heildina litiđ. Hitt er ţó rétt ađ RNA tók á hvorugu málinu sem lýst er hér ađ framan, hvorki meintri fjárböđun fyrir Rússa né meintum mokstri fjár vel tengdra manna út úr bönkunum og út úr landinu í miđju hruni međan venjulegt fólk sat eftir međ sárt enniđ og sumir misstu aleiguna.

Yfirvöldin hafa haft nćgan tíma til ađ rannsaka ţessa atburđarás, en ţau hafa kosiđ ađ leiđa hana hjá sér. Tilfinnanlegust er e.t.v. vanrćksla Alţingis sem samţykkti í desember 2012 ađ láta fara fram rannsókn á einkavćđingu bankanna en ekkert bólar ţó enn á slíkri rannsókn.

Svo vant sem Alţingi er ađ virđingu sinni getur ţađ varla taliđ sćma ađ fagna 100 ára afmćli fullveldisins 1. desember 2018 međ lúđraţyt og söng eftir ađ hafa látiđ fyrningarfrest meintra innherja- og umbođssvika í hruninu líđa hjá sjö vikum fyrr vitandi vits og stoliđ nýju stjórnarskránni í ţokkabót.

Rifjast nú upp fyrir mér spurningin sem einn helzti listamađur ţjóđarinnar lagđi fyrir mig viđ kvöldverđarborđ í heimahúsi: Datt ykkur ekki í hug ađ bjóđa ţeim ađ halda ţýfinu í skiptum fyrir nýju stjórnarskrána? Ekki mitt ađ bjóđa, svarađi ég.

Fréttablađiđ, 14. desember 2017.


Til baka