Sarajevˇ, lř­rŠ­i og mannrÚttindi

Fyrir hundra­ ßrum og fjˇrum mßnu­um reyndu sj÷ ungir Serbar Ý Sarajevˇ a­ myr­a Franz Ferdinand stˇrhertoga og rÝkisarfa austurrÝsk-ungverska keisaradŠmisins. TilrŠ­i­ virtist Štla a­ fara ˙t um ■˙fur. Tveir ˙r fylgdarli­i hertogans sl÷su­ust. Hann ba­ ■ß bÝlstjˇra sinn a­ aka sÚr ß spÝtalann, svo a­ hann gŠti vitja­ hinna sl÷su­u fylgdarmanna sinna. BÝlstjˇrinn villtist af lei­ og ˇk me­ hertogann og SoffÝu konu hans beint Ý flasi­ ß einum samsŠrismannanna, Gavrilo Princip, sem neytti lags og skaut ■au bŠ­i til ˇlÝfis. Princip var ■ß 19 ßra. Skotßrßsin var notu­ sem ßtylla til a­ hefja strÝ­i­ mikla, sem sÝ­ar fÚkk nafni­ fyrri heimsstyrj÷ldin 1914-1918.

Byssuskotin Ý Sarajevˇ voru ■ˇ ekki ors÷k strÝ­sins, heldur bara neistinn, sem kveikti bßli­. SagnfrŠ­ingar lÝta n˙ margir svo ß, a­ stˇrveldastrÝ­ hafi legi­ Ý loftinu frß ■vÝ sk÷mmu eftir aldamˇtin 1900, m.a. vegna ■jˇ­rembu og vegna ˇuppger­ra saka eftir strÝ­ Frakka og Ůjˇ­verja 1869-1870, ■ar sem Ůjˇ­verjar h÷f­u betur. Segja mß, a­ strÝ­ Frakka og Ůjˇ­verja 1869-1870 hafi kalla­ ß fyrri heimsstyrj÷ldina, sem kalla­i ß sÝ­ari heimsstyrj÷ldina, og h˙n kalla­i ß stofnun ESB og nŠr ˇslitinn fri­ Ý Evrˇpu Š sÝ­an.

NŠr ˇslitinn fri­, segi Úg, ■vÝ a­ Balkanskaginn er p˙­urtunna enn sem endranŠr. Ůegar J˙gˇslavÝa li­a­ist Ý sundur eftir hrun komm˙nismans 1989-1991, brauzt ■ar ˙t blˇ­ug borgarastyrj÷ld. H˙n leiddi af sÚr mestu vo­averk eftirstrÝ­sßranna Ý Evrˇpu. Serbar slßtru­u tug■˙sundum m˙slima Ý BosnÝu. Serbneskir ■jˇ­ernissinnar stefna enn ß landvinninga og ˇgna nßgr÷nnum sÝnum. Ůeir hÚldu ß d÷gunum hersřningu, sem var eins og atri­i ˙r 80 ßra gamalli kvikmynd, me­ gŠsagangi og ÷llu saman. ╔g sß ■etta Ý sjˇnvarpinu Ý Sarajevˇ. VladÝmir P˙tÝn R˙sslandsforseti var ß sta­num og virtist ßnŠg­ur. Vandinn er ekki bundinn vi­ Balkanskaga. Ungverska rÝkisstjˇrnin storkar n˙ mannrÚttindum og hugsar upphßtt um fyrirhuga­a landvinninga. Fyrirmyndin er R˙ssland.

Ůjˇ­remban er ekki bundin vi­ Austur-Evrˇpu. ═ Finnlandi er stjˇrnmßlaflokkur, sem heitir Sannir Finnar og ß fulltr˙a ß ■inginu ■ar. ═ Stokkhˇlmi sitja SvÝ■jˇ­ardemˇkratar ß ■ingi me­ 13% kjˇsenda a­ baki sÚr. Ůeir eiga rŠtur a­ rekja til nřnasista og nŠrast ß andrˇ­ri gegn innflytjendum. Ůjˇ­remba hefur einnig rutt sÚr til r˙ms Ý stjˇrnmßlum hÚr heima svo sem rß­a mß t.d. af řmsum rŠ­um forseta ═slands og forsŠtisrß­herra. „Me­ kŠruleysi, tŠkifŠrismennsku og lř­skrumi hafa Ýslenskir stjˇrnmßlamenn fŠrt okkur a­ forgar­i fasismans,“ sag­i Stefßn Rafn Sigurbj÷rnsson, forma­ur Ungra jafna­armanna, Ý rŠ­u sinni ß lands■ingi ■eirra um daginn.

Og n˙ er svo komi­, a­ sjßlfstŠ­ismenn da­ra vi­ R˙ssa. LeynisÝmtali­ dřra milli ■v. forsŠtisrß­herra og se­labankastjˇra SjßlfstŠ­isflokksins 6. oktˇber 2008 ßtti sÚr sta­ daginn ß­ur en se­labankastjˇrinn tilkynnti um risalßn R˙ssa til ═slands til a­ for­a rÝkisstjˇrninni frß ■vÝ a­ ■urfa a­ ■iggja lßn og rß­ frß AGS og Nor­url÷ndum, en R˙ssalßni­ rann ˙t Ý sandinn. Dagsetningarnar skipta mßli. LÝklegt er, a­ R˙ssalßni­ hafi bori­ ß gˇma Ý sÝmtalinu, sem hefur ekki enn veri­ gert opinbert.

Evrˇpa hefur vi­ ■essi erfi­u skilyr­i ekki nß­ a­ fylla skar­i­, sem hnignun BandarÝkjanna – bankakreppa, sÝaukin misskipting, dvÝnandi vir­ing umheimsins – skilur eftir sig. Sumir kalla ■etta sjßlfskaparvÝti og segja, a­ Evrˇpul÷ndin geti sjßlfum sÚr um kennt. Ůa­ er skiljanlegt sjˇnarmi­, en ekki raunsŠtt. Ekkert a­ildarland ESB huglei­ir eins og sakir standa ˙rs÷gn ˙r sambandinu nema Bretland af ˇtta vi­ ■jˇ­remblana Ý Brezka sjßlfstŠ­isflokknum (UKIP).

Jafnvel sumt unga fˇlki­ Ý g÷mlu flokkunum hÚr heima la­ast a­ ■jˇ­rembu. Gamla ■jˇ­remban – s˙ hugsjˇn, a­ Ýslenzkt lambakj÷t sÚ bezt Ý heimi o.s.frv. – er sau­meinlaus, ■ˇtt h˙n kosti sitt, m.a. Ý hŠrra v÷ruver­i. Nřja ■jˇ­remban, sem birtist Ý svo eindreginni and˙­ ß ESB, a­ ■jˇ­remblarnir la­ast sumir a­ R˙sslandi sem mˇtvŠgi vi­ Evrˇpu, h˙n er ß hinn bˇginn hŠttuleg. Hvers vegna? ═sland er Evrˇpuland, ■ar sem lř­rŠ­i og mannrÚttindi eiga a­ hafa ˇyggjandi forgang. Ůjˇ­remblar kenna ˙tlendingum helzt um hruni­, ■ar e­ ■eir neita margir a­ horfast Ý augu vi­ eigin ßbyrg­ og leita huggunar Ý ■jˇ­rembunni, skßlkaskjˇli allra skßlkaskjˇla.

Lř­rŠ­i og mannrÚttindi eiga n˙ undir h÷gg a­ sŠkja einnig hÚr heima. MannrÚttindanefnd SŮ birti bindandi ßlit 2007 me­ skřrum fyrirmŠlum til Al■ingis um a­ nema mannrÚttindabrota■ßttinn burt ˙r fiskvei­istjˇrninni og um ska­abŠtur handa fˇrnarl÷mbum brotanna, tveim sjˇm÷nnum, sem h÷f­u h÷f­a­ mßli­ og haft sigur. RÝkisstjˇrnin fÚkk mannrÚttindanefndina til a­ leysa sig ˙r sn÷runni me­ ■vÝ a­ lofa nřrri stjˇrnarskrß me­ skřru ßkvŠ­i um au­lindir Ý ■jˇ­areigu. Og n˙ er Al■ingi b˙i­ a­ stinga stjˇrnarskrßnni ni­ur Ý sk˙ffu hjß L═┌. Ůegar mannrÚttindanefnd SŮ kemst a­ ■vÝ, mun h˙n vafalaust taka mßli­ upp aftur.

 

DV, 24. oktˇber 2014.


Til baka