Hin gmlu kynni

Ef heimurinn allur sr einn jsng, einn heimssng, eitt lag, sem allir kunna, er a lklega lagi ga Auld Lang Syne – lagi, sem slendingar reytast aldrei a syngja vi texta rna Plssonar prfessors, Hin gmlu kynni gleymast ei. Frumtextinn er kominn fr skozka jskldinu Robert Burns (1759-1796), en textinn er mun eldri eins og lagi, sem Skotar hfu sungi mann fram af manni. Auld Lang Syne var sungi eina ferina enn um allan heim n um ramtin, fyrst Nja-Sjlandi, ar sem nja ri hlt innrei sna, og sast Alaska slarhring sar, egar ri 2005 lokai eftir sr. Enskumlandi jir halda fram a syngja Auld Lang Syne, tt r muni ekki lengur, hva orin a, ekki frekar en slenzk brn a syngja ,,Signu mr son Gus l” og ,,meinvill myrkrunum l”. Auld Lang Syne er gmul skozka og ir Old Long Since, fyrir langa lngu; ing rna Plssonar er auskiljanlegri en enski textinn. slendingar syngja etta lag allt ri og ekki bara vi ramt. a er a snnu ekki ntt a hafa skaffa heiminum sameiginlegan jsng. Skotar geta stta af msu ru: eir hafa einnig skaffa heiminum visk, golf, markasbskap, sklalyf, sjnvarp … og visk, og eim er sumum tamt a telja etta upp vi mis tkifri, ekki szt egar eir tala vi Englendinga. Upptalningin er rtt a ru leyti en v, a sjnvarpinu er ofauki. Skotum er einnig tamt a hreykja sr af hlndunum (fallegasta landslag heimi), vatninu (bezta vatn heimi; kannast nokkur vi a?), verinu (uppstyttingur oft dag) og mrgu ru. Skozki sagnfriprfessorinn Niall Ferguson lsti essu vel vikulegum dlki snum Los Angeles Times fyrir skmmu: hann segist hafa tala svona sjlfur fram mijan aldur. etta er ekki minnimttarkennd, segir hann, a vri sk sr, nei, etta er meirimttarkennd. Hann kva fyrir nokkru a flytja bferlum vestur um haf eins og margir arir landar hans hafa gert. Um sjtu sund Skotar flytjast burt hverju ri, og svipaur fjldi flyzt til Skotlands annars staar a. En tt fjldi afluttra og brottfluttra standist jafnan nokkurn veginn , standa Skotar frammi fyrir rltri flksfkkun, v a frri Skotar fast en deyja, og flkinu fkkar af eim skum r fr ri. Kannski finnast eim brn of dr. Mannfjldi Skotlands verur kominn niur fyrir fimm milljnir innan ellefu ra, segja mannfjldafringar, og niur fyrir fjra og hlfa milljn fyrir 2050. Svo fir hafa Skotar ekki veri san um aldamtin 1900. bum Glasgow hefur fkka r einni milljn 600 sund sustu 40 r. Vi etta btist a, a mealaldur Skota hkkar r fr ri. Eftir 35 r mun hver vinnandi Skoti hafa helmingi fleira flk framfri snu en n, einkum gamalt flk. a er a snnu ekki einsdmi Evrpu, a mealaldur mannfjldans hkki hratt, en r flksfkkun ofan ra ldrun mannfjldans: a er frekar sjaldgft. Skotar hafa sumir ungar hyggjur af essari run, v a hn vinnur gegn eftirskn eirra eftir endurheimt sjlfstisins, sem eir gltuu fyrir 300 rum og hafa r san. Rekstur sjlfsts rkis kostar sitt, og sfellt yngri framfrslubyri vinnandi flks vegna mannfkkunar og ldrunar truflar og tefur sjlfstisbarttuna. Niall Ferguson skefur ekki utan af v: hann segir fullum fetum, a Skotland s smu lei og Prssland og General Motors: grfina. En Skotum kemur a varla vart, a Ferguson, sem er prfessor Harvardhskla Bandarkjunum, skuli senda eim svo kaldar ramtakvejur austur um haf. Bk hans um brezka heimsveldi (Empire, 2003) og samnefndir sjnvarpsttir hans BBC drgu enga dul velknun hans heimsveldinu, tt hann drgi ekki heldur fjur yfir mis illvirki og nnur spjll, sem framin voru nafni ess. Hva eiga Skotar a gera til a halda sjlfstisdraumi snum lfi? Svari blasir vi: Fjlga sr hraar og flytja inn flk. Hvernig miar mannfjlgun hr heima til samanburar? Mannfjldinn er ann veginn a komast upp fyrir 300 sund. slendingum fjlgai um rsk sex sund 2005, sumpart vegna ess a fleiri fddust en du, ea 4.200 mti 1.800. Hitt v mun yngra, a afluttum fjlgai rar en brottfluttum. Sjttungur allra ba Austurlands er n me erlent rkisfang bori saman vi tp fimm prsent fyrir landi allt.

 

Frttablai, 5. janar 2006.


Til baka