═sland ß allra v÷rum

═slenzk spilling er n˙ almŠlt Ý ÷­rum l÷ndum. Hvernig Štti anna­ a­ vera? Mikill fj÷ldi ˙tlendinga hefur be­i­ stˇrfellt tjˇn af vi­skiptum sÝnum vi­ Ýslenzka banka og kallar ß upplřsingar og uppgj÷r og engar refjar. Ska­i erlendra lßnardrottna bankanna, fjßrfesta og annarra er n˙ talinn nema um fimmfaldri landsframlei­slu ═slands. Vi­ ■ß t÷lu ■arf a­ bŠta eignatjˇninu, sem ═slendingar ur­u sjßlfir fyrir, ■egar bankarnir hrundu, en ■a­ er n˙ meti­ ß um tv÷falda landsframlei­slu. Fjßrska­inn allur er ■vÝ n˙ talinn nema um sj÷faldri landsframlei­slu ═slands eins og Gylfi Magn˙sson efnahags- og vi­skiptarß­herra hefur lřst. Reynist ■etta mat rÚtt, hefur ekkert bankahrun Ý samanlag­ri hags÷gu heimsins valdi­ ÷­ru eins fjßrtjˇni mi­a­ vi­ umfang ■jˇ­arb˙skaparins, og er ■ß řmislegt enn ˇtali­, svo sem aukin skuldabyr­i heimila og fyrirtŠkja af v÷ldum hrunsins og řmis kostna­ur vegna uppgj÷rsins. Og ■ß er enn ˇtali­ ■a­, sem mestu skiptir: ßlitshnekkir landsins. Hann ver­ur ekki metinn til fjßr. Gˇ­ur or­stÝr deyr aldregi, segir Ý Hßvamßlum. Ůa­ getur teki­ ═sland langan tÝma a­ endurheimta glata­an or­stÝr og gagnkvŠmt traust innan lands og utan. Erlendir bla­amenn reyna skiljanlega a­ grafast fyrir um tildr÷g hrunsins til a­ geta upplřst lesendur sÝna um ■au. Brezka stˇrbla­i­ Financial Times lag­i alla forsÝ­u helgarbla­s sÝns um sÝ­ustu helgi og meira til undir frßs÷gn af starfi Evu Joly ß ═slandi. Joly segir ■ar, a­ hneyksli­ ß bak vi­ bankahruni­ sÚ umfangsmeira en Elf-hneyksli­ Ý Frakklandi fyrir ßratug, en ■a­ var fram a­ hruni tali­ mesta fjßrmßlahneyksli ßlfunnar eftir strÝ­. H˙n Štti a­ vita ■a­, hafandi stjˇrna­ rannsˇkninni. Joly kom ■rem yfirm÷nnum rÝkisolÝufÚlagsins Elf-Aquitaine (og eiginkonu eins ■eirra) bak vi­ lßs og slß fyrir fjßrdrßtt, en ■au v÷r­ust me­ ■eim r÷kum, a­ rÝkisstjˇrnin hef­i veri­ h÷f­ me­ Ý rß­um frß degi til dags. Dˇmsmßlarß­herrann sag­i af sÚr. RÚttarh÷ldin sviptu hulunni af fjßrdrŠtti, m˙tum og spillingu Ý efstu l÷gum stjˇrnkerfisins, ■ˇtt a­eins fjˇrir sakborningar af 37 fengju fangelsisdˇma auk fjßrsekta. LÝfver­ir ■urftu a­ gŠta Joly dag og nˇtt Ý sex ßr. Eva Joly lofar ßkŠrum hÚr heima fyrir lok nŠsta ßrs. H˙n er bezta trygging ■jˇ­arinnar fyrir ■vÝ, a­ rannsˇkn hrunsins ver­i ekki einskŠr hvÝt■vottur eins og bersřnilega stˇ­ til Ý byrjun og saksˇkn rÝkisins renni ekki ˙t Ý sandinn. Dagbladet Ý Noregi birti fyrir nokkrum d÷gum frÚtt um, a­ tveir ■ri­ju hlutar ═slendinga teldu stjˇrnsřsluna spillta. Bl÷­ Ý ÷­rum l÷ndum flytja tÝ­ar fregnir af ■essum toga. ═slendingar Šttu a­ fagna slÝkum frÚttaflutningi, ■vÝ a­ hann eykur lÝkurnar ß, a­ rannsˇkn hrunsins og saksˇkn rÝkisins a­ henni lokinni skili ßrangri. HÚr er miki­ Ý h˙fi. ═slendingar geta aldrei bŠtt ˙tlendingum nema brot af ■eim ska­a, sem bankarnir og bandamenn ■eirra hafa valdi­. Ůeim mun brřnna er, a­ ═slendingar rÚtti umheiminum sßttah÷nd og heiti ■vÝ a­ afhj˙pa sannleikann um tildr÷g hrunsins og draga ekkert undan, hversu illa sem nakinn sannleikurinn kann a­ koma sÚr fyrir innlenda menn. A­eins ■annig getur landi­ vŠnzt ■ess a­ endurheimta traust umheimsins.

Fyrir sk÷mmu fÚkk hˇpur manna, sem haf­i beint spurningum til Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­sins og be­i­ um fund me­ forstjˇra sjˇ­sins, svar frß forstjˇranum, Dominque Strauss-Kahn. Ůar segist hann sammßla hˇpnum um, a­ uppt÷k kreppunnar ß ═slandi megi rekja til bankanna. Hann segir (Ý ■ř­ingu minni): „Bankarnir tˇku of mikla ßhŠttu, og eftirlit og regluverk brug­ust. Grunnurinn var lag­ur me­ einkavŠ­ingu bankanna, en h˙n ßtti sÚr ekki sta­ a­ undirlagi AGS: sjˇ­urinn haf­i ekki ■ß og hefur yfirh÷fu­ ekki marka­ sÚr ■ß stefnu, a­ bankar skuli einkavŠddir.“ Forstjˇrinn lřsir ■vÝ Ý brÚfinu, a­ krafan um lausn IceSave-deilunnar sÚ krafa Nor­urlanda, og ßn fulltingis ■eirra hef­u endar ekki nß­ saman. Hann segir, a­ ßn efnahagsߊtlunarinnar og a­sto­ar sjˇ­sins hef­i gengi krˇnunnar falli­ mun meira en raun var­ ß og samdrßttur framlei­slu og atvinnu or­i­ meiri en ella. Allt er ■etta satt og rÚtt frß mÝnum bŠjardyrum sÚ­, svo sem Úg hef lřst ß­ur ß ■essum sta­. Ekki kemur ß ˇvart, a­ ■eir, sem mesta ßbyrg­ bera ß hruninu, reyni a­ skella skuldinni ß sjˇ­inn. Hitt kemur mÚr ß ˇvart, a­ fˇlk, sem ber enga ßbyrg­ ß hruninu, skuli bergmßla gamla gagnrřni ß sjˇ­inn me­ hßreysti og reyna a­ draga hann til ßbyrg­ar ß ßstandinu n˙. SlÝkar ßsakanir hneigjast til a­ dreifa athygli almennings frß ßbyrg­ innlendra s÷kudˇlga.

FrÚttabla­i­, 19. nˇvember 2009.


Til baka