Vor Ý lofti og varla komin jˇl

Al■ingi hefur haldi­ vel ß stjˇrnarskrßrmßlinu, sřnist mÚr, ■egar allt er sko­a­. Al■ingismenn komust ekki hjß a­ heyra kr÷fur fˇlksins, sem bar­i potta sÝna og p÷nnur ß Austurvelli og vÝ­ar eftir hrun og ba­ m.a. um nřja stjˇrnarskrß. Al■ingi haf­i lofa­ endursko­un stjˇrnarskrßrinnar allar g÷tur frß 1944, en haf­i ekki geta­ loki­ ■vÝ verki vegna misklÝ­ar. Rannsˇknarnefnd Al■ingis (RNA-skřrslan, 2010, 8. bindi, bls. 184) setti hruni­ Ý samhengi vi­ stjˇrnskipunina og tˇk undir kr÷fu fˇlksins Ý landinu um endursko­un stjˇrnarskrßrinnar eftir hrun.

Al■ingi brßst vel vi­ ■essum ßskorunum og sam■ykkti einum rˇmi 28. september 2010 s÷gulega ßlyktun ■ess efnis, a­ hafa bŠri gagnrřni RNA a­ lei­arljˇsi. ═ ßlyktuninni segir m.a.: „Al■ingi ßlyktar a­ taka ver­i gagnrřni ß Ýslenska stjˇrnmßlamenningu alvarlega og leggur ßherslu ß a­ af henni ver­i dreginn lŠrdˇmur. Al■ingi ßlyktar a­ skřrsla rannsˇknarnefndar Al■ingis sÚ ßfellisdˇmur yfir stjˇrnv÷ldum, stjˇrnmßlam÷nnum og stjˇrnsřslu, verklagi og skorti ß formfestu.“ ═ ■ingsßlyktuninni birtist langur lofor­alisti, sem hefst ß lofor­i um endursko­un stjˇrnarskrßrinnar frß 1944.

Al■ingi setti stjˇrnarskrßrmßli­ Ý lř­rŠ­islegan farveg, sem hefur vaki­ heimsathygli. Hryggjarstykki­ Ý ferlinu var ■jˇ­fundurinn Ý nˇvember 2010, ■ar sem 950 manns valin af handahˇfi ˙r ■jˇ­skrß l÷g­u grunninn a­ nřrri stjˇrnarskrß. Allir ═slendingar 18 ßra og eldri ßttu jafna m÷guleika ß a­ veljast til setu ß ■jˇ­fundinum. Hlutverk Stjˇrnlagarß­s, sem var kj÷ri­ af ■jˇ­inni og skipa­ af Al■ingi, var Ý reyndinni ekki anna­ en a­ fŠra ni­urst÷­ur ■jˇ­fundarins Ý frumvarpsb˙ning. Rß­i­ studdist vi­ starf stjˇrnarskrßrnefnda Al■ingis undanfarna ßratugi og einnig skřrslur og ˙ttektir frŠ­imanna og stjˇrnlaganefndar og stefnuskrßr allra stjˇrnmßlaflokka. H÷fu­einkenni frumvarpsins er, a­ ■a­ fylgir ni­urst÷­um ■jˇ­fundarins og fyllir einnig řmsar ey­ur. Ůjˇ­fundurinn kalla­i eftir j÷fnu vŠgi atkvŠ­a, au­lindum Ý ■jˇ­areigu og ■annig ßfram. Ůannig bergmßla­i ■jˇ­fundurinn ■jˇ­arviljann. Ůjˇ­in sta­festi sÝ­an vilja sinn Ý atkvŠ­agrei­slunni 20. oktˇber, ■ar sem 67% lřstu stu­ningi vi­ frumvarpi­ Ý heild og einnig vi­ jafnt vŠgi atkvŠ­a og 83% studdu au­lindir Ý ■jˇ­areigu.

Al■ingi hefur ekki seti­ au­um h÷ndum. Ůa­ var­i m÷rgum mßnu­um Ý a­ sko­a frumvarpi­ og beindi sÝ­an athugasemdum og spurningum til Stjˇrnlagarß­s og fÚkk sv÷r vi­ ■eim a­ loknum aukafundi rß­sins Ý marz. E­lilegt getur talizt, a­ Al■ingi ßskilji sÚr rÚtt til a­ gera smßvŠgilegar breytingar ß frumvarpinu Ý samrŠmi vi­ brÚfaskipti ■ingsins og rß­sfulltr˙a Ý marz. Al■ingi hefur einnig ßskili­ sÚr rÚtt til a­ breyta or­alagi, svo framarlega sem Ý ■eim breytingum felast engar efnisbreytingar. HÚr ■ykknar ■rß­urinn, ■ar e­ nefnd l÷gfrŠ­inga, sem Al■ingi fˇl a­ fara yfir frumvarpi­ og greinarger­ Stjˇrnlagarß­s me­ frumvarpinu, leggur til bŠ­i or­alags- og efnisbreytingar ß frumvarpinu og greinarger­inni og seilist ■vÝ ˙t fyrir verksvi­ sitt. Kjˇsendur hljˇta a­ gera kr÷fu um, a­ Al■ingi standi vi­ upphaflega Štlan sÝna og geri engar efnisbreytingar ß frumvarpinu. Hollt er a­ rifja upp, a­ BandarÝkja■ing ger­i af velsŠmisßstŠ­um engar breytingar ß frumvarpi stjˇrnlaga■ingsins Ý FÝladelfÝu 1787, hvorki or­alags- nÚ efnisbreytingar, taldi ■a­ ekki vera Ý sÝnum verkahring, heldur sendi ■ingi­ frumvarpi­ ˇbreytt til kjˇsenda Ý fylkjunum, sem ■ß voru ■rettßn talsins, til sam■ykktar e­a synjunar.

BandarÝska stjˇrnarskrßin, langlÝfasta stjˇrnarskrß heimsins, var sam■ykkt me­ naumum meiri hluta atkvŠ­a 1787-88 gegn har­ri andst÷­u. AndstŠ­ingar frumvarpsins ˇttu­ust, a­ alrÝkisstjˇrnin myndi Ý krafti stjˇrnarskrßrinnar geta skert um of svigr˙m einstakra fylkja til a­ fara sÝnu fram. Svo naumur var meiri hlutinn, a­ hef­u 20 kjˇsendur sagt nei vi­ frumvarpinu frekar en jß, hef­i ■a­ stranda­.

Gˇ­ stjˇrnarskrßrfrumv÷rp mŠta Švinlega andst÷­u ■eirra, sem Štlunin er a­ setja stˇlinn fyrir dyrnar. Ůrettßndi vi­aukinn vi­ bandarÝsku stjˇrnarskrßna banna­i ■rŠlahald 1864 og mŠtti a­ sjßlfs÷g­u har­ri andst÷­u ■rŠlahaldara Ý su­urrÝkjunum, svo har­ri, a­ Lincoln forseti var skotinn til ˇlÝfis ßri­ eftir, 1865.

Tvisvar hafa breytingar ß stjˇrnarskrß ═slands vaki­ har­ar deilur ß Al■ingi. ═ fyrra skipti­, 1942, var stjˇrnarskrßnni breytt til a­ jafna vŠgi atkvŠ­a gegn har­ri andst÷­u stŠrsta ■ingflokksins, sem ■ß var Framsˇknarflokkurinn. Hann einangra­ist eftir ■etta utan rÝkisstjˇrnar Ý fimm ßr. Sagan endurtˇk sig 1959, ■egar stjˇrnarskrßnni var aftur breytt til a­ jafna vŠgi atkvŠ­a gegn har­ri andst÷­u Framsˇknarflokksins. Hann sat eftir ■a­ utan rÝkisstjˇrnar Ý tˇlf ßr. Sta­hŠfingar um, a­ stjˇrnarbŠtur fari jafnan fram Ý fullri sßtt, eru rangar og stangast ß vi­ bŠ­i r÷k og reynslu innan lands og utan. Al■ingi ber a­ vir­a vilja ■jˇ­arinnar me­ ■vÝ a­ sam■ykkja nřja stjˇrnarskrß fyrir ■inglok og aftur, ■egar ■ing kemur saman ß nř Ý vor.

DV, 14. desember 2012.


Til baka