Ůagnameistarinn

Umsßtri­ eftir Styrmi Gunnarsson, fyrrum ritstjˇra Morgunbla­sins, er fur­usmÝ­. Bˇkin vitnar um takmarka­an skilning h÷fundarins og helzta heimildarmanns hans, fyrrum se­labankastjˇra, ß efnahagsmßlum. Vi­ ■etta bŠtist vandrŠ­aleg hlutdrŠgni h÷fundarins ßsamt veikri sannmŠliskennd. A­ lesa bˇkina er hßlfpartinn eins og a­ hlusta ß Richard Nixon seint um kv÷ld, en ■ˇ ßn formŠlinganna, sem voru fangamark Nixons. Styrmir notar engin stˇryr­i. Ein lÝtil saga ß bls. 51 breg­ur gagnlegri birtu ß verki­. Ůar er lřst samtali se­labankastjˇrans vi­ Timothy Geithner, n˙ fjßrmßlarß­herra BandarÝkjanna, um mitt ßr 2008 og vi­br÷g­um Geithners vi­ ■eim tÝ­indum, a­ forstjˇri Evrˇpska se­labankans „hef­i nefnt ■ann m÷guleika, a­ ═sland leita­i til Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­sins. Vi­br÷g­ Geithners voru ■essi ...; „Aha. He offered you the kiss of death.““ ... Og h÷fundur bˇkarinnar bŠtir vi­: „Ůessi ummŠli segja harla afdrßttarlausa s÷gu um vi­horf Timothys Geithner til Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­sins.“ H÷fundurinn vir­ist ekki vita, a­ Geithner vann ß­ur hjß AGS og střr­i ■ß ■eirri lykildeild sjˇ­sins, sem mˇtar skilyr­in fyrir lßnveitingum til a­ildarlanda. Ůa­ er nŠr ˇhugsandi, a­ Geithner hafi reynt a­ varpa rřr­ ß AGS Ý samtali vi­ erlendan se­labankastjˇra. Hver try­i ■eim, sem hÚldi ■vÝ fram, a­ h÷fundur Umsßtursins hef­i hallmŠlt SjßlfstŠ­isflokknum? Ůeir, sem ■ekkja til AGS, hljˇta a­ taka slÝkri frßs÷gn me­ fyrirvara, ■ˇtt h÷fundur bˇkarinnar taki hana tr˙anlega og leggi ˙t af henni. S÷gunni af Geithner og ÷­rum slÝkum s÷gum vir­ist Štla­ a­ styrkja ■ann bo­skap h÷fundarins, a­ ═slendingar hafi veri­ beittir „fantat÷kum“ (bls. 103) og „flŠmdir Ý fang Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­sins“ (bls. 107). Hann hljˇmar eins og vitor­sma­ur brennuvargsins, sem sag­ist hafa veri­ flŠmdur Ý fangi­ ß sl÷kkvili­inu. Ůessi tˇnn bergmßlar rŠ­u se­labankastjˇrans hjß Vi­skiptarß­i fyrir ßri. Ůar fŠr­i hann FŠreyingum „heila ■÷kk og blessun“ og ÷­rum ekki, ■ar e­ FŠreyingar reyndust einir ■jˇ­a f˙sir til a­ lßna ═slendingum fÚ ßn skilyr­a og ßn millig÷ngu AGS. H÷fundur Umsßtursins hef­i heldur kosi­ skilyr­islaust lßn frß FŠreyjum, hef­i ■a­ duga­, en lßn AGS, sem var hß­ ■vÝ skilyr­i, a­ hagstjˇrnin vŠri fŠr­ Ý heilbrigt og traustvekjandi horf. ═ bˇkinni ÷rlar hvergi ß skilningi ß ■÷rfinni fyrir a­ komast hjß mun meira gengisfalli en var­ til a­ hlÝfa efnahag fˇlks og fyrirtŠkja me­ miklar skuldir Ý erlendri mynt. Ůar liggur rau­i ■rß­urinn Ý efnahagsߊtluninni, sem var gangsett me­an SjßlfstŠ­isflokkurinn var enn vi­ v÷ld og enn er unni­ eftir. H÷fundur Umsßtursins skilur ekki, hvers vegna rÝkisstjˇrninni og Se­labankanum var settur stˇllinn fyrir dyrnar. Hann vir­ist ekki heldur skilja, a­ fj÷lskyldur ■urfa stundum a­ sammŠlast um a­ st÷­va ofdrykkju me­ afskiptum, sem sj˙klingurinn kallar umsßtur og fantat÷k. Honum er fyrirmuna­ a­ fjalla hlutlaust um orsakir bankahrunsins, enda skautar hann fram hjß ■vÝ, a­: (a) SjßlfstŠ­isflokkurinn seldi Landsbankann Ý hendur dŠmdum sakamanni og syni hans vi­ ■ri­ja mann; (b) flokkurinn trygg­i ■annig framkvŠmdastjˇra flokksins framhaldslÝf Ý bankarß­inu; (c) bankinn stofna­i ˙tib˙ Ý Sankti PÚtursborg, hßborg r˙ssnesku mafÝunnar, svo sem RÝkis˙tvarpi­ greindi frß; (d) bankinn ra­a­i flokksm÷nnum ß gar­ann; (e) a­aleigandi bankans og forma­ur bankarß­sins keypti Morgunbla­i­; (f) nokkrum misserum sÝ­ar komst bankinn Ý ■rot, og nema kr÷furnar ß hendur ■rotab˙inu n˙ meira en fjˇrfaldri landsframlei­slu; (g) a­aleigandi bankans lřsti sig sÝ­an gjald■rota Ý einu mesta gjald■roti einstaklings, sem s÷gur fara af um heiminn; (h) bankastjˇrn Se­labankans keyr­i bankann Ý ■rot og lag­i ■annig ß her­ar skattgrei­enda skuld, sem nemur um fimmtungi landsframlei­slunnar a­ mati AGS; og (i) nokkrir nßnir samherjar h÷fundarins Ý SjßlfstŠ­isflokknum sŠta n˙ opinberri rannsˇkn vegna gruns yfirvalda um l÷gbrot. Ů÷gnin um allt ■etta er Šrandi ß k÷flum og grefur undan gildi bˇkarinnar. H÷fundur Umsßtursins ber samt lÚttari farangur en sumir flokksfÚlagar hans. Hann skilur, a­ upphaf h÷rmunganna mß a­ nokkru leyti rekja til kvˇtakerfisins og til einkavŠ­ingar bankanna eftir s÷mu forskrift. Kvˇtakˇngar keyptu stjˇrnmßlamenn Ý kippum, segir hann fullum fetum. Hann segir hneyksla­ur: „BŠ­i Ý Danm÷rku og SvÝ■jˇ­ rß­a innm˙ra­ar og innvÝg­ar klÝkur fer­inni Ý vi­skiptalÝfinu.“ (bls. 105). Hann haf­i ß­ur nota­ sama or­alag um tiltekinn leynifund: „Ůegar Úg tala­i um ■etta mßl vi­ Jˇn Steinar haf­i Úg Kjartan me­. Ůetta er eins innm˙ra­ og innvÝgt og nokkur hlutur getur veri­ ...“ Ůagnameistarinn lřsir n˙ eftir opnu og gagnsŠju samfÚlagi. Hann hefur sn˙izt gegn sjßlfum sÚr.

FrÚttabla­i­, 26. nˇvember 2009.


Til baka