Sundlaugar og smdarvg

Reykjavk – Saga heimsins geymir dmi um stt og samlyndi lkra kyntta nbli og einnig um stt og sundurlyndi.

Singapr er dmi um stt og samlyndi. ar hafa lkir kynttir bi rngt rlitlu borgrki meira en hlfa ld n nokkurra verulegra vandkva. Landsfairinn Lee Kuan Yew tk af skari egar landi tk sr sjlfsti 1965. Hann sagi: Allir kynttir eiga sama rtt Singapr. annig hughreysti hann, Knverjinn, minnihlutahpana nju rki ar sem sjtti hver bi er Indverji og fjrtndi hver bi er fr Malasu auk Araba og annarra smrri hpa. rr af hverjum fjrum bum landsins eru Knverjar. Malasu nsta ngrenni br knverskur minni hluti banna vi margvslega fordma og mismunun af hlfu innfdda meiri hlutans, Malajanna.

Anna gott en ruvsi dmi um stt og samlyndi lkra kyntta er Suur-Afrka ar sem lkir kynttir – blkkumenn og hvtir, Indverjar, Arabar o.s.frv. – bjuggu lengi saman frii og spekt. Svo gerist a 1948 a jarflokkurinn ni vldum landinu fyrir tilstilli rltils nasistaflokks. Rkisstjrnin lsti Svi sex Hfaborg „hvtt“ 1966, rak bana burt eins og bfna og jafnai byggina vi jru me strvirkum vinnuvlum. Hvers vegna? Samb lkra kyntta frii og spekt rmai ekki vi hugmyndafri askilnaarstefnunnar. Askilnaarstjrninni var loksins steypt frjlsum kosningum 1994, en srin sem hn risti jlfi hafa ekki enn n a gra til fulls.

Bandarskir blkkumenn, afkomendur rlanna, eru n 44 milljnir talsins. Ef eir mynduu eigi rki yri a fjlmennara en Plland (39 milljnir) og nstum jafnfjlmennt og Spnn (46). a kostai borgarastyrjld 1861-1865 og 600 sund mannslf a binda endi rlahald Bandarkjunum. Eftirfylgnin tkst ekki vel. Norurrkin hfu suurrkin undir allstrngu eftirliti 1865-1877 en slkuu san klnni. Hatursmenn blkkumanna hfu stofna me sr samtkin Ku Klux Klan strax 1865, samtk sem enn eru til undir v nafni, og gengu lagi, myrtu blkkumenn sundum saman n dms og laga og brenndu heimili eirra og kirkjur. Rttindi blkkumanna voru skert me stabundinni lggjf suurrkjunum, m.a. kosningarrttur og agangur a sklum. a tk nnur hundra r a tryggja bandarskum blkkumnnum sama rtt og hvtum skv. lgum. a hefur samt ekki duga til v enn ba eir vi margvslega mismunun. Og n situr rasisti, hinn fyrsti meira en hundra r, forsetastli Bandarkjunum.

Fjrir af hverjum tu rlum sem voru fluttir vestur um haf fr Afrku lentu Brasilu ar sem hvtir menn, afkomendur Portgala, tala, Spnverja og jverja, eru tpur helmingur mannfjldans. Afkomendur rlanna hafa blandazt rum bum landsins rkari mli en Bandarkjunum svo minna ber v kynttafordmum og ru misrtti Brasilu en Bandarkjunum. Brasila vitnar betur en Bandarkin um getu manna af lkum uppruna til a lifa saman smilegri stt og frii.

Evrpa er engu sur fjlbreytt en Bandarkin og Brasila. Evrpu ba 87 lkar jir, ar af 33 sem mynda meiri hluta a.m.k. einu jrki og 54 sem mynda minni hluta. Sjundi hver bi slands (14%) er fddur utan lands bori saman vi 12% Danmrku, 15% Noregi, 18% Svj og 28% Sviss. Plverjar slandi eru n 17 sund ea tp 5% mannfjldans heild. tlendingar, .e. borgarar annarra landa, eru 11% af bafjlda slands og Noregs bori saman vi 8% Danmrku og Svj og 25% Sviss.

Flestir slendingar og Svar fagna innflytjendum enda var slenzkum og snskum innflytjendum vel teki Amerku sinni t egar fimmti hver slendingur flutti vestur um haf og fjri hver Svi. Snskar konur kvarta sumar undan v a geta ekki lengur me gu mti fari sund ar e sundlaugunum su Arabar sem lta r ekki frii, karlar sem sj ekkert athugavert vi yfirgang gagnvart konum, jafnvel smdarvg. Fyrir liggur hvernig rasistinn Hvta hsinu myndi bregast vi vandanum. Hann myndi banna mslimum a flytja til Svjar. Hann reyndi etta heima fyrir en dmstlar settu honum stlinn fyrir dyrnar. Einfaldari og mannlegri lei er a hera eftirlit sundlaugum og vsa eim gestum fr sem lta ara gesti ekki frii. Rmarsttmlinn sem er eins konar stjrnarskr ESB bannar mismunun eftir jerni.

Hr kemur gestgjafaregla Kristjns Hreinssonar sklds til skjalanna. Gesturinn getur v aeins tlazt til a geta gert sig heimakominn a hann semji sig skv. reglunni a sium gestgjafans sem hefur framfylgd reglunnar hendi sr.

Frttablai, 1.gst 2019.


Til baka