Tķmi til aš tengja

Žegar žetta er skrifaš, hafa 24 alžingismenn stašfest, aš žeir vilji samžykkja nżja stjórnarskrį fyrir žinglok. Yfir žingmennina 35, sem samžykktu aš halda žjóšaratkvęšagreišsluna gegn ašeins 15 mótatkvęšum į Alžingi, hefur undanfarna daga rignt skeytum og skilabošum frį vefsetrinu 20.oktober.is, žar sem žingmennirnir eru bešnir aš svara žvķ, hvort žeir ętli sér aš virša vilja kjósenda eins og hann birtist ķ śrslitum žjóšaratkvęšagreišslunnar 20. október. Eftirtekt vekur, aš mešal žeirra, sem viršast žurfa aš hugsa sig um, eru bįšir nżkjörnir formenn rķkisstjórnarflokkanna og fjórir rįšherrar af įtta auk forseta Alžingis. Žau viršast telja žaš vera umhugsunarefni, hvort Alžingi žurfi aš virša vilja žjóšarinnar ķ stjórnarskrįrmįlinu. Alžingi hélt atkvęšagreišsluna. Žingiš spurši žjóšina. Ef Alžingi vanviršir śrslit žjóšaratkvęšagreišslunnar, kallar žaš vansęmd yfir landiš og slķtur sundur frišinn. Ólafur Jóhannesson, sķšar forsętisrįšherra, lżsti stjórnmįlaflokkunum sem „rķki ķ rķkinu“ ķ merkri ritgerš ķ Helgafelli 1945 og męlti fyrir stjórnarbótum til aš taka į vandanum. Slķkar stjórnarbętur er aš finna ķ stjórnarskrįrfrumvarpinu, m.a. ķ įkvęšum um persónukjör og beint lżšręši meš tķšari žjóšaratkvęšagreišslum. Beint lżšręši fęr kaldar kvešjur frį žeim žingmönnum, sem liggja nś undir feldi frekar en aš heita žvķ aš virša žjóšarviljann undanbragšalaust. Ķ frumvarpinu stendur skżrum stöfum: „Allt rķkisvald sprettur frį žjóšinni.“ Slķkt įkvęši vantar ķ gildandi stjórnarskrį, enda er hśn aš stofni til frį 1874, eša réttar sagt 1849, arfur frį Danakonungi, samin af syfjušum embęttismanni, sagši Jón forseti. 

Nś er kominn tķmi til aš tengja. Hvers er aš vęnta af öšrum vilyršum alžingismanna, ef žeir skeyta ekki um skżran og afdrįttarlausan vilja žjóšarinnar ķ stjórnarskrįrmįlinu? Žetta hangir saman. „Alžingi er į reynslutķma hjį žjóšinni“, sagši forsętisrįšherra eftir žjóšaratkvęšagreišsluna. Skeytingarleysi stjórnmįlastéttarinnar um hag og vilja fólksins ķ landinu rķšur ekki viš einteyming. Stjórnmįlaflokkarnir hegša sér sem fyrr eins og hagsmunasamtök stjórnmįlamanna, eins og „rķki ķ rķkinu“. Žeir viršast lįta sér ķ léttu rśmi liggja einróma įlyktun Alžingis frį 28. september 2010, žar sem segir m.a.: „Alžingi įlyktar aš taka verši gagnrżni į ķslenska stjórnmįlamenningu alvarlega og leggur įherslu į aš af henni verši dreginn lęrdómur. Alžingi įlyktar aš skżrsla rannsóknarnefndar Alžingis sé įfellisdómur yfir stjórnvöldum, stjórnmįlamönnum og stjórnsżslu ...“

Nś berast žęr fréttir innan af Alžingi, aš įkvęšiš um aušlindir ķ žjóšareigu vefjist fyrir žingmönnum. Ętla mętti, aš alžingismenn sęju sóma sinn ķ aš hrófla hvorki viš oršalagi né inntaki įkvęšis, sem 83% kjósenda lżstu stušningi viš ķ žjóšaratkvęšagreišslunni, en žvķ er e.t.v. ekki aš heilsa. Ķ įkvęšinu segir m.a.: „Stjórnvöld geta į grundvelli laga veitt leyfi til afnota eša hagnżtingar aušlinda eša annarra takmarkašra almannagęša, gegn fullu gjaldi og til tiltekins hóflegs tķma ķ senn.“ Alžingi spurši Stjórnlagarįš ķ fyrra, hvort til greina kęmi aš breyta oršunum „gegn fullu gjaldi“ ķ „gegn sanngjörnu gjaldi“. Ķ svari fv. rįšsfulltrśa til Alžingis 11. marz 2012 segir svo: „Rįšiš ręddi oršasamböndin „gegn fullu gjaldi“ og „gegn sanngjörnu gjaldi“ ķ žaula og įkvaš, aš „gegn fullu gjaldi“ skyldi standa ķ aušlindaįkvęšinu ķ 34. gr. meš rökum, sem er ķtarlega lżst ķ greinargerš (bls. 88). Žar segir: „Meš „fullu“ gjaldi er įtt viš markašsverš, ž.e. hęsta gjald sem nokkur er fśs aš greiša t.d. į markaši eša uppboši eša ķ samningum viš rķkiš sem umbošsmann rétts eiganda, žjóšarinnar. Til įlita kom aš segja heldur „gegn sanngjörnu gjaldi“, en žaš oršalag žótti ekki eiga viš žar eš ķ žvķ getur žótt felast fyrirheit um frįvik eša afslįtt frį fullu gjaldi.“ Vęri fullu verši breytt ķ sanngjarnt verš gęti žaš skilist sem tillaga um stjórnarskrįrvarinn afslįtt handa žeim sem nżta aušlindirnar.“ Vilji Alžingi veita t.d. śtvegsmönnum afslįtt meš gamla laginu, žarf hann aš vera uppi į boršum og öllum sżnilegur. Ennfremur segir ķ svari fv. rįšsfulltrśa til Alžingis: „Ķ greininni er gętt innbyršis samręmis viš ašrar greinar. Meš breytingu žar į vęri eignarrétti gert mishįtt undir höfši eftir žvķ hver ķ hlut į. Eignarréttarįkvęšiš ķ 13. gr. kvešur į um, aš „fullt verš“ komi fyrir eignarnįm. Žvķ hlżtur skv. 34. gr. frumvarpsins aš gera sama tilkall til aš „leyfi til afnota eša hagnżtingar aušlinda eša annarra takmarkašra almannagęša [séu veitt] gegn fullu gjaldi“ til rķkisins ķ umboši žjóšarinnar, eiganda aušlindanna sem um ręšir.“ Viš žurfum öll aš fį aš sitja viš sama borš.

DV, 1. marz 2013.


Til baka