Er sland of lti?

Sumir kenna sm slands um bankahruni og efast um getu slendinga til a standa eigin ftum sem frjlst og fullvalda rki. g er ru mli. Af llum rkjum heims, rsklega 200 talsins, eru um 100 minni en sland a flatarmli, og hin 100 eru strri. mlikvara mannfjldans er sland samt klrlega smland, en ekki dvergrki. Um 40 lnd eru fmennari en sland. a er litlegur hpur. Helmingur allra rkja er fmennari en Danmrk me rskar fimm milljnir manna. Heimurinn er n safn smrkja, v a smlndin eru mrg og strveldin f. ESB er smrkjasamband.

Mannfin er mesta flagsbl slendinga, sagi Einar Benediktsson skld. Hann og arir lgu til, a slendingar flyttu inn erlent vinnuafl strum stl til a stkka landi. eir eygu enga lei til a bja slendingum viunandi lfskjr til langs tma liti nema me v a fjlga eim ng til a n v, sem elisfringar kalla ,,krtskan massa”. ennan krtska flksmassa tldu eir liggja langt yfir 100.000, sem var bafjldi landsins 1925. Aenu til forna bjuggu 200.000 manns og vegnai vel. Feneyjar og Flrens blmstruu mildum me 115.000 og 70.000 ba, en r voru a vsu alfaralei lkt slandi og gtu btt sr upp mannfina me miklum viskiptum vi nnur svi.

Hvers vegna er Evrpa ekki eitt land? a stafar af v, a flk er lkt og hefur lkar hugmyndir, skir og arfir. ess vegna eru lnd heimsins mrg og misstr. Krafan um batnandi lfskjr skjli hagkvms strrekstrar knr a snu leyti um sameiningu og samruna. Eftirskn eftir samneyti vi sitt eigi flk, flk, sem br a smu menningu og sgu og talar smu tungu, stendur gegn krfunni um strrekstur. a er ekki hagfellt a hafa lndin of str og f, v a str lnd, nnur en Japan, byggir yfirleitt sundurleitt flk, og mikilli fjlbreytni getur fylgt sundurykkja og stai velfer flksins og framrun fyrir rifum. Samt hefur sundurleitni Bandarkjanna ekki bitna lfskjrum ar vestra, og sama mli gegnir n um Kna. Smrkjum getur vegna vel, ef sminni fylgir stt og samheldni. a er ekki heldur algild regla, a smjir su einsleitar. Kpur og Mritus eru fmenn eyrki, ar sem lkir kynttir ba saman og efnahagurinn hefur blmstra.

Reynslan snir, a smjum vegnar efnahagslegu tilliti engu sur en strjum heildina liti og stundum betur a v tilskildu, a smlndin bti sr upp hagri smarinnar me miklum viskiptum vi nnur lnd. Miskn togar lnd og jir tt a frekara samstarfi og sameiningu og stular a fkkun jlanda af fjrhagsstum. Mifltti hneigist hinn bginn til a skipta lndum upp smrri einingar og stular a fjlgun landa, einnig af fjrhagsstum. Misknarflin hfu yfirhndina Evrpu 19. ld. tala var a einu jrki 1861 vi sameiningu nokkurra smrkja, og zkaland fylgdi kjlfari. msum ttu Belga og Portgal vera of ltil lnd til a geta stai eigin ftum. 20. ld snerist tafli vi: ni miflttaafli yfirhendinni krafti aukinna millilandaviskipta. sland fkk heimastjrn og var fullvalda rki.

Smjum hefur vaxi fiskur um hrygg undangengin r skjli aukinna millirkjaviskipta. Ef erlendum viskiptum vri ekki til a dreifa, vru smrki a msu leyti hagkvm smarinnar vegna. tti mrgum eirra trlega nausynlegt a sameinast strri rkjum af efnahagsstum. Mikil og vaxandi millilandaviskipti leysa smjirnar af essum klafa me v a gera eim kleift a fra sr hagkvmni strarinnar nyt me viskiptum vi nnur lnd. Millilandaviskipti hafa me tmanum stula a fjlgun sjlfstra smrkja. ri 1914 voru sjlfst rki 62 a tlu heiminum llum. N eru au rsklega 200. Mealstr rkja mld flksfjlda hefur minnka r 32 milljnum 1946 29 milljnir n (19 milljnir, ef Indland og Kna eru ekki talin me). Smrkjum hefur fjlga svo mjg, a helmingur rkja heimsins hefur n langt innan vi sex milljnir ba.

slendingar tku rtta kvrun sjlfstismlinu snum tma. Engin efnahagsfll munu nokkurn tmann raska eirri niurstu. Mannf arf ekki a standa vegi fyrir skilvirku fullveldi, hagvexti og velfer, s vel mlum haldi, tt fra megi rk a v, lkt og Einar Benediktsson geri, a fleira flk myndi lyfta landinu. Aild a ESB stefnir a stkkun slands.

Frttablai, 13. gst 2009.


Til baka