Til umhugsunar fyrir al■ingismenn

Al■ingi ßkva­ Ý samrŠmi vi­ till÷gur Rannsˇknarnefndar Al■ingis a­ efna til endursko­unar stjˇrnarskrßrinnar frß 1944. G÷mlu Grßnu var a­eins Štla­ a­ standa til brß­abirg­a. Endursko­un hennar hefur ■ˇ mi­a­ hŠgt vegna ˇsamkomulags milli stjˇrnmßlaflokka um řmis mßl. Al■ingi ßkva­ ■vÝ af Šrnu tilefni eftir hrun a­ skipa stjˇrnlaganefnd og kve­ja saman ■jˇ­fund, efna til ■jˇ­kj÷rs til Stjˇrnlaga■ings og skipa sÝ­an eftir makalausa ˇgildingu HŠstarÚttar ß kosningunni 25 kj÷rna fulltr˙a Ý Stjˇrnlagarß­, sem var fali­ a­ gera till÷gur um endursko­un stjˇrnarskrßrinnar innan fj÷gurra mßna­a. ŮvÝ var heiti­ ß Al■ingi, a­ till÷gurnar yr­u bornar undir ■jˇ­aratkvŠ­i, enda ßkva­ Al■ingi a­ fela Stjˇrnlagarß­i frekar en sjßlfu sÚr a­ semja frumvarp a­ nřrri stjˇrnarskrß. ┴kv÷r­un Al■ingis var a­ minni hyggju rÚtt af tveim h÷fu­ßstŠ­um. ═ fyrsta lagi hefur Al■ingi ekki geta­ komi­ sÚr saman um neina verulega endursko­un stjˇrnarskßrinnar, ■ˇtt h˙n sÚ a­ ver­a sj÷tug og standist hvorki kall nÚ kr÷fur tÝmans. ═ annan sta­ fer ekki vel ß ■vÝ, a­ Al■ingi skipti sÚr efnislega af stjˇrnarskrßnni, ■ar e­ h˙n fjallar auk annars um Al■ingi og setur ■vÝ rammar skor­ur til a­ vernda almenning fyrir stjˇrnv÷ldum. Betur fer ß ■vÝ, a­ ■jˇ­kj÷rnu stjˇrnlaga■ingi e­a stjˇrnlagarß­i sÚ fali­ a­ endursko­a stjˇrnarskrßna frekar en stjˇrnmßlam÷nnum, sem stjˇrnarskrßnni er Štla­ a­ koma Ý veg fyrir, a­ misbeiti valdi sÝnu. Ůetta er al■ekkt og ■aulreynt fyrirkomulag (t.d. BandarÝkin 1787, Frakkland 1792, Noregur 1814, Kanada 1864-66, ┴stralÝa 1891, 1897, 1973, 1998, ═talÝa 1946, Indland 1947, Ůřzkaland 1948, Eistland 1920, 1992). Ůjˇ­kj÷r er ■ˇ ekki einhlÝt regla. Ůjˇ­ir setja sÚr stjˇrnarskrßr me­al annars til a­ reisa lagaskor­ur vi­ ska­legu atferli. RÚttur almennings til gˇ­s og heilbrig­s stjˇrnarfars sker­ir rÚtt stjˇrnvalda til a­ fara sÝnu fram. Ůess er ■vÝ a­ vŠnta, a­ sumir ■eirra, sem nřrri stjˇrnarskrß er Štla­ a­ halda Ý skefjum, felli sig ekki vel vi­ hana. Um ■etta ■urfa al■ingismenn a­ hugsa. Ůetta ■aulreynda verklag – a­ fela ■jˇ­kj÷rnum fulltr˙um frekar en ■ingm÷nnum a­ semja frumvarp a­ nřrri stjˇrnarskrß – vakti fyrir Al■ingi, ■egar ■a­ setti endursko­un stjˇrnarskrßrinnar Ý gang 2009. Al■ingi ■arf a­ lj˙ka mßlinu eins og til var stofna­ me­ ■vÝ a­ leggja frumvarp Stjˇrnlagarß­s Ý dˇm ■jˇ­arinnar a­ loknum rŠkilegum r÷krŠ­um um frumvarpi­. Telji Al■ingi sig geta bori­ fram betra frumvarp, getur ■a­ bo­i­ ■jˇ­inni a­ velja ß milli frumvarps Stjˇrnlagarß­s og frumvarps Al■ingis. A­ ÷­rum kosti hlřtur val kjˇsenda Ý vŠntanlegri ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu a­ ■urfa a­ standa ß milli frumvarps Stjˇrnlagarß­s og gildandi stjˇrnarskrßr. R÷krŠ­ur um mßli­ munu au­velda kjˇsendum vali­. Telji Al■ingi sig geta lagt fram betra frumvarp en Stjˇrnlagarß­, er ■ess a­ vŠnta, a­ ■ingi­ taki sÚr ekki lengri tÝma til verksins en fjˇra mßnu­i, en ■a­ var sß tÝmi, sem Al■ingi skammta­i Stjˇrnlagarß­i. Telji al■ingismenn frumvarp Stjˇrnlagarß­s lakara en gildandi stjˇrnarskrß, geta ■eir reynt a­ vinna ■eirri sko­un fylgi ß jafnrŠ­isgrundvelli Ý a­draganda ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu. Hitt vŠri beinlÝnis ˇlř­rŠ­islegt, ef Al■ingi lÚti and˙­ ß tilteknum atri­um Ý frumvarpi Stjˇrnlagarß­s freista sÝn til a­ svipta ■jˇ­ina rÚttinum til a­ grei­a atkvŠ­i um frumvarpi­ til sam■ykktar e­a synjunar. SlÝkt gŠti vaki­ h÷r­ vi­br÷g­ og einnig grunsemdir um, a­ ßhugi meiri hluta Al■ingis ß endursko­un stjˇrnarskrßrinnar hafi frß byrjun veri­ bundinn vi­ blˇ­lausa endursko­un eftir forskrift Al■ingis frekar en ■Šr gagngeru rÚttarbŠtur, sem frumvarp Stjˇrnlagarß­s bo­ar n˙ a­ kr÷fu 84.000 kjˇsenda, sem neyttu atkvŠ­isrÚttar sÝns Ý nˇvember sl. Frumvarp Stjˇrnlagarß­s felur Ý sÚr tilbo­ til ■ings og ■jˇ­ar um nřjan stjˇrnskipulegan grundv÷ll a­ opnara og rÚttlßtara samfÚlagi Ý ■ßgu valddreifingar, ßbyrg­ar og gegnsŠis og gegn flokksrŠ­i, forrÚttindum, leynd og spillingu. Frumvarpi­ speglar Ý grˇfum drßttum ni­urst÷­ur ■jˇ­fundar og hugmyndir stjˇrnlaganefndar, sem Stjˇrnlagarß­i bar a­ l÷gum a­ taka mi­ af. Frumvarpinu er Štla­ a­ leggja grunn a­ j÷fnu vŠgi atkvŠ­a alls sta­ar ß landinu me­ persˇnukj÷ri vi­ hli­ listakj÷rs, auknu jafnrŠ­i milli Al■ingis, rÝkisstjˇrnar og dˇmstˇla me­ gagnkvŠmu a­haldi og eftirliti, gegnsŠrri stjˇrnsřslu og grei­um a­gangi a­ upplřsingum frß stjˇrnv÷ldum, au­lindum Ý ■jˇ­areign, sjßlfbŠrri nřtingu nßtt˙ruau­linda Ý almanna■ßgu, ÷flugri nßtt˙ruvernd og ˇspilltum embŠttaveitingum, svo a­ fßtt eitt sÚ nefnt. ╔g lřsi eftir stu­ningi fˇlksins Ý landinu vi­ frumvarp Stjˇrnlagarß­s og heiti ß Al■ingi a­ efna fyrri ßsetning um a­ leyfa ■jˇ­inni a­ grei­a atkvŠ­i um frumvarpi­ til sam■ykktar e­a synjunar.

FrÚttabla­i­, 1. september 2011.


Til baka