Undir hgg a skja

Ef Bandarkin ein eru undan skilin var hvergi nokkurs staar heiminum a finna lri fyrr en um 1850 egar byltingaralda rei yfir Evrpu og fddi m.a. af sr jfundinn Lra sklanum 1851. Byltingarnar voru a vsu barar niur allar sem ein, en r skiluu eigi a sur drjgum rangri egar fr lei. Lrisrkjum heimsins fjlgai smm saman 25 milli heimsstyrjaldanna, en eim fkkai san niur fyrir tu sari heimsstyrjldinni. essar tlur eru reistar vitekinni flokkun stjrnmlafringa. Fr 1945 til 1960 fjlgai lrisrkjum upp 35 ea ar um bil, en eim fjlgai ekki frekar 1960-1980.

rin 1980-2000 rauk fjldi lrisrkja upp 90 sem nam nstum helmingi allra landa heimsins. arna munai einna mest um hrun kommnismans um 1990. Eftir aldamtin 2000 hgi tbreislu lris. Engin fjlgun hefur tt sr sta hpi lrisrkja fr 2006 eins og g lsti essum sta 5. marz 2015. Mrg lnd hafa dregi r ea sni baki vi lri undangengin r, t.d. Rssland og Tyrkland og einnig Bangladess og Taland. Einrisrkjum fkkar, rtt er a, en frisrkjum ar sem hvorki rkir einri n lri fjlgar a sama skapi. Jafnvel ESB-rkin Ungverjaland og Plland sna merki um dvnandi viringu fyrir lri og mannrttindum blra vi grundvallarhugsjnir ESB. Bandarkin voru m.a.s. felld r efsta flokki nrri skrslu fr Freedom House um lri og frelsi og standa n a baki ESB-janna lrislegu tilliti. Svo bregast krosstr sem nnur tr.

essu ljsi er vert a skoa stareynd a Alingi hafa ekki enzt fjgur r til a stafesta niurstu jaratkvagreislunnar um nju stjrnarskrna 2012, stjrnarskr sem 2/3 hlutar kjsenda lstu stuningi vi. Stjrnmlamenn og arir virast reyna a skla sr bak vi veiklun lris rum lndum til a rttlta viringarleysi eirra sjlfra gagnvart leikreglum lrisins hr heima. Vi ttum heldur ll sem eitt a gta ess a einmitt nna fer einstaklega illa a senda lrinu langt nef. N egar lri undir hgg a skja Evrpu og Bandarkjunum af llum stum ber brna nausyn til a Alingi breyti rtt og vki engu fr djpstri viringu slendinga fyrir lri.

Alingi arf a sna umheiminum a slendingum var alvara egar eir brugust vi bankahruninu 2008 me v a semja lrislegustu stjrnarskr sem sgur fara af a allra dmi sem gerst ekkja, og er tt bi vi inntak nju stjrnarskrrinnar og aferina sem var notu vi samningu hennar. sland er n astu til a senda umheiminum rvandi bo um fegur og notagildi lris, bo sem vinir lris og mannrttinda um allan heim myndu fagna. S stareynd a Alingi hafa ekki enzt fjgur r til a senda fr sr svo sjlfsg bo vekur eftirtekt, undrun og einnig hyggjur ekki bara hr heima heldur einnig tlndum.

Fyrirmyndir utan r heimi eru skrar. jaratkvagreislan um tgngu Breta r ESB vor lei var rgefandi, en engum lrissinna Bretlandi ea annars staar dettur hug a ganga fram hj niurstunni nema kannski Skotum takist fyrir dmstlum a sna fram lgmtt neitunarvald sr til handa. Bandarkjaing breytti ekki stafkrk stjrnarskrnni sem stjrnlagaingi Fladelfu samdi fjrum mnuum 1787. ingmenn skildu a eim var ekki tla a skipta sr af mlinu enda varar stjrnarskrin sjlfa og starfshtti eirra. ingi sendi stjrnarskrna v fram breytta til afgreislu fylkjunum sem voru 13 talsins. egar nu fylki hfu samykkt textann var hann a landslgum. va hefur a komi skrar fram en hr heima hversu illa fallin jing eru til a skipta sr af stjrnarskrm. Vandinn er a snnu vel ekktur ti heimi. Stjrnlagar samdi fullbna stjrnarskr fyrir opnum tjldum innan vi fjrum mnuum 2011 annig a hvergi bar skugga starfi, engin minnihlutalit voru lg fram og engar bkanir, enda komu ingmenn og stjrnmlaflokkar hvergi nrri verkinu. Stjrnarskrrnefnd Alingis hlt 53 fundi fyrir luktum dyrum s.l. rj r til a fjalla um og rbeina rjr af 114 greinum frumvarpi Stjrnlagars. Nefndin reyndist a endingu rklofin eins og bkanir brotanna riggja vefsetri forstisruneytisins vitna um. Einn fv. nefndarmaur, tilnefndur af Framskn, lsti verki nefndarinnar heyranda hlji sem handntu rstefnu Hsklanum Akureyri um sustu helgi. Annar nefndarmaur hefur lst verki nefndarinnar svo: „tkoman er s sem afturhaldsflin geta fallist .“ lklegt verur a teljast a frumvarp forstisrherra sem er byggt verki nefndarinnar eftir 53 fundi ni fram a ganga fyrir inglok.

Frttablai, 29. september 2016.


Til baka