Hvers vegna ■jˇ­aratkvŠ­i?

Ůjˇ­aratkvŠ­agrei­slan ß laugardaginn kemur, 20. oktˇber, er haldin til a­ vir­a hvort tveggja Ý senn, ßkv÷r­un Al■ingis og vilja ■jˇ­arinnar. Al■ingi ßkva­ ß sÝnum tÝma me­ 35 atkvŠ­um gegn 15 a­ halda ■jˇ­aratkvŠ­agrei­sluna. Meiri hlutann skipu­u ■ingmenn ˙r ÷llum flokkum ß Al■ingi ÷­rum en SjßlfstŠ­isflokknum. ┴­ur, 28. september 2010, haf­i Al■ingi sam■ykkt einum rˇmi, me­ 63 atkvŠ­um gegn engu, ßlyktun um a­ „endursko­a ... stjˇrnarskrß lř­veldisins ═slands“. Hinn 12. j˙nÝ 2010 sag­i forma­ur SjßlfstŠ­isflokksins Ý rŠ­ustˇli Al■ingis, a­ flokkur hans „myndi ekki leggjast gegn ■essu mßli, heldur sty­ja ■a­, a­ endursko­un stjˇrnarskrßrinnar fari fram“. ═ s÷mu umrŠ­u sag­i varaforma­ur Framsˇknarflokksins, sem haf­i sett endursko­un stjˇrnarskrßrinnar sem skilyr­i fyrir stu­ningi vi­ minnihlutastjˇrn Samfylkingarinnar og VG 2009, „mikilvŠgt, a­ ■ing og ■jˇ­ gangi Ý takt: Til hamingju ═sland.“ Ůegar kalla­ er eftir ■vÝ, a­ ■ing og ■jˇ­ gangi Ý takt, er ■a­ ■ingi­, sem ß a­ ganga Ý takt vi­ ■jˇ­ina, ekki ÷fugt. Ůingi­ sŠkir umbo­ sitt til ■jˇ­arinnar. Ůa­ stendur skřrum st÷fum Ý frumvarpi Stjˇrnlagarß­s til nřrrar stjˇrnarskrßr, en ekki Ý lř­veldisstjˇrnarskrßnni frß 1944.

Hryggjarstykki­ Ý ■vÝ frumvarpi til nřrrar stjˇrnarskrßr, sem bori­ ver­ur undir ■jˇ­aratkvŠ­i 20. oktˇber, er ni­ursta­a ■jˇ­fundarins 2010. Fundinn sˇttu 950 manns af landinu ÷llu, 18 ßra til 91 ßrs, karlar og konur Ý nßnast j÷fnum hlutf÷llum. Sj÷ manna stjˇrnlaganefnd, skipu­ af Al■ingi, skipulag­i ■jˇ­fundinn undir forustu Gu­r˙nar PÚtursdˇttir lÝffrŠ­ings, formanns nefndarinnar, og birti helztu ni­urst÷­ur hans. Brei­ samsta­a nß­ist ß Al■ingi um skipun stjˇrnlaganefndar. SjßlfstŠ­isflokkurinn ßtti mikinn og ■akkarver­an ■ßtt Ý ■vÝ samkomulagi og einnig Ý ■jˇ­fundinum. Ůjˇ­fundargestir voru valdir af handahˇfi ˙r ■jˇ­skrß. Fj÷ldi fundarmanna, 950 manns, tryggir, a­ ni­urst÷­ur ■jˇ­fundarins endurspegla vilja ■jˇ­arinnar Ý t÷lfrŠ­ilega marktŠkum skilningi.

Allir ═slendingar 18 ßra og eldri ßttu jafna m÷guleika ß a­ veljast til setu ß ■jˇ­fundinum og leggja ■ar grunninn a­ nřrri stjˇrnarskrß. Ůa­ er kjarni mßlsins. Hlutverk Stjˇrnlagarß­s var Ý reyndinni ekki anna­ en a­ fŠra ni­urst÷­ur ■jˇ­fundarins Ý nothŠfan frumvarpsb˙ning. Stjˇrnlagarß­ taldi ■a­ skyldu sÝna a­ vir­a ni­urst÷­ur ■jˇ­fundarins a­ sem flestu leyti. Ůa­ tˇkst me­ smßvŠgilegum frßvikum eins og Úg lřsti ß ■essum sta­ ß f÷studaginn var.

Forsaga mßlsins er kunn. Me­ lř­veldisstjˇrnarskrßnni var tjalda­ til einnar nŠtur. Ůetta mß lesa Ý Al■ingistÝ­indum (1944, A, bls. 312-313): „[H]efur greinilega komi­ Ý ljˇs n˙ Ý umrŠ­um ... ß Al■ingi, Ý bl÷­um og vÝ­ar Ý tilefni ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunni um lř­veldisstjˇrnarskrßna, a­ brřn nau­syn er til ■ess, a­ hinni almennu endursko­un ver­i hra­a­ og til hennar vanda­. Ůjˇ­in vir­ist ß einu mßli um ■a­, a­ stjˇrnskipunarl÷g ■au, sem vi­ n˙ b˙um vi­, sÚu ß margan hßtt svo g÷llu­ og ˙relt, a­ ekki ver­i vi­ lengur una­. […] Mß fullyr­a, a­ ekkert hef­i hindra­ almenning Ý a­ lßta Ý ljˇs ˇßnŠgju sÝna me­ stjˇrnarskrßna vi­ atkvŠ­agrei­sluna Ý s.l. mßnu­i anna­ en s˙ ˇhjßkvŠmilega nau­syn, a­ ■jˇ­in sřndi samhug sinn um stofnun lř­veldisins, en lÚti ekki ˇßnŠgju me­ einst÷k atri­i stjˇrnarskrßrinnar, sem ekkert stˇ­u Ý sambandi vi­ sjßlfa lř­veldisstofnunina, ver­a til ■ess a­ tvÝstra ■jˇ­inni.“ Ůjˇ­in ■urfti ■ß a­ standa saman sem einn ma­ur a­ lř­veldisstofnun Ý mi­ri heimsstyrj÷ld m.a. til a­ tryggja vi­urkenningu stˇrveldanna. Flokkarnir sm÷lu­u kjˇsendum ß kj÷rsta­.

Vert er a­ rifja upp fleira, sem stendur Ý einrˇma ßlyktun Al■ingis 28. oktˇber 2010. Ůar segir: „Al■ingi ßlyktar a­ skřrsla rannsˇknarnefndar Al■ingis ver­i h÷f­ a­ lei­arljˇsi Ý framtÝ­inni, ... a­ taka ver­i gagnrřni ß Ýslenska stjˇrnmßlamenningu alvarlega , ... a­ skřrsla rannsˇknarnefndar Al■ingis sÚ ßfellisdˇmur yfir stjˇrnv÷ldum, stjˇrnmßlam÷nnum og stjˇrnsřslu, verklagi og skorti ß formfestu.“

Og hva­ sag­i Rannsˇknarnefnd Al■ingis (2010, 8. bindi, bls. 184): “Taka ■arf stjˇrnarskrßna til skipulegrar endursko­unar Ý ■vÝ skyni a­ treysta grundvallaratri­i lř­rŠ­issamfÚlagsins og skřra betur meginskyldur, ßbyrg­ og hlutverk valdhafa.” Endursko­un stjˇrnarskrßrinnar n˙ er mikilvŠgur hlekkur Ý uppgj÷ri ■jˇ­arinnar vi­ hruni­. Al■ingi ˇskar eftir lei­s÷gn kjˇsenda 20. oktˇber. Ůa­ gerist sßrasjaldan, a­ Al■ingi rß­fŠri sig ■annig vi­ fˇlki­ Ý landinu. SÝ­ast ■urfti potta og p÷nnur. N˙ dugir kj÷rse­ill.

DV, 15. oktˇber 2012.


Til baka