Ůegar amma fÚkk a­ kjˇsa

F÷­uramma mÝn var komin undir fertugt, ■egar h˙n fÚkk kosningarrÚtt. Ůa­ var 1915, en ■a­ ßr fengu danskar og Ýslenzkar konur almennan kosningarrÚtt Ý ßf÷ngum, tveim ßrum sÝ­ar en norskar konur og sex ßrum ß undan sŠnskum konum. SŠnskar konur fengu a­ vÝsu kosningarrÚtt 1718, ef ■Šr greiddu skatta, en ■Šr misstu hann aftur 1771. Brezkar konur fengu ekki kosningarrÚtt Ý ■ingkosningum fyrr en 1928, Ý sveitarstjˇrnarkosningum 1869. BandarÝskar konur fengu almennan kosningarrÚtt 1920 skv. breytingu ß stjˇrnarskrß, en řmis fylki BandarÝkjanna h÷f­u veitt konum kosningarrÚtt fyrir ■ann tÝma. Franskar konur fengu ekki almennan kosningarrÚtt fyrr en 1945. Hvers vegna rek Úg ■essa s÷gu hÚr? ╔g geri ■a­ til a­ minna ß, a­ ˇskora­ lř­rŠ­i og fullt jafnrÚtti kynjanna eru nřfengin rÚttindi, sem vi­ ■urfum a­ umgangast af al˙­ og vir­ingu og getum ekki alltaf gengi­ ˙t frß sem gefnum hlut, ef vi­ gŠtum ekki a­ okkur. Vi­ ■urfum a­ sřna viljann Ý verki. Lř­rŠ­i­ ß illskeytta ˇvini. Ůa­ sannast ß tilbur­um andstŠ­inga frumvarps Stjˇrnlagarß­s, sem sŠta fŠris a­ gera lÝti­ ˙r ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slunni um frumvarpi­ 20. oktˇber n.k. og sřna lř­rŠ­inu me­ ■vÝ mˇti makalausa lÝtilsvir­ingu. Fyrst hrintu ■eir hagkerfinu fram af bjargbr˙ninni 2008 me­ glˇrulausri ˇstjˇrn efnahagsmßla og bankamßla. Ůeir har­neita enn a­ bi­jast afs÷kunar og axla ßbyrg­, ■ˇtt nÝu binda skřrsla Rannsˇknarnefndar Al■ingis rŠki ßbyrg­ina til ■eirra, m.a. til ■riggja nafngreindra rß­herra og fj÷gurra embŠttismanna; ■ar af voru fjˇrir sjßlfstŠ­ismenn. Ůß tˇku ■eir upp barßttu gegn ■eirri ßkv÷r­un Al■ingis a­ ver­a vi­ kr÷fum b˙sßhaldabyltingarinnar 2009 um nřja stjˇrnarskrß, kr÷fum, sem RNA tˇk undir Ý skřrslu sinni 2010 og einnig ■jˇ­fundurinn sama ßr. Ůessu nŠstu beittu ■eir mßl■ˇfi ß Al■ingi til a­ koma Ý veg fyrir, a­ vilji ■ingmeirihlutans til a­ halda ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu samhli­a forsetakj÷ri 30. j˙nÝ nŠ­i fram a­ ganga. Loks reyndu ■eir aftur a­ beita mßl■ˇfi ß ■ingi til a­ koma Ý veg fyrir ■jˇ­aratkvŠ­agrei­sluna 20. oktˇber, en ■a­ tˇkst ekki. N˙ reyna ■eir a­ telja kjˇsendur af ■vÝ a­ neyta atkvŠ­isrÚttar sÝns fram ß kj÷rdag, en kosningin er ■egar hafin. AndstŠ­ingar nřrrar stjˇrnarskrßr me­ helztu forustumenn SjßlfstŠ­isflokksins Ý broddi fylkingar reyna a­ tra­ka ß lř­rŠ­inu vi­ hvert fˇtmßl. Varla ver­ur ■vÝ tr˙a­ a­ ˇreyndu, a­ ˇbreyttir flokksmenn taki ■ßtt Ý ■essari a­f÷r a­ lř­rŠ­inu me­ ■vÝ a­ sitja heima. Hvers vegna mŠla andstŠ­ingarnir ekki gegn frumvarpinu me­ r÷kum og hvetja kjˇsendur til a­ grei­a atkvŠ­i gegn frumvarpinu og einst÷kum ßkvŠ­um ■ess? Hvers vegna rß­a ■eir kjˇsendum ekki a­ grei­a atkvŠ­i gegn ■vÝ, a­ au­lindir landsins komist Ý ■jˇ­areigu? Hvers vegna rß­a ■eir kjˇsendum ekki a­ grei­a atkvŠ­i gegn j÷fnu vŠgi atkvŠ­a og persˇnukj÷ri vi­ hli­ listakj÷rs Ý al■ingiskosningum? Hvers vegna rß­a ■eir kjˇsendum ekki a­ grei­a atkvŠ­i gegn beinu lř­rŠ­i og grei­um a­gangi almennings a­ upplřsingum Ý fˇrum stjˇrnvalda? Spurningarnar svara sÚr sjßlfar. AndstŠ­ingar frumvarpsins reyna heldur a­ koma ■vÝ til lei­ar, a­ kj÷rsˇkn ver­i lÝtil, a­ ■vÝ er vir­ist til a­ geta reynt a­ varpa rřr­ ß ni­urst÷­u atkvŠ­agrei­slunnar eftir ß me­ skÝrskotun til lÝtillar kj÷rsˇknar. ١ hefur ■a­ aldrei gerzt, a­ ˙rslit atkvŠ­agrei­slu sÚu talin ˇgild vegna ˇnˇgrar kj÷rsˇknar, enda er engin heimild Ý l÷gum til slÝkrar t˙lkunar. Ůa­ er grundvallarregla Ý okkar stjˇrnskipun, a­ meiri hlutinn rŠ­ur ˇhß­ kj÷rsˇkn. FŠreyingum var bo­i­ til ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu 1946 um fullt sjßlfstŠ­i eyjanna, tveim ßrum eftir lř­veldisstofnunina ß Ůingv÷llum 1944. Sambandsflokkurinn, stŠrsti flokkur FŠreyja, lag­ist gegn sjßlfstŠ­i eins og hann gerir enn, en hann treysti ■vÝ ekki, a­ kjˇsendur fylgdu lei­s÷gn hans, og fˇr ■vÝ a­ eins og SjßlfstŠ­isflokkurinn n˙: hann ger­i lÝti­ ˙r atkvŠ­agrei­slunni fyrir fram og hvatti fˇlk til a­ sitja heima e­a skila au­um e­a ˇgildum atkvŠ­ase­lum. A­f÷r Sambandsflokksins a­ lř­rŠ­inu mistˇkst, kj÷rsˇkn var 67%. SjßlfstŠ­issinnar sigru­u me­ 51% atkvŠ­a gegn 49%. (Nßnar tilteki­ fengu sjßlfstŠ­issinnar 49%, sambandssinnar 47%, og 4% atkvŠ­ase­la voru au­ e­a ˇgild.) FŠreyska ■ingi­ lřsti fßeinum d÷gum sÝ­ar yfir stofnun lř­veldis a­ Ýslenzkri fyrirmynd. Eigi a­ sÝ­ur ßkva­ kˇngurinn, Kristjßn tÝundi, fyrir h÷nd d÷nsku stjˇrnarinnar a­ hafa ˙rslitin og ßkv÷r­un l÷g■ingsins a­ engu, sendi herli­ til FŠreyja, leysti ■ingi­ upp ß ■eirri forsendu, a­ lř­veldisstofnun Ý FŠreyjum bryti gegn stjˇrnarskrßnni, og bo­a­i til nřrra kosninga. Ůarna voru framin reginsvik vi­ fŠreysku ■jˇ­ina, en FŠreyingar fengu a­ vÝsu heimastjˇrn 1948, og ■ar vi­ situr enn.
Íruggasta lei­in til a­ tryggja, a­ sams konar svik ver­i ekki framin ß ═slandi, er a­ fara ß kj÷rsta­ og kjˇsa um frumvarp Stjˇrnlagarß­s 20. oktˇber e­a fyrr. Kjˇsendur hafa aldrei ß­ur fengi­ slÝkt tŠkifŠri til a­ kjˇsa um jafnt vŠgi atkvŠ­a, au­lindir Ý ■jˇ­areigu, grei­an a­gang a­ upplřsingum og a­rar slÝkar rÚttarbŠtur. N˙ er lag. Lßtum ekki einstakt tŠkifŠri okkur ˙r greipum ganga. Sřnum viljann Ý verki. Kjˇsum.

DV, 7. september 2012.


Til baka